Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania M. B. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający wskazał, że decyzja z dnia [...] przyznano stronie uprawnienia kombatanckie z tytułu uwięzienia w okresie od września 1943 r. do stycznia 1944 r. W dniu 19 lutego 2007 r. M. B. złożył wniosek o rozszerzenie uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia 4 sierpnia 2007 r. wskazał, iż pragnie rozpatrzenia wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 5.
W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] odmówiono wznowienia postępowania.
Jak dalej wskazał organ decyzyjny, art. 16 kpa wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z jego treścią: decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji jest wznowienie postępowania mogące nastąpić wyłącznie w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące tej instytucji mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która tylko w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Stosownie do art. 145 § 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m. in. wtedy, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Należy jednak wskazać, że poza tym, aby podstawa wznowienia, na której swój wniosek opiera strona mieściła się w katalogu przewidzianym w art. 145 § 1 kpa (ewentualnie wynikała z art. 145a § 1 kpa) ustawodawca wymaga by wniosek taki został złożony w odpowiednim czasie. Zgodnie z art. 146 § 1 kpa (co ma jednak na aktualnym etapie postępowania drugorzędne znaczenie) uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Istotniejsze znaczenie ma art. 148 § 1 kpa stanowiący, że: podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniesienie takiego podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 §3 kpa).
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy koniecznie należy zaznaczyć, że M. B. żąda wznowienia postępowania w oparciu o okoliczności dotyczące jego osadzenia w obozie. W ocenie wnioskodawcy podstawę wznowienia mają stanowić następujące dokumenty:
- - pismo Archiwum Powiatowego D. z dnia 30 maja 2000 r.
- - tłumaczenie z języka czeskiego z dnia 9 grudnia 2004 r.,
- - pismo z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie z dnia 21 września 2001 r.,
- - zaświadczenie z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie z dnia 7 czerwca 2002 r.
- - kserokopia karty pracy bez daty, a zatem w przypadku żądania wznowienia postępowania od powyższych dat należy liczyć jednomiesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Nie ulega, zatem wątpliwości, że termin ten (w dniu 10 stycznia 2005 r.) już upłynął, a strona wniosek o wznowienie postępowania złożyła po jego upływie. Skutkowało to wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 19 maja 2000 r. (sygn. akt I SAM/r 1038/97, LEX nr 43046) wskazał, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowię nie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 1998 r., sygn. akt III SA 2802/97, LEX nr 34954). W rozpatrywanej sprawie kwestia ustalenia dochowania przez stronę terminu nie wymaga prowadzenia szczególnie skomplikowanego postępowania dowodowego, bowiem z akt sprawy wynika, że opisanymi powyżej dokumentami strona dysponowała na pewno już w 2004 r. Ze względu na powyższe, z uwagi na uchybienie przez stronę terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa zasadne stało się wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Ten tryb rozumowania znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1998 r. (sygn. akt IV SA 1177/96, LEX nr 43259) z tezą: odmowa wznowienia postępowania jest dokonywana wówczas, gdy jest niedopuszczalne wznowienie postępowania (żądanie zgłoszone przez osobą nie będącą stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych), z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (jeśli strona żąda wznowienia postępowania w sprawie załatwionej w innej formie prawnej, np. umową cywilnoprawną zaświadczeniem, jeżeli sprawa nie jest jeszcze załatwiona decyzją jeżeli strona opiera żądanie wznowienia postępowania na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 kpa określającym przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji) lub gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania i uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 kpa, a także w wyroku NSA z dnia 1 września 2000r. (sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001/4/179) i w wyroku z dnia 30 września 1999 r. (sygn. akt IV SA 1532/97 LEX nr 47775). Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 1998 r. (sygn. akt I SA 890/97, LEX nr 44527) wskazał: złożenie przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 2 kpa (analogicznie art. 148 § 1 kpa) ma ten efekt, że postępowanie nie może być wznowione, chyba że uchybiony termin zostanie przywrócony. Niedotrzymanie terminu powoduje wyłącznie wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 kpa. Wznowienie bowiem stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, zaś zachowanie lub nie terminu do wniesienia podania o wznowienie żadną z tych okoliczności nie jest i badane we wznowionym postępowaniu być nie może.
