Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego utrzymał w mocy swoje orzeczenie wydane w dniu 19 października 20121 r. stwierdzające wygaśniecie ostatecznej decyzji z dnia 12 lutego 2021 r. w sprawie warunkowego wpisu M. A. na listę studentów I roku studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku Criminal Justice w roku akademickim 2020/2021 prowadzonym na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W..
Jak wynikało z akt sprawy, powołaną na wstępie decyzją z dnia 12 lutego 2021 r., Skarżący został wpisany na listę studentów I roku ww. studiów stacjonarnych I stopnia na podany kierunek pod warunkiem przedstawienia, w terminie nie dłuższym niż do końca I roku studiów, decyzji administracyjnej wydanej przez właściwego Kuratora Oświaty o uznaniu świadectwa wydanego za granicą za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia I stopnia w RP wraz z tłumaczeniem na język polski wykonanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego do rejestru tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości RP. Z uwagi na niedopełnienie opisanego warunku decyzja z dnia 12 lutego 2021 r. wygasła, o czym orzeczono decyzją z dnia 19 października 2021 r.
Rozpoznając sprawę w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w zaskarżonym akcie, organ wyjaśnił, że Skarżący nie dopełnił warunku wskazanego w decyzji z dnia 12 lutego 2021 r. Nie dostarczył bowiem, we zakreślonym w decyzji terminie, orzeczenia właściwego Kuratora Oświaty o uznaniu świadectwa wydanego za granicą za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia I stopnia wraz z tłumaczeniem na język polski wykonanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego do rejestru tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości RP.
W wywiedzionej skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśniała, że w dniu 18 listopada 2021 r. otrzymała decyzję Rektora o skreśleniu z listy studentów, z czym się nie godziła. Skarżący zarzucał, że nie był poinformowany o dacie wydania decyzji przez Kuratora Oświaty oraz konsekwencjach jej nieuzyskania. Wskazywał, że przyczyną opóźnienia w dostarczeniu wymaganej dokumentacji był wypadek samochodowy, który miał miejsce w październiku 2020 r. W wyniku tego zdarzenia Skarżący doznał złamania nogi, musiał być siedmiokrotnie operowany, co wymagało hospitalizacji i uniemożliwiło przygotowanie dokumentów. O ostatecznym terminie doręczenia dokumentów Strona dowiedziała się w dniu 25 września 2021 r. wówczas zaczęła przygotowywać dokumenty, co jednak wymagało tłumaczenia i procedowania przed Kuratorem Oświaty. Niezbędną dokumentację Strona otrzymała w dniu 2 listopada 2021 r.
Skarżący zaznaczał, że miał problem z przygotowaniem dokumentów, gdyż nie zna nikogo we Wrocławiu. Cały rok studiów odbywał się w trybie nauczania zdalnego, wobec tego Skarżący nie miał nikogo, do kogo mógł się zwrócić o poradę w przedmiocie uzyskania żądanej dokumentacji. Ponadto w tym czasie został okradziony i przez kilka dni musiał załatwiać sprawy z Policją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu opisał przebieg okoliczności faktycznych wskazując, że termin na złożenie dokumentów mijał z końcem roku akademickiego, tj. z dniem 30 września 2021 r. Dalej wywodził, że jednym z autonomicznych uprawnień uczelni jest prawo ustalania warunków przyjęcia na studia, uczelnia może kształtować warunki ale z zachowaniem zasad określonych w ustawie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami uczelnia ustala warunki, termin, tryb rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji, sposób jej przeprowadzenia. W ramach tych uprawnień uczelnia miała prawo określenia, że kandydaci posługujący się dokumentami wymagającymi potwierdzenia przez Kuratora Oświaty będą zobligowani do ich przedłożenia w określonym terminie. Na podstawie art. 323 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478 ze zm., dalej u.s.w.n.) cudzoziemcy mogą podejmować i odbywać studia na podstawie decyzji administracyjnej rektora, co uprawniało do wydania decyzji warunkowej i jej wygaśnięcia gdy warunek nie został spełniony.
Odnosząc się do argumentacji Strony organ wskazał, że decyzje były sporządzane w języku polskim i angielskim, co uchyla zarzuty dotyczące nieznajomości języka polskiego oraz niewiedzy o konieczności przedłożenia decyzji Kuratora Oświaty. Skarżący miał zatem 10 miesięcy na uzyskanie tych dokumentów. Jak wynika z pisma Kuratora Oświaty wniosek w tym zakresie złożył w dopiero dniu 19 października 2021 r. Organ wskazał nadto, że Skarżący pozostawał w kontakcie z pracownikami uczelni, mógł zatem poprosić ich o pomoc.
