Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem M. K. (dalej: strona, skarżąca) z dnia [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką C. Ł. (dalej: matka, strony, skarżącej).
Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 ust. 1 pkt. 4, art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 poz. 111 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, dalej: u.s.u.s.), art. 66 ust. 1 pkt. 28, art. 73 pkt. 10, art. 75 ust. 11, art. 79 ust. 2, art. 81 ust. 8 pkt. 9, art. 86 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) art. 87 ustawa z dnia 25 lutego 1964r. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. 2019 poz. 2086; dalej: k.r.o.) oraz § 10 rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipiec 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (Monitor Polski z 12 listopada 2020 poz. 1031), zarządzenie Nr 246 Burmistrza W. z dnia 30 czerwca 2004r. w sprawie upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w zakresie świadczeń rodzinnych, oraz art 104, 108 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), działający z upoważnienia Burmistrza Wąsosza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (dalej: organ I instancji), orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad jej matką.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji poczynił następujące ustalenia:
- - strona zamieszkuje wspólnie ze swoją niepełnosprawną matką oraz mężem, który pracuje na jedną zmianę, niedaleko swojego miejsca zamieszkania;
- - matka strony ma znaczny stopień niepełnosprawności, który datuje się od 22 maja 2012 r. a więc w okresie w którym córka już nie pracowała a więc nie zrezygnowała z zatrudnienia by opiekować się chorą matką;
- - matka strony choruje na choroby układu oddechowego i krążenia oraz nerwicę, ma postępujące objawy demencji starczej, ma także problemy z nietrzymaniem moczu i całodobowo używa pieluchomajtek;
- - w dniu 22 września 2021 r. strona zeznała do protokołu przebieg dnia opieki nad jej matką;
- - dzień opieki nad mamą strony, zgodnie z powyższym protokołem wygląda następująco: około godz. 8.00 strona myje i ubiera mamę - zajmuje to około 40 minut. Następnie podaje śniadanie i pilnuje, żeby zjadła - trwa to koło 1 h 15 min. Potem sprząta przenośną toaletę i zajmuje jej to 40 min. Za około 2 godziny szykuje mamie deser/drugie śniadanie trwa to około 15 minut. Między godz. 12.00 a 15.00 strona szykuje i podaje obiad. Mama je samodzielnie. Międzyczasie sadza mamę na toaletę Około godz. 16.00-17.00 spożywają podwieczorek- trwa to około 30 min. Kolacja jest około godziny 20.00 i trwa około 30 minut, a około 21.00-22.00 godz. następują czynności higieniczne, które trwają około 30 min. Sprzątanie toalety przenośnej trwa około 20 min. i idzie spać (jej przebranie w piżamę trwa około 15 min.) Strona świeci mamie światło całą noc, ponieważ bez niego mama się denerwuje;
Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji doszedł do następujących wniosków:
- - pomoc strony swojej matce jest głównie spowodowana otępieniem starczym;
- - strona mogłaby pracować np. 4 godziny dziennie, ale nie codziennie. W tym czasie jej mama mogłaby zostać w domu sama;
- - w ustalonym stanie faktycznym nie można przyjąć, że przyczyną dla której strona nie podejmowała zatrudnienia była konieczność sprawowania opieki nad jej matką.
Powyższe - zdaniem organu I instancji - potwierdza również materiał dowodowy w postaci ostatniej umowy zlecenia zawartej ze stroną na okres od 21 czerwca do 21 sierpnia 2016 r., czyli w czasie, w którym zajmowała się matką, a strona oświadczyła, że pracowała do lata 2017 roku;
Strona odwołała się do decyzji pierwszo-instancyjnej, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Odwołująca się podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez stronę, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach decyzji ostatecznej Kolegium stwierdziło, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji (wskutek ponownego rozpatrywania sprawy) organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kontekście m.in. zakresu sprawowanej przez stronę opieki nad jej niepełnosprawną matką. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do dokonania przez Kolegium oceny spełnienia przez stronę pozostałych przesłanek niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym zakresie organ II instancji stwierdził,że strona spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie należy do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny", gdyż jest córką osoby wymagającej opieki, a więc jest jej krewną w linii prostej. Natomiast w toku ponownego rozpatrywania sprawy strona nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej na temat stanu zdrowia jej matki, a tym bardziej dokumentów, które potwierdziłyby, że jej matka cierpi na nietrzymanie moczu, nerwicę, choroby kręgosłupa oraz że ma podejrzenie choroby Parkinsona. Strona nie wyjaśniła również na jakie dokładnie choroby układu oddechowego i krążenia cierpi jej matka.
W ocenie Kolegium, zakres sprawowanej opieki nad matką przez stronę nie stoi na przeszkodzie do podjęcia przez nią zatrudnienia. W świetle stwierdzonych wyżej okoliczności szereg podstawowych czynności matka strony wykonuje samodzielnie - nie jest osobą leżącą. Z akt sprawy nie wynika, aby potrzebowała pomocy córki przy przemieszczaniu się (zarówno w obrębie mieszkania, jak i poza nim), nie wymaga dozowania leków, nie wymaga pomocy przy wstawaniu z krzesła i przy siadaniu,, aby matka strony miała problemy z mówieniem albo wzrokiem. Potrzebuje pomocy córki przy toalecie ciała i zmianie pieluchomajtek, wstawaniu z łóżka, ubieraniu się, przygotowaniu i podaniu posiłków, podaniu leków, robieniu zakupów, umawianiu wizyt lekarskich, zawożeniu do lekarzy i wyjściu na spacery.
W ocenie organu II instancji, świadczona przez stronę opieka nad jej matką może być wykonywana o różnych porach dnia. Strona nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż ta nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, czy też karmienia.
