Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. art. 3, 8 ust. 1, 9, 37 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej: ustawa, oraz ogólnie powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055) Kierownik Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. ustaliła B. B. wysokość zasiłku stałego, w okresie od 1 lipca 2010r. do 31 sierpnia 2010r., w kwocie 190,83 zł miesięcznie uznając, że posiada on dochód w kwocie 286,17 zł.
W odwołaniu od tej decyzji B. B. zarzucił, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polegającą na tym, że dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł wliczono do dochodu – tym samym kwota zasiłku stałego została mu bezprawnie zmniejszona o wartość zasiłku pielęgnacyjnego. Nadto, iż od 2003 r. "przez świadome działanie pracownika socjalnego jest stratny na zasiłku stałym".
Uzasadniając swoje stanowisko podał, że od 1 stycznia 2010 r. zgodnie z nowelizacją ustawy dodatek pielęgnacyjny nie wlicza się do dochodu. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wypłacenie zasiłku stałego zgodnie z nowelizacją oraz wyrównania od 1 lutego 2011 r. utraconego zasiłku z odsetkami.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ odwoławczy stwierdził, iż ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...], organ I instancji orzekł o przyznaniu B. B. zasiłku stałego w okresie od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 września 2013 r., przy czym wysokość zasiłku w okresie od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r. ustalił na kwotę 223,46 zł miesięcznie. Po przeprowadzeniu na wniosek z dnia 17 stycznia 2011 r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 24 stycznia 2011r. ustalone zostało, że B. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ustalone zostało też, że B. B. decyzją z dnia [...], nr [...] został przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 133,17 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. oraz że pobiera on do dnia 31 sierpnia 2010 r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Na podstawie powyższego organ pierwszej instancji ustalił, że B. B. dysponuje własnym dochodem w wysokości 286,17 zł, a następnie wydał zaskarżoną decyzję.
B. B. jest pełnoletnią osobą, samotnie gospodarującą i jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 września 2013 r. Na dochód B. B. składają się: 1) dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]., nr [...] w wysokości 133,17 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.;
2) zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł przyznany decyzją z dnia [...], nr [...], na okres od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 września 2013 r. Powyższe dało w styczniu i lutym 2011r. łącznie kwotę 286,17 zł.
Na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej'. Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
- 2) zasiłku celowego;
- 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
- 4) wartości świadczenia w naturze;
- 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Całkowitą niezdolnością do pracy, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy, jest legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności. W sprawie niniejszej odwołujący się zakwestionował możliwość uwzględnienia w jego dochodzie dochodu wynikającego z przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z przywołanych już wyżej przepisów, dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia. Wśród tych obciążeń i świadczeń ustawodawca nie wymienił dodatku mieszkaniowego, ani zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem wbrew wątpliwościom odwołującego się organ do spraw pomocy społecznej obowiązany jest potraktować taki przychód jako składnik dochodu - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 646/05, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 475/08.
Zasadnie zatem organ pierwszej instancji i kwotę zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego uwzględnił co do zasady w dochodzie odwołującego się. Skoro dochód odwołującego się wynosi 286,17 zł to zasiłek musi wynosić przyznaną kwotę ponieważ 477,00 zł – 286,17 zł = 190, 83 zł. Art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraźnie w taki sposób określa wysokość zasiłku stałego i organ nie jest w stanie sposobu obliczenia zmienić.
Zatem zarzuty skargi wskazujące na zmiany przepisów prawa są niezasadne. Art. 8 ust. 3 ustawy określa jak oblicza się dochód i nie ma w nim regulacji prawnej, z której wynikałoby, iż zasiłek pielęgnacyjny, czy dodatek pielęgnacyjny nie jest uwzględniony przy ustaleniu dochodu osoby ubiegającej się lub otrzymującej zasiłek stały.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. B. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji wyłącznie pod takim kątem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
W badanej sprawie podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego przez skarżącego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Ponadto w myśl art. 8 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 477 zł miesięcznie. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący, jest osobą samotnie gospodarującą i wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, wskazując, że od dnia 1 stycznia 2010 r. – w związku ze zmianą ustawy o pomocy społecznej - do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego. Twierdzenia skarżącego nie są trafne. Wprawdzie ma rację skarżący, że z dniem 1 stycznia 2010 r. przepis regulujący sposób obliczania dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek został zmieniony, bowiem od tego dnia brzmi on: "do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywanych prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.", jednakże nowe brzmienie tego przepisu przytoczone powyżej, nie pozwala na niezaliczenie do dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej zasiłku pielęgnacyjnego.
We wskazanym przepisie ustawodawca enumeratywnie wyliczył przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, a taka konstrukcja – na co zasadnie zwraca uwagę organ odwoławczy – nie pozostawia organom przyznającym świadczenia, na jakąkolwiek uznaniowość w zakresie ustalania dochodu strony, w tym również wykraczanie poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenie do dochodu strony zasiłku pielęgnacyjnego.
Zatem przyznanie skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 lutego 2011 r. w wysokości 190,83 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu dodatku mieszkaniowego w kwocie 133,17 zł miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł jest w świetle przytoczonych wyżej przepisów jest prawidłowe.
W związku z wnioskiem pełnomocnika skarżącego złożonym na rozprawie o zastosowanie wykładni celowościowej art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej należy zauważyć, że dokonanie takiej wykładni byłoby możliwe, gdyby istniały wątpliwości co do literalnego brzmienia tego przepisu. Ponieważ takowe nie istnieją a judykatura i doktryna jednoznacznie przyjęły, że wykładnia literalna ma pierwszeństwo – wnioski w tym zakresie nie mogą być uwzględnione.
W związku z powyższym w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.
Wynagrodzenie pełnomocnika oparto na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
H.B. 5.07.2011r.