Za niewiarygodne organ uznał argumenty wskazujące, że to wypadek uniemożliwił Stronie złożenie dokumentów. Dodatkowo organ wskazał na wątpliwą prawnie aktywność Strony w toku studiów skutkującą złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w postaci plagiatu i naruszenia praw autorskich.
Student przystąpił do sesji letniej i zimowej ale nie uzyskał zaliczenia kilku przedmiotów, co także dowodzi, że w sprawie nie istniały przeszkody uniemożliwiające Stronie wykonanie decyzji z dnia 12 lutego 2021 r. zgodnie z wymaganym warunkiem. Wobec nieprzedłożenia wymaganych dokumentów organ był zobowiązany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o warunkowym wpisie, który to skutek wystąpił z mocy prawa. Organ nie mógł pominąć upływu terminu nawet jeśli Strona ostatecznie przedłożyła dokumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Istotny w sprawie jest również zapis art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2.
Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przy czym, zgodnie z art. art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w tak nakreślonych granicach trzeba w pierwszej kolejności wskazać, że sposób procedowania organu w istocie uchyla spod kontroli Sądu wydane w sprawie orzeczenia. Taki wniosek wynika z przyjętej przez organ metodyki postępowania z udziałem obcokrajowca. Analiza akt dowodzi, że szereg dokumentów istotny dla sprawy zostało sporządzonych w języku angielskim bez ich tłumaczenia na język polski. Tymczasem postępowanie prowadzone w sprawie stanowi postępowanie administracyjne toczone w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), a zatem językiem w jakim winno być prowadzone jest język polski. W istocie narusza to zasadę praworządności wskazaną w art. 6 k.p.a. w związku z art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2021 r., poz. 672 ze zm., dalej ustawa o języku polskim).
Zgodnie z art. 27 Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych. Rozwiniecie tej zasady przewidują wskazane przepisy ustawy o języku polskim, zgodnie z art. 4 tej ustawy język polski jest językiem urzędowym 1) konstytucyjnych organów państwa;
- 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;
- 3) terenowych organów administracji publicznej;
- 4) instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych;
- 5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;
- 6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.
Uczelnia wyższa niewątpliwe mieści się w zakresie podmiotowym tego zapisu, realizuje bowiem zadania publiczne. Zgodnie zaś z art. 5 ustawy o języku polskim podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 (ust. 2).
Zatem postępowanie w tej sprawie winno odbywać się w języku polskim, co odnosi się do podań i pism, czy oświadczeń składanych przez strony postępowania organom je prowadzącym.
Akta sprawy dowodzą, że zasady tej w rozpoznawanej sprawie nie zachowano. Szereg dokumentów składanych przez Skarżącego, ale także pism stanowiących odpowiedź na podania i inne pisma Strony, zostało sporządzonych w języku angielskim i nie zostały one przetłumaczone na język polski, język urzędowy w tej sprawie. Przy czym uwaga ta dotyczy dokumentów o istotnym znaczeniu dla sprawy, w tym podania o prolongatę terminu do złożenia dokumentów, pisma wnioskującego o ponowne rozpoznanie sprawy, co narusza przywołane przepisy.
Wymóg prowadzenia postępowania w języku urzędowym ma charakter bezwzględny, bez znaczenia pozostaje, czy pracownicy zajmujący się prowadzeniem sprawy, a także Sąd posiadają znajomość języka angielskiego. Okoliczność ta, w świetle reguł ustawowych jest obojętna. Wymóg prowadzenia postępowania w języku polskim zapewnia bowiem spójność w zakresie odczytania (w warstwie językowej) pism sporządzanych w języku obcym, przetłumaczonych na język polski i pozwala na właściwą ich ocenę. W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było zapewnienie tego wymogu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest m.in. pogląd, że sporządzenie odwołania od decyzji w języku obcym oznacza, że podanie strony było dotknięte brakiem formalnym i nie ma przy tym znaczenia prawnego, czy treść pisma w języku obcym jest lub powinna być zrozumiała dla pracowników organu. Także uczelnie wyższe, które kształcą studentów w języku obcym, postępowania administracyjne dotyczące indywidualnych spraw tych studentów zobowiązane są prowadzić w języku polskim (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 1760/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).
Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie (co odnosi się również do odwołania, czy wezwania do ponownego rozpoznania sprawy) powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W trybie wezwania z art. 64 § 2 k.p.a. mogą być usuwane braki formalne podania wynikające nie tylko z przepisów k.p.a., lecz także wynikające z przepisów ustaw szczególnych, które wprowadzają określone wymagania dla podań. Takim przepisem jest również korespondujący z normą art. 27 Konstytucji RP Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącą, że w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski - przepis art. 5 ust. 2 ustawy o języku polskim. Sporządzenie podania w języku obcym oznacza, że podanie jest obarczone brakiem formalnym i nie ma znaczenia prawnego, czy treść pisma w tym obcym języku jest lub powinna być zrozumiała dla pracowników organu.
W tej sytuacji organ administracji powinien wezwać wnoszącego podanie do usunięcia tego braku przez przedłożenie uwierzytelnionego tłumaczenia podania lub wniesienie podania sporządzonego we właściwym języku.
Okoliczności sprawy nie uzasadniają również wyłączenia stosowania przepisów art. 5 do art. 10 ustawy o języku polskim, do czego upoważnia zapis art. 11 ww. ustawy. Jakkolwiek wspomina on o szkołach wyższych to wyłącznie w zakresie działalności dydaktycznej i naukowej szkół wyższych, szkół i klas z obcym językiem wykładowym lub dwujęzycznych, nauczycielskich kolegiów języków obcych, nauczania innych przedmiotów oraz studiów doktoranckich i działalności naukowej w jednostkach naukowych, jeżeli jest to zgodne z przepisami szczególnymi art. 11 pkt 3 ww. ustawy). Działalność dydaktyczna oznacza zaś przekazywanie i weryfikowanie wiedzy w ramach przyjętego systemu nauczania. Działalność naukowa natomiast to z kolei przede wszystkim zarówno samodzielne zgłębianie wiedzy, podwyższanie swoich kwalifikacji, prowadzenie projektów badawczych, jak i prezentowanie wyników badań, na konferencjach naukowych czy w dostępnych publikacjach. (Czarnecki Paweł, Ustawa o języku polskim.
Komentarz. LexisNexis 2014). Wyłączenia zawarte w art. 11 pkt 3 dotyczą tylko działalności dydaktycznej i naukowej, nie są nimi objęte czynności administracyjne podmiotów w nim wymienionych (vide: Mostowik Piotr, Żukowski Wojciech, Ustawa o języku polskim. Komentarz. LexisNexis 2001). Po nowelizacji komentowanego przepisu aktualne brzmienie zastąpiło pojęcie "działalności dydaktycznej" wyrażeniem "kształcenia", co nie zmienia wykładni omawianej normy prawnej, jako nieobejmującej sfery administrowania w indywidualnych sprawach. Fakt kształcenia studentów uczelni publicznej w języku obcym nie oznacza, że postępowania administracyjne w indywidualnych sprawach tych studentów mogą być prowadzone w języku obcym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wr 230/18).
Brak zachowania wymogów formalnych postępowania, odstąpienie od wezwania Strony do uzupełnienia braków formalnych pism, procedowanie w języku obcym mimo obligu stosowania w sprawie języka urzędowego legł u podstaw uchylenia orzeczeń organów obu instancji.
Braków tych nie może sanować przedłożenie, już po zamknięciu postępowania w tej sprawie, niektórych pism przetłumaczonych na język polski. Jest to bowiem działanie spóźnione, które nie może wpłynąć na ocenę zakończonego już postepowania administracyjnego. Na marginesie jedynie dostrzec trzeba na sporządzoną na wydrukach tych pism uwagę tłumacza, wskazującą na to, że tekst objęty tłumaczeniem został napisany niezrozumiałym pod względem gramatycznym i leksykalnym językiem angielskim. Zapis ten potwierdza jedynie, że wymogi odnoszące się do konieczności wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma, poprzez jego przetłumaczenie na język urzędowy mają istotne znaczenie dla oceny okoliczności faktycznych sprawy.