Zdaniem Kolegium, pomoc strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki, robią zakupy, umawiają wizyty lekarskie, udają się do lekarzy, czy też wychodzą na spacery. Czynności te nie mają nadzwyczajnego charakteru i dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych czy też przygotowanie posiłków.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w analizowanej sprawie nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazało, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy.
Ponadto ze zgromadzonych akt sprawy (w tym bardzo skąpych dokumentów medycznych na temat stanu zdrowia matki, bowiem strona nie przedłożyła żądanej dokumentacji) nie wynika również, aby w ostatnich latach nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia matki strony, które wymagałoby od jej córki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w celu zapewnienia jej opieki.
Powyższe okoliczności, a więc podejmowanie zatrudnienia już w trakcie opiekowania się matką, czy też fakt zarejestrowania w PUP przez kilkanaście lat, świadczą o tym, że w niniejszej sprawie nie zaistniał związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką strony.
Według Kolegium, strona przy dobrej organizacji swojego czasu mogłaby pogodzić pracę np. w formie umowy zlecenia czy też w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. na 1/3 etatu) ze sprawowaniem opieki nad matką strony. Sprawowany bowiem przez nią zakres opieki nad matką nie jest tak bardzo absorbujący, że uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, a ponadto nie wiąże się z wykonywaniem przy matce czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą.
Organ II instancji podkreślił, że sama strona w protokole z przesłuchania z dnia [...] podała, że mogłaby pracować np. 4 godziny dziennie, ale nie codziennie i w tym czasie jej matka mogłaby zostać sama w domu. Przy tym nie wyjaśniła jednak z jakich powodów jej matka nie mogłaby codziennie zostawać w domu -sama na kilka godzin i dlaczego mogłaby zostawać tylko 4 godziny. Takie wyjaśnienia strony świadczą o tym, że matka nie jest niesamodzielna w takim stopniu, który uniemożliwia wnioskodawczym podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy strona swojej matce. Ponadto w niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż wnioskodawczym nie wykazała, aby właśnie w celu sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a obecnie jej nie podejmuje.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o: 1/ uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie;
2/ zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
3/ rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W skardze skarżąca ponowiła zarzuty i argumentacją podniesioną w odwołaniu.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wraz z uzasadniająca je argumentacją. Jednocześnie, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Kolegium przychyliło się do wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że skoro jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem (legalność) przedmiotu zaskarżenia, to Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2022, poz. 329), dalej p.p.s.a. Jeżeli natomiast te okoliczności nie występują, Sąd ma obowiązek oddalić skargę. Nie mogą bowiem być brane pod uwagę względy słusznościowe..
Wskazać też trzeba, że podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). W przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi się ono wiązać z wpływem na wynik sprawy. Wymaga jednak podkreślenia, że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym.Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić wyłącznie, jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny (art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.)
Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. stwierdził,że nie narusza ona prawa.
Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu wymienionej ustawy (art. 2 pkt 2) są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa przepis art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Tym samym niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. nakłada na organ powinność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nawet w sytuacji wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Innymi słowy, uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności. Żadne inne niż określone w przepisach ustawy kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia.
Wobec tego przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskania,a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych (art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku tych negatywnych, wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r.
Jak wynika z materiału aktowego kontrolowanej sprawy organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalił wszystkie istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie w zakresie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych, od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu.
W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności.
W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy orzekające w sprawie wyprowadziły logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.).
Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć należy,że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym 14 czerwca 2012r., ze wskazaniem całkowitej pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.. Jak wynika z wywiadu środowiskowego matka skarżącej nie jest osobą leżącą, jest pampersowana, samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez skarżącą.. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca pomaga matce przy ubieraniu, myciu i toalecie, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, robi zakupy.
Kwestią sporną w analizowanej sprawie nie pozostaje zakres i charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką, lecz właściwie jej ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.
Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem będącego w podeszłym wieku rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Ma rację Kolegium, kiedy wywodzi,że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA).
Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji, gdy wymagający opieki matka skarżącej nie jest osobą leżącą, wymagającą czynności pielęgnacyjnych, jest osobą samodzielnie spożywającą posiłki, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje.
W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji oraz o pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organ I instancji uznał, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki, a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki. Zważywszy,że jak wynika z materiału aktowego badanej sprawy skarżąca podejmowała zatrudnienie (w formie umów zlecenia) już w trakcie opiekowania się matką, była też zarejestrowana przez kilkanaście lat jako osoba bezrobotna, zaś szereg obowiązków wykonywanych przez skarżącą (np. przygotowanie posiłków, sprzątanie, pranie) związane jest z typowymi czynnościami wykonywanymi w każdym prowadzonym gospodarstwie domowym.
Zdaniem Sądu, omawiany przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.
W tym miejscu wymaga podkreślenia,że w stanie gotowości do zapewnienia rodzicowi w podeszłym wieku,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia., pozostaje każde dorosłe dziecko, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. W świetle bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana przez skarżącą nad matką, nie jest na tyle absorbująca, że obiektywnie uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już wyżej definicji art. 3 pkt 21 u.ś.r., czemu nie zaprzeczyła sama skarżąca w trakcie przesłuchania jej charakterze strony Natomiast wbrew zarzutom skarżącej, z literalnego brzmienia kwestionowanej decyzji nie sposób wywnioskować, że organ neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawna matką skarżącej, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad matką.
W związku z tym konkludując powyższe rozważania, należy zaaprobować stanowisko organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych, skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie jest opieką, wymagającą niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.