Uzasadnienie
W piśmie z dnia 12 grudnia 2014 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] grudnia 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] orzekającą o odmowie nadanie statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany.
W skardze został także zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że skutkiem niewykonania zaskarżonej decyzji jest zobowiązanie z mocy samego prawa do opuszczenia terytorium RP. Niewykonanie tego obowiązku pozwala organom na wydanie decyzji zobowiązującej do powrotu. Wykonanie zaś decyzji zobowiązującej do powrotu mogłoby nastąpić przez skontrolowaniem przez Sąd decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwaną dalej P.p.s.a) Sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy ustawy.
Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a, mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Ochrona tymczasowa stanowi pewnego rodzaju zabezpieczenie przed skutkami wynikającymi z władczej formy działania organów administracji publicznej (w tym przypadku decyzji administracyjnej).
Wobec tego, to akt którego żądania wstrzymania żąda strona, musi zawierać takie rozstrzygnięcie, które może powodować dla strony konsekwencje opisane w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdzającej, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielnie zgody na pobyt tolerowany. Decyzją tą nie orzeczono zatem o wydaleniu skarżącego z terytorium Polski.
Stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.) cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Na mocy art. 514 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy w decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany kończącej postępowanie wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy i niezakończone do tego dnia decyzją ostateczną nie orzeka się o wydaleniu, to skutek tej decyzji polegający na nałożeniu na cudzoziemca obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni jest analogiczny do skutków ostatecznych decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy wydawanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), w brzmieniu przed zmianami dokonanymi powołaną wyżej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
Stosownie bowiem do treści art. 48 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tym brzmieniu integralną część decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy - w okolicznościach powołanych w treści wskazanego przepisu - stanowiło orzeczenie o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl natomiast art. 48 ust. 4 pkt 1 tej ustawy cudzoziemiec był obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, w przypadku gdy decyzja zawierała orzeczenie o wydaleniu.
W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia, lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy).
Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja bezpośrednio nie może powodować niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Takie niebezpieczeństwo może zaś wywoływać decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, która jak wyżej wskazano, podlega przymusowemu wykonaniu. Podobne stanowiska zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1384/14 czy postanowieniu z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn.. II OZ 41/15.
W ocenie Sądu, dopiero w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, zasadne jest poszukiwanie ochrony tymczasowej określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a, zwłaszcza, że zgodnie z art. 331 ust. 1 powoływanej ustawy o cudzoziemcach w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku.
Wobec tego ustawodawca uznał, że już w chwili złożenia skargi wraz z wnioskiem o wstrzymanie w postępowaniu zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu należy objąć cudzoziemca ochroną przed wydaleniem. Takiej regulacji nie ma natomiast w przypadku wydania decyzji w przedmiocie statusu uchodźcy. Zastosowanie mają zatem ogólne reguły wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a.
W ocenie Sądu realność spowodowania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków można upatrywać jedynie decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.