Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: skarżąca) (reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego T. K.-S.) utrzymało w mocy decyzję, Zastępcy Dyrektora Wydziału Edukacji w Urzędzie Miejskim W. działającego z upoważnienia Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], odmawiającej przyznania stypendium szkolnego w roku szkolnym 2013/2014.
W dniu 16 września 2013 r. T. K.-S. wystąpiła do organu pierwszej instancji o przyznanie córce K. S. stypendium szkolnego w roku szkolnym 2013/2014.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], organ pierwszej instancji odmówił przyznania K. S. stypendium szkolnego w roku szkolnym 2013/2014, uzasadniając swoje stanowisko podał, że nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia
W odwołaniu T. K.-S., działając w imieniu córki – K. S., wskazała na nieznaczne przekroczenie kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania stypendium szkolnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazało, że warunki przyznania stypendium szkolnego w sposób ścisły reguluje art. 90d ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), w związku z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. dalej ustawa).
Zgodnie z art. 90d ust.1 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Warunkiem przyznania stypendium szkolnego jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek: spełnienia kryterium dochodowego oraz trudna sytuacja rodziny. W sytuacji, gdy rodzina ucznia spełnia tylko jedną z przesłanek (na przykład rodzina jest niepełna) ale nie spełnia kryterium dochodowego, stypendium nie może być przyznane.
W celu obliczenia dochodu rodziny, na potrzeby postępowania w sprawie przyznania stypendium szkolnego, ustawodawca odsyła do stosowania przepisów ww. ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty stanowi, że miesięczna wysokość dochodu jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy. Zgodnie z art. 90d ust. 7 tej ustawy, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2, w związku z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), tj. 456 zł. Powołane przepisy ustanawiają kryterium dochodowe, które jest podstawowym miernikiem oceny dopuszczalności przyznania uczniowi stypendium szkolnego.
Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Do dochodu nie wlicza się jednorazowego świadczenia socjalnego (art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Skoro ustawodawca odsyła wprost do stosowania ustawy o pomocy społecznej w kwestii ustalenia dochodu rodziny ucznia - a pojęcie dochodu rodziny zostało wyjaśnione w tej ustawie - to uregulowania te wiążą organ rozpatrujący wniosek o przyznanie stypendium szkolnego.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o stypendium szkolne został złożony we wrześniu 2013 r., zatem obliczając dochód rodziny ucznia należy brać pod uwagę dochody z sierpnia 2013 r. W tych okolicznościach na dochód rodziny K.S. składają się: wynagrodzenie za pracę R. S., w wysokości 1181,38 zł, zasiłki rodzinne przyznane na dzieci, w łącznej kwocie 212 zł oraz dodatek mieszkaniowy, w kwocie 470,48 zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem 1 863,86 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 465,96 zł, przekraczając kryterium dochodowe uprawniające do przyznania stypendium szkolnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedstawiciel ustawowy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzuciła, że decyzja Kolegium jest bezprzedmiotowa, bowiem odmawia przyznania stypendium szkolnego w roku szkolnym 2012/2013. W uzasadnieniu skargi wskazano na wadliwe określenie przedmiotu postępowania, tj. okresu, jakiego dotyczy decyzja. Zwrócono również uwagę na przewlekłą i długotrwałą chorobę uczennicy, co zdaniem skarżącej stanowi uzasadnienie dla przyznania uczennicy stypendium szkolnego.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz zawartą w niej argumentację. Odnosząc się do wadliwego określenia w decyzji okresu tj. roku szkolnego 2012/2013 podało, że postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. ([...]) sprostowało oczywistą omyłkę pisarską zawartą w decyzji, wyjaśniając, że z akt zgromadzonych w sprawie oraz okoliczności faktycznych powołanych w treści decyzji bezspornie wynika, że wydana decyzja dotyczy roku szkolnego 2013/2014, a nie - jak błędnie wskazano w decyzji - roku szkolnego 2012/2013.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
Podstawę materialnoprawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust.
- 12. Stosownie zaś do treści art. 90d ust. 2 powołanej ustawy, stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie:
- 1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą;
- 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników.
Mając na uwadze powyższe uregulowania stwierdzić należy, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od wystąpienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz spełnienia przesłanki wystąpienia trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie i spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego.
Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 ustawy, który stanowi, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r. poz.182 ze zm.). W myśl § 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 823) kwota ta wynosi obecnie 456 zł. Miesięczna wysokość dochodu w rodzinie ucznia jest ustalana - stosownie do treści art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty, na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 - 13 ustawy o pomocy społecznej, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Treść powyższego unormowania wskazuje na to, że zarówno katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej ma charakter zamknięty.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości prawidłowość wyliczenia dochodu w rodzinie wnioskodawczyni ubiegającej się o przyznanie stypendium szkolnego na które składają się: wynagrodzenie za pracę R. S., w wysokości 1181,38 zł, zasiłki rodzinne przyznane na dzieci, w łącznej kwocie 212 zł oraz dodatek mieszkaniowy, w kwocie 470,48 zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem 1 863,86 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 465,96 zł, przekraczając kryterium dochodowe uprawniające do przyznania stypendium szkolnego tj. 456 zł.
Z tej racji należy wskazać, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczenia w postaci stypendium szkolnego mają charakter przepisów ius cogens, co oznacza, że decyzja wydana na ich podstawie jest decyzją związaną, a jej treść wyznacza przepis prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego organ orzekający nie ma możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne i niewypełnienie jednej ze wskazanych powyżej przesłanek, a w szczególności - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przekroczenie kryterium dochodowego określonego w przepisach obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia.
Podniesiony w skardze zarzut, że decyzja jest bezprzedmiotowa z uwagi na wadliwe określenie przedmiotu decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Kolegium Odwoławcze, bowiem postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] sprostowało oczywistą omyłkę pisarską zawartą w decyzji, wyjaśniając, że z akt zgromadzonych w sprawie oraz okoliczności faktycznych powołanych w treści decyzji bezspornie wynika, że wydana decyzja dotyczy roku szkolnego 2013/2014, a nie - jak błędnie wskazano w decyzji - roku szkolnego 2012/2013.
Reasumując wskazać należy, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy orzekające, wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę