Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. P. (dalej: "skarżącej") na zawiadomienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie rozpatrzenia skargi dotyczącej prowadzenia postępowania orzeczniczego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...].
W dniu 6 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że postępowanie w sprawie renty trwa od dwóch lat. W tym czasie pogorszeniu uległ stan zdrowia skarżącej, konieczna jest operacja (przyjęcie do szpitala nastąpi w dniu [...] czerwca 2017 r.) Skarżąca podała, że w roku 2016 r. jej dochód wyniósł 5.981 zł. W rubryce nr 6 ("stan rodzinny") wskazała córkę oraz męża, z którym pozostaje w faktycznej separacji. Oświadczyła że "sprawa o alimenty w sądzie". Podała, że nie posiada żadnego majątku. W rubryce nr 11. ("Zobowiązania i stałe wydatki") wpisała czynsz w wysokości 500 zł.
Zarządzeniem z 26 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą:
- a) do złożenia oświadczenia o źródłach jej utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżąca czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania,
- b) do złożenia wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych;
- c) do złożenia oświadczenia, jaki ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny).
- d) złożenia odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe,
Ponadto poinformowano skarżącą, że w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.) a obowiązek ten istnieje niezależnie od ustroju małżeńskiego i obejmuje też sytuację pozostawania w separacji faktycznej (tak np. WSA w Białymstoku w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2010 r., I SA/Bk 49/10, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2011 r., II OZ 1266/11). W związku z powyższym wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez:
- - nadesłanie wyciągów z wszelkich posiadanych przez męża skarżącej rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią operacji),
- - udokumentowanie wysokości dochodów męża skarżącej (ewentualnie złożenia zaświadczenia o posiadaniu przez niego statusu bezrobotnego)
- - złożenie oświadczenia w sprawie majątku posiadanego przez męża skarżącej, tj., czy jest właścicielem domu, mieszkania, innych nieruchomości (w tym rolnych), czy posiada zasoby pieniężne (jeżeli tak, to w jakiej wysokości) lub przedmioty wartościowe (o wartości powyżej 3000 euro).
W piśmie z dnia 23 lipca 2017 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że:
- - w okresie ostatnich trzech miesięcy utrzymuje się z odszkodowania z tytułu stwierdzenia przewlekłości postępowania o rozwód i alimenty;
- - nie posiada żadnego rachunku bankowego;
- - jest posiadaczem samoistnym lokalu nr [...] przy ul [...] w [...];
- - z mężem nie prowadziła nigdy gospodarstwa domowego;
- - jest w trakcie rozwodu, który trwa od [...] stycznia 2013 r., w tej sprawie przewlekłość postępowania stwierdził Sąd Apelacyjny w [...], zasądzając na jej rzecz odszkodowanie od Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy, w którym znajduje się pozew o alimenty przekazany przez Sąd Rejonowy w [...] do łącznego rozpatrzenia ze sprawą o rozwód;
- - jest niezdolna do pracy, czego dowodem jest zaświadczenie nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., wydane przez lekarza sądowego.
Skarżąca w dniu 28 sierpnia 2017 r. złożyła w sprawie kolejny formularz PPF, w którym zmodyfikowała wniosek o prawo pomocy i wskazała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie przysługuje jej zasiłek. Przebywa w szpitalu uzdrowiskowym "po pobycie w szpitalu, celem wykonania operacji i przed pobytem w szpitalu celem leczenia pooperacyjnego".
Następnie, w piśmie z dnia 11 października 2017 r., skarżąca oświadczyła, że z Sądu Okręgowego w [...] otrzymała w 2017 r.: 2000 zł za przewlekłość postępowania; 600 zł z tytułu zwrotu opłaty; 400 zł z tytułu zwrotu zaliczki.
Skarżąca poinformowała także, że w dniu 10 października 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie jej stypendium socjalnego dla osób niepełnosprawnych. Do pisma dołączyła także kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2017 r. (stopnień niepełnosprawności – umiarkowany).
Rozpoznając wniosek, zważono co następuje:
W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a.
Według przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych skarżący w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi jest zawiadomienie Wojewody [...], które stanowi odpowiedź udzieloną skarżącej o sposobie załatwienia jej skargi z dnia 1 grudnia 2016 r. wniesionej w trybie art. 227 Kpa w sprawie niewydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności należy do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OPP 116/06). W rezultacie, skarżąca w granicach niniejszej sprawy jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych, rozpoznanie tego wniosku jest zbędne (art. 249a p.p.s.a.).
W związku z powyższym orzeczono, jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 249a p.p.s.a.
Rozpoznając natomiast wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika, starszy referendarz sądowy uznał, że skarżąca wykazała, że zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w tym zakresie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji, oświadczeń i dokumentów złożonych w sprawie przez skarżącą wynika, że jest ona osobą niepełnosprawną. W ostatnim czasie w związku z przebytą operacją, przebywała w szpitalu. Skarżąca obecnie nie uzyskuje dochodu, jest w trakcie sprawy rozwodowej i o alimenty. Pieniądze, które otrzymała w związku ze stwierdzeniem przewlekłości postępowania sądowego, przeznaczyła na utrzymanie konieczne. Według jej oświadczenia, w dniu 10 października 2017 r. wystąpiła o przyznanie stypendium socjalnego dla osób niepełnosprawnych. Mając zatem na uwadze wskazane okoliczności, należało uznać, ze w chwili obecnej skarżąca nie jest w stanie opłacić kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Wobec powyższego, orzeczono jak w pkt 2 sentencji na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.