Pozostając w zakresie tematyki języka prowadzonego postępowania dostrzec także trzeba, że przyjęty przez organ sposób rozstrzygnięcia także budzi istotne zastrzeżenia. Otóż nie ulega wątpliwości, że objęty kontrolą akt i poprzedzające ją orzeczenie stanowią indywidualne akty administracyjne o charakterze zewnętrznym. Podstawę procesową ich wydania stanowią przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego, i o ile w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) istniała zasada odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w indywidualnych sprawach studenckich (art. 207 ust. 1 ww. ustawy), o tyle obecna regulacja (u.s.w.n.) takiego zastrzeżenia nie zawiera.
Zatem w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny by stosowane wprost, choć oczywiście przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej, której główną misją jest działalność edukacyjna.
Mając to na uwadze odwołać się trzeba do wymogów decyzji opisanych w art. 107 k.p.a. Jednym z jej najważniejszych uwarunkowań jest podpis osoby upoważnionej. W kontekście powołanych przepisów, ich wykładni i wniosków odnoszących do języka postępowania nie ulega wątpliwości, że decyzja musi być sporządzona w języku polskim. Akta sprawy przedstawione Sądowi zawierały decyzje sporządzone w języku polskim i angielskim, z których tylko jedna była podpisana (podpisem elektronicznym). Przy czym w odniesieniu do orzeczenia wydanego w I instancji podpis znajdował się pod rozstrzygnięciem w języku angielskim, zaś w odniesieniu do orzeczenia wydanego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy pod decyzją sporządzoną w języku angielskim. Na wezwanie Sądu organ wyjaśnił, że podpisano obie wersje językowe w jednym pliku tekstowym, wysyłając je do Strony.
W opinii Sądu przyjęty przez organ tryb postępowania budzi istotne zastrzeżenia, trudno bowiem wywodzić, która z wersji językowych (w kontekście prowadzonego postępowania) stanowi akt wydany w toku prowadzonego postępowania, a która jest jego tłumaczeniem. W świetle wskazanych uwag nie ulega wątpliwości, że akt winien być wydany w języku polskim, zaś wersja angielska stanowić jego tłumaczenie, co także należy odnotować w sprawie. Nadto taki sposób procedowania - w zakresie odnoszącym się do sposobu podpisania pism (decyzji) - wymaga czynienia dodatkowych ustaleń, dających pewność, a nie domysły, że decyzja rozstrzygająca o uprawnienia strony postępowania została podpisana, co także wydłuża termin rozpoznania sprawy.
Przechodząc zaś do oceny podstaw prawnych wydania zaskarżonego aktu trzeba stwierdzić, że narusza on przepisy art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z powołanym w podstawie prawnej zaskarżonego aktu art. 323 ust. 1 pkt 6 u.s.w.n.
Punktem wyjścia dla takiej konstatacji jest ocena decyzji organu z dnia 12 lutego 2021 r. warunkowo wpisująca Skarżącego na listę studentów. Sąd nie mógł bowiem pominąć tej decyzji (pozostającej poza jego kontrolą), gdyż z jej treści została wyprowadzona podstawa faktyczna i prawna obecnie skarżonego aktu, wydanego z powołaniem się na art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. W tych okolicznościach istotny jest bowiem fakt, czy decyzję z dnia 12 lutego 2021 r. może uznać za decyzję wydaną pod warunkiem, a tym samym, czy dopuszczalne było orzeczenie o jej wygaśnięciu.
Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Istotny w sprawie jest także przepis art. 107 § 1 i § 2 k.p.a. Zapis pierwszej z powołanych jednostek redakcyjnych wskazuje na elementy decyzji opisując je w pkt od 1 do 9. Natomiast § 2 stwierdza, że przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja.
Jednym z takich elementów, które można zawrzeć w decyzji jest warunek, przy czym, jak wynika z powołanej normy jest to dopuszczalne, o ile przewidują to przepisy szczególne. Innymi słowy warunek uzależniający skutki prawne decyzji od zdarzenia przyszłego i niepewnego może być dodany do treści decyzji, jeżeli ma podstawy w przepisach prawa, jego podstawą nie może być wyłącznie decyzja warunek taki ustanawiająca.
Analizując wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji z dnia 12 lutego 2021 r. podstawy prawne ich wydania nie sposób odnaleźć umocowania do dokonania warunkowego wpisu na listę studentów I roku studiów z zastrzeżeniem dopełnienia przedłożenia określonych dokumentów w ustalony terminie.
