Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem W. M. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 10 listopada 2021r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną matką - L. M. (dalej: matka strony, skarżącej).
Decyzją z dnia 14 grudnia 2021 r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111, z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2017, poz. 1466), działający z upoważnienia Wójta Gminy O., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej: organ I instancji) orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad jej niepełnosprawną matką.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 14 grudnia 2021 r., poczynił następujące ustalenia:
- - strona mieszka razem z mamą, natomiast jej brat przez 15 lat mieszkał w Holandii, obecnie przebywa w Z., a pracuje w Niemczech;
- - matka strony legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 3 lutego 2020 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, która datuje się od 1 listopada 2019 r..
- - strona samotnie wychowuje 10 letnią córkę i od 3 lat zajmuje się niepełnosprawną mamą, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji, jest jedyną osobą, która zajmuje się schorowaną matką;
- - matka strony 3 lata temu zachorowała na nowotwór zmian guzowatych płuca lewego i od tej pory strona opiekuje się matką, myje ją, gotuje, sprząta, podaje posiłki, pomaga jej się podnieść z łóżka, ubiera matkę, pomaga jej w przemieszczaniu się, gdyż jej matka korzysta z balkonika;
- - w ramach leczenia matka strony przeszła chemioterapię i radioterapię, obecnie nie jest już leczona, a choroba jest postępująca;
- - ze względu na chorobę matka strony nie jest w stanie funkcjonować bez pomocy drugiej osoby.
- - strona nie pracuje zawodowo od 15 lat, wcześniej pracowała jako krawcowa, po urodzeniu się dziecka, strona zajęła się nim;
- - strona była zatrudniona w okresie od 30 maja 1996 r. do 31 maja 2005 r. (rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron).
- - 5 lat temu ojciec strony zachorował na nowotwór, strona opiekowała się ojcem, który zmarł w 2018 r.
- - strona jest osobą bezrobotną nie zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy,, strona wyrejestrowała się na własny wniosek z ewidencji PUP.;
Jako przesłankę odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji powołał się na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazał, że niepełnosprawność matki strony nie powstała do ukończenia przez nią 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Niezależnie od tego, organ I instancji stwierdził,że powodem odmowy jest również brak związku z rezygnacji przez stronę z zatrudnienia (lub nie podejmowania zatrudnienia) z niepełnosprawnością jej matki. Strona jest osobą bezrobotną od 2005 r., nie jest zarejestrowana w PUP. Od 2021 r. strona nie poszukiwała pracy. Od tego samego roku strona nie posiada uprawnień do opieki zdrowotnej. Według organu I instancji z powyższego wynika brak wyraźnego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez stronę, a inwalidztwem jej matki. W tym zakresie organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę możliwości zarobkowania ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Nie jest to świadczenie z tytułu bycia np. córką osoby niepełnosprawnej. Opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wynika z prawnego i moralnego obowiązku. Musi zatem istnieć wyraźny związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy (lub jej nie podejmowaniem) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki.
Strona wniosła odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strony.
Odwołująca się podniosła zarzut naruszenia:
1/prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
- a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej: Konstytucja RP);
- b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:
- - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;
2/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 11 marca 2021r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach decyzji ostatecznej Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w odniesieniu do zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. W tym zakresie organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13, stwierdzając,że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako kryterium uniemożliwiające uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Dalej Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Trzeba więc mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest ani wsparciem finansowym dla niepełnosprawnej osoby wymagającej opieki, ani takim wsparciem z tytułu samego sprawowania opieki, lecz jest niejako substytutem utraconego wynagrodzenia przez opiekuna w związku z jego rezygnacją z zarobkowania na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Mówiąc inaczej, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, bo wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku. Jest to świadczenie rekompensujące utratę możliwości zarobkowania ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie świadczeniem z tytułu bycia np. dzieckiem takiej osoby. Tym samym musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy (lub jej niepodejmowaniem) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki.
