Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 lutego 2010 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. R. zażądał stwierdzenia przez sąd administracyjny "rażącego naruszenia prawa przez urzędników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Dział Dodatków Mieszkaniowych" w związku z "bezprawnym cofnięciem dodatku mieszkaniowego przyznanego na gospodarstwo domowe", składające się z dwóch osób: wnioskodawcy M. R. i syna Z. R. za sierpień i wrzesień 2003 r. w wysokości 221,68 zł. Podał, że dodatek mieszkaniowy przyznano decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] od kwietnia do września 2003 r., na okres 6 miesięcy w wysokości 148,73 zł miesięcznie.
W związku z powyższym domagał się stwierdzenia, że "przyznany dodatek mieszkaniowy należał się także jemu, jako członkowi tego samego gospodarstwa domowego". W konsekwencji wniósł, by Sąd zobowiązał dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do: 1) zwrotu cofniętego dodatku, 2) uregulowania zaległości poprzez pokrycie bieżących i zaległych należności za czynsz, media, światło oraz wypłaty świadczeń na życie, 3) o odszkodowanie za rażące naruszenie prawa.
Stwierdził, że nie domaga się kolejnej decyzji i nie wnosi o wznowienie postępowania "w zamkniętej sprawie po sześciu latach". Żąda jedynie stwierdzenia, że "przyznany dodatek mieszkaniowy należał się także jemu, jako członkowi tego samego gospodarstwa domowego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej".
Z kolei, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z przedstawionego zestawienia normującego zakres działania (właściwość) sądów administracyjnych wynika, że kontrolą sądownictwa administracyjnego są objęte wyłącznie decyzje, postanowienia i inne akty administracyjne wyliczone w cytowanym przepisie oraz bezczynność organów w wydaniu niektórych z nich. Tymczasem skarżący żądał, by sąd administracyjny stwierdził, że przyznany w 2003 r. dodatek mieszkaniowy należał się także jemu, jako członkowi tego samego gospodarstwa domowego i by nakazał organowi jego zwrot. Żądanie skarżącego w istocie zawiera sformułowane pod adresem sądu administracyjnego oczekiwanie, iż wyda on orzeczenie ustalające (kształtujące, zasądzające) na jego rzecz prawo lub stosunek prawny. Powyższe nie mieści się w zakresie właściwości sądownictwa administracyjnego zakreślonej w podanym wyżej unormowaniu, nie znajduje także podstaw w przepisach szczególnych.
Skarżący powinien w swojej sprawie zwrócić się do organu administracji i stosownie do rodzaju formułowanego pod jego adresem zarzutu naruszenia prawa domagać się weryfikacji kwestionowanego przez siebie działania organu. Jeżeli, jak pisze w skardze, organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, skarżący może wystąpić o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia. Dopiero zapadłe w tej sprawie orzeczenie administracyjne może być przedmiotem kontroli Sądu. Wcześniejsze zajęcie stanowiska w tej sprawie przez Sąd oznaczałoby, że Sąd w nieuprawniony sposób wchodzi w dziedzinę zastrzeżoną dla administracji publicznej.
Podobnie należy ocenić skargę w części, w której skarżący domaga się, by Sąd zobowiązał organ administracji do uregulowania zaległości skarżącego poprzez pokrycie bieżących i zaległych należności za czynsz, media, światło oraz wypłaty świadczeń na życie. Skarżący winien w tej sprawie wystąpić ze stosownym wnioskiem do organu pomocy społecznej, który – po jej rozpoznaniu – wyda w tym przedmiocie decyzję, a ta, po wyczerpaniu toku instancji, może dopiero być zaskarżona do sądu administracyjnego.
Ze sprawą o ewentualne odszkodowanie za rażące naruszenie prawa skarżący powinien zwrócić się z odpowiednio umotywowanym powództwem do sądu powszechnego, który jest właściwy do jej rozpoznania w trybie przepisów procedury cywilnej. Sąd administracyjny w tej sprawie nie jest właściwy.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), skargę odrzucono.