Przywoływany w odpowiedzi na skargę przepis art. art. 323 ust. 1 pkt 6 u.s.w.n. stanowi, że cudzoziemcy mogą podejmować i odbywać studia, kształcenie w szkołach doktorskich, studia podyplomowe, kształcenie specjalistyczne i inne formy kształcenia oraz uczestniczyć w prowadzeniu działalności naukowej lub w prowadzeniu kształcenia, na podstawie: decyzji administracyjnej rektora, dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego lub dyrektora instytutu międzynarodowego.
Norma ta jednak nie zawiera upoważnienia do zastrzeżenia jakiegokolwiek warunku, od którego uzależnione byłby skutki decyzji dotyczącej wpisu na studia. Sąd nie neguje wynikających z ww. przepisu, wspieranego zasadą autonomii uczelni wyższych, uprawnienia do ustanawiania warunków rekrutacji i sposobu jej przeprowadzania. Jednakże uprawnienia do określenia ww. wymogów nie mogą być utożsamiane z ustanowieniem warunku wpisu na listę studentów bez wyraźnego wskazania na taką zależność decyzji w przepisach szczególnych. Wskazana norma takiego zastrzeżenia nie przewiduje.
Uwaga ta odnosi się również do podstaw prawnych przywołanych w decyzji z dnia 12 lutego 2021 r., tj. § 4 ust. 1 uchwały Senatu Uniwersytetu W. z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zasad i trybu rekrutacji cudzoziemców na studia w Uniwersytecie Wrocławskim rozpoczynające się w roku akademickim 2020/2021 czy § 19 ust. 1 i ust. 2 załącznika do zarządzenia nr 56/2020 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 8 maja 2020 r. w sprawie wprowadzenia Procedury rejestracji w systemie Internetowej Rejestracji Kandydatów (IRKa), Internetowej Rejestracji Cudzoziemców (IRC) oraz procesu rekrutacji na I rok studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie w Uniwersytecie Wrocławskim, rozpoczynające się w roku akademickim 2020/2021.
Zgodnie z treścią wskazanych w decyzji organu przepisów: przyjęcie na studia następuje w drodze decyzji administracyjnej Rektora. Od decyzji Rektora odmawiającej przyjęcia na studia przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (§ 4 ust. 1 uchwały Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 czerwca 2019 r.).
Z kolei § 19 ust. 1 i ust. 2 załącznika do zarządzenia nr 56/2020 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 8 maja 2020 r. stwierdzają, że Kandydaci na studia pierwszego i drugiego stopnia, którzy otrzymali ostateczne potwierdzenie przyjęcia na studia (Final Acceptance Letter), zobowiązani są do dostarczenia do Biura Współpracy Międzynarodowej oryginałów i kserokopii oryginałów lub kopii poświadczonych notarialnie dokumentów, o których mowa w pkt 1, 2, 5 oraz innych wymienionych dokumentów:
- 1) zalegalizowanego przez Konsulat RP lub opatrzonego apostille świadectwa ukończenia szkoły średniej (dotyczy kandydatów na studia pierwszego stopnia i jednolite studia magisterskie), dyplomu (dotyczy kandydatów na studia drugiego stopnia) lub innego dokumentu uprawniającego do ubiegania się o przyjęcie na studia, z zastrzeżeniem ust. 2;
- 2) tłumaczenia na język polski dokumentów, o których mowa w pkt 1, wykonanego przez tłumacza przysięgłego;
- 3) tłumaczenia przysięgłego na język polski dokumentów, które podlegają procesowi nostryfikacji, jeśli dotyczy;
- 4) kompletnego kwestionariusza osobowego;
- 5) certyfikatu potwierdzającego znajomość języka angielskiego na wymaganym poziomie, jeśli dotyczy;
- 6) kserokopii polisy ubezpieczeniowej na wypadek choroby na okres kształcenia w Polsce albo Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego albo kserokopii umowy z NFZ poświadczonej przez osobę przyjmującą dokumenty w Uniwersytecie Wrocławskim;
- 7) kserokopii kopii wizy/pozwolenia na pobyt (ust.1).
