Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 615; zwanej poniżej w skrócie "u.ś.r.") - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. P. od decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza Mieroszowa Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Mieroszowie z dnia 14 marca 2022 r., nr OPS 8251/NP-ZP-3/2022 w sprawie:
- 1. uznania, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznany decyzją OPS 8251/ZP-26/2020 z dnia 25-08-2020 r. zmienioną decyzją OPS 8251/DZ-ZP-58/2021 z dnia 12-08-2021 r. wypłacony w okresie od 01-10-2021 r. do 31-01-2022 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym,
- 2. zobowiązania do zwrotu kwoty 863,36 zł tytułem nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego,
- 3. ustalenia harmonogramu potrącenia nienależnie pobranych świadczeń z bieżących wypłat świadczeń rodzinnych,
- - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu w składzie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Prezentując w swym rozstrzygnięciu odwoławczym dotychczasowy przebieg postępowania podano, iż decyzją z dnia 25 sierpnia 2020 r. nr OPS 8251/ZP-26/2020, organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2021 r. w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Decyzją zaś z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr OPS 8251/DZ-ZP-58/2021, organ I instancji zmienił w/w decyzję w ten sposób, że przedłużył okres przysługiwania zasiłku pielęgnacyjnego z 31 lipca 2021 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Następnie organ, na podstawie kolejnego wniosku skarżącego z dnia 4 lutego 2022 r., uzyskał informację o wydaniu dla skarżącego nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (orzeczenie wydano 30 września 2021 r.).
Jak podkreślił na tym tle organ - wymieniony wyżej wniosek skarżącego z dnia 4 lutego 2022 r. został złożony po upływie 4 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 października 2021 r. do 31 stycznia 2022 r.
Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 marca 2022 r., uznał, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznany decyzją OPS 8251/ZP-26/2020 z dnia 25-08-2020 r., zmienioną decyzją OPS 8251/DZ-ZP-58/2021 z dnia 12-08-2021 r., wypłacony w okresie od 01-10-2021 r. do 31-01-2022 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał skarżącego do zwrotu kwoty 863,36 zł z tego tytułu ustalając zarazem harmonogram potrąceń nienależnie pobranych świadczeń z bieżących wypłat świadczeń rodzinnych - stosownie do art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu skarżący podnosił, że przebywa na stałe w Centrum Pielęgnacyjno- Rehabilitacyjnym z uwagi na zły stan zdrowia, nie pozwalający na samodzielne funkcjonowanie. W miejscu, w którym przebywa, od czasu rozpoczęcia pandemii obowiązuje bezwzględny zakaz odwiedzin, przez co zdany jest na ludzką życzliwość pracowników ośrodka.
Rozpoznając odwołanie SKO przytoczyło w pierwszym rzędzie przepisy art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art 30 ust. 1 ustawy).
Z powołanych przepisów wynika, że dla uznania świadczeń rodzinnych za świadczenie nienależnie pobrane, na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, konieczne jest łączne zaistnienie każdej z trzech wymienionych w tym przepisie przesłanek:
- - po pierwsze, zaistnienia okoliczności powodujących jego ustanie albo zawieszenie lub zmianę w zakresie jego realizacji,
- - po drugie, pouczenia osoby pobierającej to świadczenie o tym, że zaistnienie określonych okoliczności wywoła powyższe skutki prawne,
- - po trzecie ustalenia, że świadczeniobiorca wiedział o zaistnieniu okoliczności mającej wpływ na ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo wstrzymania ich wypłaty, a mimo to nie dopełnił obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu o ich wystąpieniu.
W ocenie Kolegium prawidłowo organ I instancji przyjął, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do uznania wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego za okres za świadczenia nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzja bowiem z dnia 25 sierpnia 2020 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2021 r. została wydana w oparciu o przedłożone przez stronę orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 16 lipca 2020 r. o zaliczeniu skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało wydane do dnia 31 lipca 2021 r. W związku z upływem ważności tego orzeczenia o niepełnosprawności w okresie obowiązywania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, organ I instancji - działając w oparciu o przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r. zmienił ww. decyzję w ten sposób, że przedłużył okres przysługiwania zasiłku pielęgnacyjnego do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Decyzja ta została stronie skutecznie doręczona 12 sierpnia 2021 r. Jak ustalono, w dniu 30 września 2021 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności kolejnym orzeczeniem zaliczył skarżącego do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, przy czym orzeczenie to zostało wydane na stałe.
Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika zdaniem organu odwoławczego, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, przyznane na podstawie decyzji z dnia 25 sierpnia 2020 r. zmienionej decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r. - ustało z dniem 30 września 2021 r., tj. z dniem kiedy nowe orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane. Zgodnie bowiem z decyzją organu pierwszej instancji z dnia 12.08.2021 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługiwało stronie tylko do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Upływ zastrzeżonego w decyzji terminu skutkował ustaniem prawa do przyznanego świadczenia. To z kolei oznacza, że zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1.10.2021 r. do 31.2022 r. stronie nie przysługiwał, ponieważ w obrocie prawnym nie funkcjonowała żadna decyzja, która stanowiłaby podstawę do wypłaty zasiłku za ten okres.
Skarżący wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie orzeczenia z dnia 30 września 2021 r. złożył dopiero w dniu 4 lutego 2022 r., zatem po upływie 4 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stąd w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Innymi słowy, skoro decyzja organu pierwszej instancji, przyznająca stronie zasiłek nie oddziałuje już na sferę praw strony z uwagi na to, że została zrealizowana - bowiem zasiłek przyznany był do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, a takowe zostało wydane w dniu 30 września 2021 r., to od 1 października 2021 r. stronie nie przysługiwało prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Oceniając wystąpienie przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (prawidłowego pouczenia i świadomości) organ odwoławczy stwierdził, że strona została prawidłowo pouczona o terminie, do którego przysługiwało jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz o obowiązku poinformowania o uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżący mimo wyraźnego pouczenia zawartego w decyzji z dnia 12.08.2021 r. nie wywiązał się ze swojego obowiązku, nie dostarczył bowiem niezwłocznie organowi wypłacającemu zasiłek nowego orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 30.09.2021 r.
W ocenie organu odwoławczego skarżący miał świadomość, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało mu przyznane wyłącznie do dnia wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W pouczeniu była wyraźnie mowa o tym, że w przypadku wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności strona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie. Treść decyzji w ocenie Kolegium i zawartego w niej pouczenia jest jasna i czytelna, zawiera wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach i odnosi się do konkretnej okoliczności powodującej ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Przedstawiona sytuacja wyczerpuje niewątpliwie zdaniem organu przesłankę określoną w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującą uznaniem zasiłku za okres od 1 czerwca do 31 października 2021 r. za świadczenie nienależnie pobrane.
W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący powielił zarzuty odwołania. Podniósł, że na stałe przebywa w Centrum Pielęgnacyjno - Rehabilitacyjnym z uwagi na zły stan zdrowia, co potwierdza uzyskane na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stan zdrowia nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie. W miejscu, w którym przebywa, od czasu rozpoczęcia i zakończenia pandemii obowiązywał bezwzględny zakaz wyjścia jak również wszelkich odwiedzin. Osobiście nie posiada fizycznej możliwości wyjścia z ośrodka i załatwienia odpowiednich formalności. Zmuszony jest liczyć na ludzką życzliwość pracowników zatrudnionych w tej placówce. Brak kontaktu z rodziną w tym okresie wpłynął jeszcze bardziej na pogorszenie stanu zdrowia. Nie zgodził się ze stwierdzeniem w zaskarżonej decyzji, że miał świadomość na podstawie pouczenia zawartego w decyzji z 12 sierpnia 2021 r., iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało mu przyznane wyłącznie do dnia wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Argumentował w tej materii, że jaki stopień świadomości może posiadać człowiek, który jest niepełnosprawny, również na umyśle, któremu orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności i który pozostaje zamknięty w ośrodku pielęgnacyjno-rehabilitacyjnm. Nie zgodził się również ze stwierdzeniem SKO, że został prawidłowo pouczony o terminie, do którego przysługiwało prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz o obowiązku poinformowania o uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; poniżej przywoływana jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczna decyzja o uznaniu, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznany i wypłacony skarżącemu w okresie od 1 października 2021 r. do 31 stycznia 2022 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; poniżej przywoływana jako "ustawa" lub "u.ś.r."). Stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 ustawy).
Faktyczną podstawą uznania w niniejszej sprawie pobranego przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane był fakt niepoinformowania niezwłocznie organu I instancji o uzyskaniu nowego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 30 września 2021 r. Skarżący uczynił to dopiero z czteromiesięczną zwłoką.
Organy uznały, że w świetle art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.) ważność uprzednio wydanego dla skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 16-07-2020 r., uległa z mocy prawa przedłużeniu, wobec czego organ I instancji orzekł o przedłużeniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie tegoż orzeczenia o niepełnosprawności i w dniu 12-08-2021 r. wydał w tej sprawie stosowną decyzję. Świadczenie przysługuje do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Skarżący uzyskał w dniu 30-09-2021 r. nowe orzeczenie o niepełnosprawności, lecz przedłożył je organowi dopiero z czteromiesięczną zwłoką. W związku z tym organy przyjęły, że decyzja z dnia 12-08-2021 r. wygasła z dniem 30-09-2021 r., co oznaczało wygaśnięcie przyznanego skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres czterech następnych miesięcy (do czasu przedłożenia w dacie 4 lutego 2022 r. nowego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności) a w konsekwencji – uznanie, że wypłacone świadczenie zostało nienależnie pobrane.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy okolicznościach sprawy wypłacony za okres od października 2021 r. do końca stycznia 2022 r. zasiłek pielęgnacyjny może zostać uznany za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Na tle wykładni powołanego przepisu w piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy braku prawa do pobierania danego świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego, jasnego i zrozumiałego pouczenia.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, w myśl którego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.
Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony, i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. np. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1392/21; por. też wyroki WSA: z 28 października 2021 r., II SA/Gl 764/21; z 15 lipca 2022 r., II SA/Gl 281/22).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że obowiązek informacyjny organu nie został w pełni zrealizowany. W punktach 3 i 4 pouczenia jest tylko mowa o konieczności niezwłocznego powiadomienia o wystąpieniu zmian mogących mieć wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności. Skarżący nie został w sposób jasny pouczony o utracie prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązania się z obowiązku niezwłocznego powiadomienia o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Inaczej ujmując, brak w pouczeniu o skutkach prawnych niedostarczenia niezwłocznego tego orzeczenia.
Dla oceny nadto, czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. Nie można wobec tego pomijać okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, tudzież nie zważać na kontekst dotyczący osoby świadczeniobiorcy i jego osobistej zdolności do zrozumienia pouczenia oraz możliwości działania, zwłaszcza, jeśli dotknięta jest niepełnosprawnością w stopniu znacznym, uniemożliwiającym samodzielne radzenie sobie z załatwianiem spraw.
Skarżący w toku postępowania administracyjnego podnosił te aspekty i w ocenie Sądu trudno w świetle tych okoliczności i argumentacji skarżącego przypisać mu świadomość i złą wiarę, czyli uznać spełnienie wszystkich przesłanek niezbędnych do obciążenia strony skarżącej koniecznością zwrotu pobranego świadczenia.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażane w judykaturze, że art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały niezwłocznie podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie uchyla generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy" - co oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 10 października 2019 r., IV SA/Wr 245/19; WSA w Gliwicach z 15 lipca 2022 r., II SA/Gl 281/22).
W realiach rozpoznawanej sprawy wypada zauważyć, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego pozostaje w istocie bez wpływu na przysługujące prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w tym znaczeniu, że potwierdza jedynie, iż skarżący nadal pozostaje niepełnosprawny w stopniu znacznym. Godzi się bowiem podkreślić, że nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane w dacie 30 września 2021 r., zaliczające skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności – tym razem już na stałe – wyraźnie wskazuje, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 czerwca 2020 r., czyli w tej mierze oznacza kontynuację (ciągłość) zakwalifikowania przypadku skarżącego do posiadającego od tego czasu znaczny stopień niepełnosprawności. Powieliło w tej części orzeczenie poprzednie z dnia 16 lipca 2020 r., tyle że tamto było wydane na czas określony, tzn. wydane do dnia 31 lipca 2021 r. Nie zaistniała zatem sytuacja, w której by doszło do zmiany stanu zdrowia skarżącego w zakresie rodzaju stopnia niepełnosprawności.
Niezmiennie przez cały czas faktycznego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, w tym także przez okres zakwestionowanych przez organy czterech miesięcy - skarżący legitymował się znacznym stopniem niepełnosprawności.
Abstrahując od powyższego, w judykaturze wyrażono zapatrywanie, że sposób sformułowania przepisu art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 nie jest do końca jednoznaczny i może stwarzać podstawę do rozbieżnych interpretacji. Jak wskazał m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 461/21 – "jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wygasa w okresie trwania pandemii wirusa SARS-CoV-2, ulega ono, z mocy prawa, przedłużeniu do 60. dnia licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ale nie dłużej niż do momentu wydania nowego orzeczenia. Okres, na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni tudzież data wydania nowego orzeczenia dotyczy sytuacji, w której odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stanu pandemii".
Na gruncie takiej interpretacji można by dopuścić i taki pogląd, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane w 2020 r. było nadal orzeczeniem ważnym, tj. nie wygasło, pomimo wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Wskazana niejednoznaczność analizowanego przepisu prawa może być istotna w kontekście przepisu art. 7a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
W tym stanie rzeczy organy nieprawidłowo zinterpretowały normy prawa materialnego i dokonały błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. W okolicznościach kontrolowanej sprawy zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez skarżącego w okresie od 1 października 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. nie nosi znamion nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Z tych powodów Sąd uchylił wydane w obu instancjach decyzje na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
W ponowionym postępowaniu organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszych motywach wyroku.