Niezgadzając się powyższą decyzją M. B. wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Skarga jest nie uzasadniona.
Pismem z dnia 17 lipca 2007r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] Nr [...] na mocy, której przyznano mu uprawniania kombatanckie za pobyt przez okres 5 miesięczny - od września 1943r. do 1 stycznia 1944r. w hitlerowskim więzieniu.
Podstawą prawną tej decyzji był art. 21ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 2002, Nr 42, poz. 371).
Jako podstawę prawną swojego wniosku powołał art. 145§1 pkt 5 kodeks postępowania administracyjnego zaś dokumenty, które w ocenie skarżącego uzasadniały wniosek (żądanie) to pismo Archiwum Powiatowego w D. z dnia 30 maja 2000r. – tłumaczenie z języka czeskiego z dnia 9 grudnia 2004r., pismo z Fundacji Polsko- Niemieckie Pojednanie z dnia 21 września 2001r., zaświadczenie z Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie z 7 czerwca 2002r., kserokopia Karty pracy - bez daty.
W ocenie wnioskodawcy dokumenty powyższe potwierdzały pobyt w obozie hitlerowskim przez okres 35 miesięcy, a nie 5 miesięcy, w tym też zakresie winna nastąpić zmiana wydanej decyzji.
Zgodnie z art. 145§1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję.
Z przepisu powyższego wynika, iż wniosek o wznowienie postępowania na wskazanej wyżej podstawie zależy od zaistnienia trzech przesłanek.
Ujawnienia okoliczności faktycznych lub dowodów które są nowe, istotne dla sprawy, po drugie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po trzecie nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Merytoryczne rozpoznanie wniosku czyli ocena spełnienia opisanych wyżej przesłanek może nastapić o ile strona złoży podanie o wznowienie postępowania skutecznie. To znaczy o ile zachowa tryb i termin do złożenia podania wskazany w powołanej ustawie.
Po myśli art. 148§1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Nie ma wątpliwości, że organem wydający decyzję w I instancji był Urząd do spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych, czyli organ, do którego, zostało skierowane podanie.
Zgodzić się natomiast należy z organem, że nie został zachowany termin do wniesienia podania.
Zaświadczenia i pisma dołączone do podania wskazane jako podstawa o wznowienie postępowania są adresowane do skarżącego i noszą datę roku ich sporządzenia 2000, 2001, 2002. Tłumaczenie pisma Archiwum Powiatowego w D. z dnia 30 maja 2000r. – dokonano 9 grudnia 2004r. Kserokopię Karty pracy dołączonej bez strony wskazującej, jakiej osoby dotyczy, skarżący posiadał przed 30 maja 2004r.
Z pisma Archiwum Powiatowego w D. z 30 maja 2004r. wynika, że skarżący dołączył do pisma kierowanego do powyższego Archiwum opisaną kartę pracy.
Daty złożonych do podania o wznowienie postępowania dokumentów i fakt, że są adresowane do skarżącego wskazują jednoznacznie, że są one w jego posiadaniu od wielu lat.
Organ I i II instancji odmowę wznowienia postępowania uzasadnił uchybieniem terminu do wniesienia podania wskazując uchybienie 1 miesięcznego terminu określonego w art. 149 kpa.
Ani w odwołaniu, ani też w skardze wnioskodawca nie podważa powyższych twierdzeń – powołuje się jedynie na brak świadomość obowiązywania terminu.
Z powołanego wyżej art. 148 Kpa wynika, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę.
Trafnie wskazuje organ, że uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może się bronić składając wniosek o przywrócenie terminu (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1986r. III SA1263/85, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1998r., II SA 890/07.
Z prośbą taką skarżący nie występował.
Tym samym we wskazanych wyżej okolicznościach decyzję organu należy uznać za nienaruszjacą prawo i skargę na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalić.