Uzasadnienie
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony.
H. O. i J. O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tego Sądu z dnia 5 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 374/12 odrzucającym ich skargę na uchwałę Rady Gminy O. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości. W skardze zawarli wiosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródła ich utrzymania stanowią renta skarżącego w wysokości 800 zł brutto miesięcznie oraz emerytura rolnicza J. O. w wysokości 228 zł brutto miesięcznie, a także "dopłaty z Unii Europejskiej" w kwocie 9.000 zł. Jako posiadany majątek skarżący wskazali dom o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 8,5 ha. W uzasadnieniu wniosku podali, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej wiekiem i stanem zdrowia. Wskazali, że J. O. ma zawieszoną emeryturę ze względu na dokonanie scalenia i podziału nieruchomości bez ich zgody.
Pismami z dnia 1 czerwca 2012 r. wezwano H. O. i J. O. do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowego oświadczenia, potwierdzających ich stan majątkowy i dochody, to jest:
- 1. wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 2. dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość renty otrzymywanej przez H. O.,
- 3. kopii decyzji ustalającej prawo J. O. do emerytury rolniczej oraz kopii decyzji o zawieszeniu prawa do tego świadczenia lub zawieszeniu wypłaty tego świadczenia,
- 4. kopii decyzji o przyznaniu dopłaty w kwocie 9.000 zł, wskazanej w rubryce nr 9 formularza PPF,
- 5. oświadczenia o wysokości ponoszonych przez H. O. i J. O. stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym.
W odpowiedzi na opisane wezwanie H. O. i J. O. złożyli do akt sprawy:
- 1. pocztowy przekaz pieniężny renty skarżącego z kwietnia bieżącego roku w kwocie 875,66 zł,
- 2. kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie ponownego ustalenia renty przysługującej H. O. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, z której wynika, że od 1 lipca bieżącego roku wysokość świadczenia do wypłaty wynosi ponad 1.071 zł, zaś należność za okres od 1 marca 2012 r. do 31 maja 2012 r. wraz ze świadczeniem wynosi w sumie ponad 1.658 zł,
- 3. kopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2012 r. ustalającej od 1 marca 2012 r. wysokość emerytury J. O. na kwotę 228,05 zł miesięcznie, z której wynika również, iż część uzupełniająca świadczenia ulega zawieszaniu w 100 %, to jest w kwocie 731,33 zł,
- 4. kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu H. O. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 1.969,44 zł,
- 5. kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie przyznania H. O. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 7.881,81 zł,
- 6. kopię orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. ustalającego, że H. O. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji.
Ponadto, w piśmie z dnia 19 czerwca 2012 r. skarżący stwierdzili, że udokumentowanie wszystkich wydatków poniesionych na prowadzenie gospodarstwa domowego i kosztów związanych z otrzymaniem dopłat jest dla niech trudne, dlatego wnoszą o przyznanie prawa pomocy na podstawie nadesłanych dokumentów, potwierdzających osiągane dochody i stan zdrowia, w przeciwnym razie samodzielnie poniosą koszty postępowania.
Skarżący domagają się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, co obliguje ich do wykazania, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem wskazać, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku.
Należy dalej podkreślić, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być jedynie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tego stanu służyło skierowane do wnioskodawców wezwanie z dnia 1 czerwca 2012 r. Obejmowało ono w szczególności zobowiązanie do dostarczenia wyciągów z rachunków bankowych H. i J. O., a także oświadczenia o wysokości niezbędnych wydatków w prowadzonym przez nich gospodarstwie domowym.
Analiza rachunków bankowych wnioskodawców pozwoliłaby ustalić rzeczywistą wielkość wpływów do ich budżetu domowego, zaś oświadczenie o wielkości wydatków, pozwoliłoby określić relację wpływów do obciążeń budżetu domowego, a w konsekwencji ustalić rzeczywiste możliwości płatnicze skarżących. Należy tu nadmienić, że wbrew wynikającemu z treści pisma z dnia 19 czerwca 2012 r. przekonaniu skarżących, nie zażądano od nich udokumentowania wielkości ponoszonych przez nich wydatków, a jedynie ich wyliczenia i podania ich wysokości.
Pomimo upływu terminu zakreślonego w wezwaniu z dnia 1 czerwca 2012 r. H. O. i J. O. nie złożyli do akt sprawy ani wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, ani oświadczenia o wielkości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym.
Skarżący nie w pełni wykonali zatem wezwanie z dnia 1 czerwca 2012 r., w konsekwencji uniemożliwiając usunięcie wątpliwości, jakie budzi złożone przez nich oświadczenie o dochodach.
Nadmienić należy, że niniejsze postanowienie nie oznacza, iż ustalono, że wykazane przez wnioskodawców stan majątkowy i dochody pozwalają im na poniesienie kosztów postępowania. Jest ono konsekwencją, wywołanego nienależytym wykonaniem wezwania z dnia 1 czerwca 2012 r., barku możliwości dokonania oceny ich rzeczywistych możności płatniczych. Dokonanie pełnej oceny w tym zakresie, a tym samym przyznanie skarżącym prawa pomocy nie będzie zatem możliwe dopóki nie wykonają oni należycie wezwania z dnia 1 czerwca 2012 r., to jest nie nadeślą wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz nie nadeślą oświadczenia o wielkości wydatków w gospodarstwie domowym. Należy bowiem podkreślić, że jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.