Kandydaci na studia legitymujący się świadectwem ukończenia szkoły średniej (nie dotyczy dyplomów International Baccalaureate oraz European Baccalaureate), wydanym w: 1) innym państwie niż państwa członkowskie Unii Europejskiej, państwa członkowskie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), tj. z: Australii, Austrii, Belgii, Bułgarii, Chile, Chin, Chorwacji, Cypru, Czech, Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Islandii, Izraela, Japonii, Kanady, Korei, Lichtensteinu, Litwy, Luksemburga, Łotwy, Malty, Meksyku, Holandii, Niemiec, Norwegii, Nowej Zelandii, Portugalii, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Szwajcarii, Szwecji, Turcji, USA, Węgier, Wielkiej Brytanii, Włoch;
2) państwach, z którymi Rzeczpospolita Polska nie ma zawartych umów międzynarodowych o wzajemnym uznawaniu świadectw i dyplomów (lista zawartych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych znajduje się na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego), zobowiązani są, poza dokumentami wymienionymi w ust. 1, dodatkowo złożyć decyzję administracyjną, wydaną przez właściwego Kuratora Oświaty, o uznaniu świadectwa lub innego dokumentu wydanego za granicą za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe w Rzeczypospolitej Polskiej.
Niepowołany w podstawie prawnej decyzji z dnia 12 lutego 2021 r. zapis § 19 ust. 3 ww. zarządzenia Rektora stanowi zaś, że wszystkie dokumenty, określone w ust. 1 i 2 wraz z oryginałami do wglądu, powinny być złożone w Biurze Współpracy Międzynarodowej w celu poświadczenia ich zgodności z oryginałem niezwłocznie po przyjeździe studenta, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od daty przyjazdu na Uczelnię.
Pozostałe wskazane w podstawie prawnej decyzji przepisy odnoszą się do zasad i trybu wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne i także nie zawierają zastrzeżenia warunku wpisu na listę studentów I roku studiów.
Żaden z powołanych przez organ przepisów nie zawiera zatem podstawy do ustanawiania warunku wpisu na listę studentów I roku. Nie sposób takiej normy odszukać w zapisach ustawy o szkolnictwie wyższym, systemie oświaty, czy też powołanych przez organ aktach wewnętrznych uczelni.
Niewątpliwie dokumenty te są niezbędne aby ubiegać się o wpis na listę studentów, jednakże brak ustawowego wskazania, że warunkowy wpis na listę studentów może nastąpić z zastrzeżeniem przedstawienia takich dokumentów w zakreślonym terminie.
Zgodnie z art. 72 ust. 2 i ust. 3 u.s.w.n. przyjęcie na studia następuje w drodze wpisu na listę studentów (ust. 2). Odmowa przyjęcia na studia następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3 zdanie 1).
W tym i w dalszych zapisach nie wskazano na uprawnienie do warunkowego wpisu na listę studentów I roku.
Nie ulega wątpliwości, fakt ten potwierdzają także zapisy § 4 ust. 1 uchwały Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zasad i trybu rekrutacji cudzoziemców na studia w Uniwersytecie Wrocławskim rozpoczynające się w roku akademickim 2020/2021, że decyzja w sprawie wpisu na listę studentów jest decyzją administracyjną. Zatem jak to już wskazano należy do niej wprost stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ta konstatacja wskazuje, że zaistnienie warunku dla wywołania określonych skutków decyzji wymaga podstawy prawnej zawierającej takie umocowanie. Jej brak powoduje, że nie tylko decyzja warunkowa jest dotknięta wadą. Powyższe przenosi się także na rozstrzygniecie wydane w sprawie wygaszenia takiej decyzji. Skoro bowiem nie można było zastrzec warunku, to jego niewykonanie nie może stanowić podstawy do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. Taki też był kolejny powód uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
W rezultacie organ będzie zobowiązany do analizy wdanych aktów, w tym dokonujących warunkowego wpisu na listę studentów i podjęcia właściwych w tym zakresie kroków prawnych, celem uregulowania sytuacji prawnej Skarżącego.
Końcowo wskazać trzeba, że podnoszone w skardze zarzuty nie mają jakiegokolwiek uzasadnienia. Skarżący był informowany o trybie i zasadach przyjęcia na studia oraz o terminach przedstawiania dokumentów, których szczegółowy opis mu przedstawiono. Wskazywane zaś okoliczności dotyczące stanu zdrowia, wydarzeń zastałych po podjęciu studiów nie mogą mieć znaczenia, gdyż wyznaczony przez organ termin na dochowanie wymogów był wystarczający, zważywszy na tryb i czas procedowania Kuratora Oświaty.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku uchylając orzeczenia organów obu instancji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 68 ze zm.).