Odnosząc powyższe do stanu sprawy Kolegium stwierdziło, że poczynione ustalenia nie pozwalają na przyjęcie, aby wykazana została rezygnacja strony z aktywności zawodowej (lub jej niepodejmowanie) na rzecz sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W szczególności organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z treści znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń STRONY wynika, że nie pracowała ona od 2005 r., a od 2011 r. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Brak też jakiegokolwiek wykazania przez stronę okoliczności i przyczyn braku podejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Tym samym - w ocenie Kolegium - nie można jednoznacznie orzec, że strona spełniła wymóg rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, nie wykazano,że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sytuacją braku pracy zarobkowej przez stronę, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Według organu odwoławczego, również wskazany w wywiadzie środowiskowym zakres wykonywanych w ramach opieki czynności opiekuńczych, w korelacji ze schorzeniami osoby niepełnosprawnej, nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że strona nie może podjąć zatrudnienia z powodu zakresu i niezbędnych do wykonania w ramach opieki czynności. Organ II instancji podzielił ocenę organu I instancji, wedle której nieaktywność zarobkowa strony pozostaje bez związku z niepełnosprawnością jej matki, biorąc również pod uwagę datę powstania niepełnosprawności u niej. W konsekwencji Kolegium stwierdziło,że w ustalonym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę a sprawowaną przez nią opieką nad matką. Zatem strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.;
Skarga została oparta na zarzutach naruszenia:
1/ przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., czyli dokonanie błędnej wykładni przepisu:
- - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.
- - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego.
2)\/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem dalszego zatrudnienia przez skarżącą a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że daleko nieuprawnione, pozbawione fachowej wiedzy a przede wszystkim krzywdzące w kontekście przedmiotowej sprawy jest twierdzenie organu II instancji, aby stan zdrowia matki skarżącej był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy. Powyższe nie powinno budzić wątpliwości organu już z uwagi na samą treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą je argumentacją. Organ II instancji przychylił się tez do wniosku o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że skoro jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem (legalność) przedmiotu zaskarżenia, to Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2022, poz. 329), dalej p.p.s.a. Jeżeli natomiast te okoliczności nie występują, Sąd ma obowiązek oddalić skargę. Nie mogą bowiem być brane pod uwagę względy słusznościowe..
Wskazać też trzeba, że podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). W przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi się ono wiązać z wpływem na wynik sprawy. Wymaga jednak podkreślenia, że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym.Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić wyłącznie, jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny (art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.)
Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził,że nie narusza ona prawa.
Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu wymienionej ustawy (art. 2 pkt 2) są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa przepis art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Tym samym niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. nakłada na organ powinność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nawet w sytuacji wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Innymi słowy, uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności. Żadne inne niż określone w przepisach ustawy kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia.
Wobec tego przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskania,a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych (art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku tych negatywnych, wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r.
Wbrew zarzutom skargi, materiału aktowego kontrolowanej sprawy wynika, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalił wszystkie istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie w zakresie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych, od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu.
W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności.
W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy orzekające w sprawie wyprowadziły logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.).
Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć należy,że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym w dniu 3 lutego 2020r., ze wskazaniem,że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wywiadu środowiskowego matka skarżącej nie jest osobą leżącą, chodzi przy pomocy balkonika, wymaga pomocy przy wstawaniu, samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez skarżącą.. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca pomaga matce przy ubieraniu, myciu i toalecie, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, robi zakupy.
Kwestią sporną w analizowanej sprawie nie pozostaje zakres i charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką, lecz właściwie jej ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.
Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem będącego w podeszłym wieku rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W związku z tym przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA).
Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji, gdy wymagający opieki matka skarżącej nie jest osobą leżącą, wymagającą czynności pielęgnacyjnych, jest osobą samodzielnie spożywającą posiłki, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje.
W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniem niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz o pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organ I instancji uznał, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki, a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.. Zważywszy,że jak wynika z materiału aktowego badanej sprawy skarżąca, posiadająca kwalifikacje krawcowej, od kilkunastu lat jest osobą nieaktywną zawodowo, zaś szereg obowiązków wykonywanych przez skarżącą (np. przygotowanie posiłków, sprzątanie, pranie) związane jest z typowymi czynnościami wykonywanymi w każdym prowadzonym gospodarstwie domowym.
Zdaniem Sądu, omawiany przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.
W tym miejscu wymaga podkreślenia,że w stanie gotowości do zapewnienia rodzicowi w podeszłym wieku,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia., pozostaje każde dorosłe dziecko, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. W świetle bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana przez skarżącą nad matką, nie jest na tyle absorbująca, że obiektywnie uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już wyżej definicji art. 3 pkt 21 u.ś.r..
Natomiast wbrew zarzutom skarżącej, z literalnego brzmienia kwestionowanej decyzji nie sposób wywnioskować, że organ neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawna matką skarżącej, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad matką.
W związku z tym konkludując powyższe rozważania, należy zaaprobować stanowisko organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych, skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie jest opieką, wymagającą niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.