Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2014 r. (data oddania przesyłki w urzędzie pocztowym) Z. P. i G. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 1997 r. sygn. akt II SA 926/97 wydanym w sprawie ze skargi G. P. i H. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1997 r. znak: [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego.
Na wstępie skarżący wskazali, że skoro dopiero obecnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] dostrzegł, że "nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy" aktu własności ziemi, a ta ocena prawna znajduje pełne potwierdzenie w dzienniku "[...]" z dnia [...] kwietnia 2014 r. w artykule "[...]" odwołującym się do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA/Po 1002/13, to nie może utrzymać się w obrocie prawnym postanowienie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1996 r. znak: [...] wydane w sprawie tego samego aktu własności ziemi.
Następnie skarżący powołali się na art. 65 § 1 i § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., a także na art. 8, art. 270, art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazali na naruszenie przepisów prawa i pozbawienie możności działania i wnieśli o "wznowienie postępowania i zmianę zaskarżonego wyroku przez jego uchylenie.
Ponadto skarżący wnieśli o złożenie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kasacji od wyroku z dnia 8 grudnia 1997 r. sygn. akt II SA 926/97, wskazując, że jego sentencja jest sprzeczna z uzasadnieniem, oraz podnosząc że w uzasadnieniu wyroku wyprowadzono błędne wnioski w zakresie wszczęcia postępowania i błędnie nie uchylono postanowienia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1996 r. znak: [...] oraz z dnia [...] czerwca 1997 r. znak: [...]. Z. P. i G. P. zażądali też stwierdzenia, że "(...) nie zachodzi tożsamość prawna rozstrzygnięcia pomiędzy wyrokiem sygn. akt II SA 926/97 z dnia 8 grudnia 1997 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...), a wnioskiem G. P. z dnia 02.03.1998 r. do Burmistrza Gminy W. (...)".
Skarżący zawarli w skardze szereg innych żądań odnoszących się nie do postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 1997 r. sygn. akt II SA 926/97, a do prowadzonych z ich udziałem postępowań administracyjnych i wydanych w nich rozstrzygnięć. Także w uzasadnieniu skargi odnieśli się do niezgodnych w ich ocenie z prawem działań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i "zaapelowali" do organu administracji o "(...) porzucenie trwania z taką determinacją w zupełnie bezpodstawnym, wbrew logice formalnej, uporze który nie znajduje oparcia ani w stanie prawnym, ani w stanie rzeczywistym (...)". W końcowej części skargi Z. P. i G. P. stwierdzili, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 1997 r. sygn. akt II SA 926/97 utrzymujący w mocy nieważną decyzję jest rażącym naruszeniem prawa i podlega bezzwłocznej kasacji lub wznowieniu postępowania i uchyleniu wyroku oraz postanowienia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1996 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Zgodnie natomiast z art. 271 pkt 2 ppsa można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Jak z kolei stanowi art. 273 § 2 ppsa można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
W myśl zaś art. 280 § 1 ppsa sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Jak podano w części sprawozdawczej niniejszego postanowienia, Z. P. i G. P. wnieśli przedmiotową skargę z powołaniem się na przytoczone wyżej art. 271 pkt 2 ppsa (wskazując na "naruszenie przepisów prawa i pozbawienie możności działania") i art. 273 § 2 ppsa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest jednakże pogląd, że samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 ppsa (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1722/11. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl i Lex nr 1149227; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r. II OSK 45/06. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl i Lex nr 1405498).
Tymczasem, w treści przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania skarżący nie wyjaśnili w najmniejszym choćby stopniu, na czym miało polegać pozbawienie ich możliwości działania w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 1997 r. i skutkiem naruszenia jakich przepisów miałoby ono nastąpić. Chociaż skarżący wymienili w podstawie prawnej przedmiotowej skargi art. 271 pkt 2 ppsa i wskazali na naruszenie przepisów prawa i pozbawienie możliwości działania, to w istocie skupili się na przedstawieniu argumentacji mającej świadczyć ich zadaniem o nieprawidłowości działań organów administracji, w szczególności zaś Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (a obecnie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi).
Jak natomiast wynika z akt sprawy, G. P. brała czynny udział w postępowaniu zakończonym kwestionowanym przez skarżących wyrokiem. W szczególności zawiadomiono ją o rozprawie, na której rozpoznano sprawę (odbiór zawiadomienia pokwitował mąż – Z. P. - k. 38 akt sprawy sygn. II SA926/97) i doręczono jej odpis wyroku z uzasadnieniem (k. 47 akt sprawy sygn. II SA926/97). Skarżąca wstąpiła też m.in. z wnioskiem o wyjaśnienie wątpliwości co do treści przedmiotowego wyroku (k. 78 akt sprawy sygn. II SA926/97; odbiór odpisu postanowienia z dnia 3 kwietnia 2000 r. oddalającego wniosek również pokwitował mąż – k. 106-107 tych samych akt). Małżonkowie G. i Z. P. w dniu 14 grudnia 2007 r. wystąpili również o sprostowanie wyroku z dnia 8 grudnia 1997 r. (k. 531-531 akt sprawy sygn. II SA926/97).
Z. P. i G. P. nie wyjaśnili także w żaden sposób, w jaki sposób zrealizować by się miała podstawa wznowieniowa wynikająca z drugiego z wymienionych przez nich przepisów, tj. art. 273 § 2 ppsa. Skupiając się na polemice z czynnościami podejmowanymi w ich sprawach przez Ministra, których nielegalność skutkować powinna w ocenie skarżących kasacją i uchyleniem kwestionowanego przez nich wyroku, nie podali, jakie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a nieznane Sądowi w chwili wyrokowania, zostały wykryte. Za powołanie się na wskazaną podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego nie może być bynajmniej uznane odniesienie się przez strony do artykułu w dzienniku "[...]" z kwietnia bieżącego roku, czy postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r. (znak: [...]) odmawiającego wyjaśnienia aktu własności ziemi.
W świetle powyższego - wobec niewyjaśnienia w jakikolwiek sposób przez skarżących, na czym polegało pozbawienie możności działania w postępowaniu w sprawie o sygn. akt II SA 926/97, a także wobec braku wskazania, jakie nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strony nie mogły skorzystać w poprzednim postępowaniu, zostały wykryte, w sytuacji, gdy z treści skargi i akt sprawy jednoznacznie wynika, że powołane podstawy wznowienia nie zachodzą, należy stwierdzić, że przedmiotowa skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia i podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ppsa.
Wskazany tu, a powołany powyżej przepis zobowiązuje Sąd także do zbadania, czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z zachowaniem terminu. W świetle art. 277 ppsa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zakładając więc nawet – czysto hipotetycznie – że przedmiotowa skarga oparta byłaby na podstawie wznowieniowej opisanej w art. 271 pkt 2 ppsa, polegającej na pozbawieniu możności działania w skutek naruszenia przepisów prawa, należy zauważyć, że skarga ta byłaby wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego przez art. 277. Z przywołanych wyżej okoliczności, wynikających z akt sprawy sygn. akt II SA 926/97 niezbicie bowiem wynika, że skarżący wiedzą o wyroku z dnia 8 grudnia 1997 r. od wielu lat.
Z kolei, gdyby – również hipotetycznie – przyjąć, że przedmiotowa skarga oparta byłaby na podstawie wznowieniowej opisanej w art. 273 § 2 ppsa, to byłaby niedopuszczalna z uwagi na zakaz wynikający z art. 278 ppsa, zgodnie z którym po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.