Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez pełnomocnika skarżącego policjanta - st. post. K.O., referenta Operacyjno - Rozpoznawczego Wydziału Kryminalnego KPP w Z., od rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lipca 2020 roku Komendanta Powiatowego Policji w Z. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] lipca 2020 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) – Komendant Wojewódzki Policji we W. utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...].
Jak podano w uzasadnieniu, w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia Komendant Powiatowy Policji wskazał na art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W ocenie organu odwoławczego w uzasadnieniu faktycznym decyzji organ I instancji wykazał fakt kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek zastosowania przyjętej w zaskarżonym rozkazie personalnym podstawy zwolnienia policjanta ze służby, tj. okoliczności popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, oczywistego charakteru popełnionego czynu oraz wykluczenia możliwości dalszego pozostawienia policjanta w służbie. Decyzji na podstawie art. 108 § 1 kpa został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Rozpatrując przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym podkreślono w szczególności, że organ II instancji nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W pierwszej kolejności wskazano, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stanowi jedną z fakultatywnych podstaw zwolnienia policjanta ze służby wymienionych w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji. Ustawodawca w żaden sposób nie reguluje, jakimi kryteriami powinien kierować się przełożony w sprawach osobowych przy podejmowaniu tego rodzaju decyzji oraz nie wskazuje szczególnych okoliczności, które należy uwzględnić przy analizowaniu i ocenie sprawy.
Wobec powyższego uznać należy, że decydującym dla zastosowania wskazanego trybu zwolnienia policjanta ze służby będzie fakt spełnienia wskazanych w nim przesłanek. Dodatkowo z uwagi na fakultatywny charakter przytoczonej wyżej podstawy zwolnienia, jego zastosowanie pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracyjny działając w granicach uznania administracyjnego ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć wszystkie okoliczności sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danym przypadku (por. wyrok WSA w Warszawie, sygn. II SA 3320 z 2004r.).
Badając zaś stan faktyczny i prawny sprawy organ odwoławczy ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w związku z uznaniem przez przełożonego w sprawach osobowych za oczywisty faktu popełnienia przez wymienionego policjanta czynów o znamionach przestępstwa, uniemożliwiającego jego pozostanie w służbie określonych w art. 231 § 1 kk i art. 217 § 1 kk w zw. z art 11 § 2 kk oraz art. 271 § 1 kk. W celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności w celu zbadania zasadności zastosowania względem skarżącego fakultatywnego trybu zwolnienia określonego w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji - Komendant Powiatowy Policji w dniu [...] czerwca 2020 roku wszczął postępowanie administracyjne zmierzające do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w oparciu o przesłankę oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Jak wynika z materiałów sprawy, bezpośrednią podstawą wszczęcia wskazanego postępowania administracyjnego był fakt powzięcia wiadomości przez Komendanta Powiatowego Policji, iż w dniu [...] maja 2020 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej w Z. przedstawił skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstw określonych w art. 231 § 1 kk i art. 217 § 1 kk w zw. z art 11 § 2 kk oraz art. 271 § 1 kk. Zgodnie z treścią przedstawionych zarzutów skarżący:
- 1) w dniu [...]marca 2020 roku w Z., będąc funkcjonariuszem publicznym - policjantem z Komendy Powiatowej Policji w Z. - przekroczył uprawnienia w zakresie stosowania środków przymusu bezpośredniego w ten sposób, że podczas interwencji podjętej wobec M. D. bezpodstawnie i wbrew warunkom użycia środków przymusu bezpośredniego użył wobec niego siły fizycznej poprzez jego uderzanie rękami po ciele popychanie, czym naruszył jego nietykalność cielesną;
- 2) w dniu [...] marca 2020 roku w Z., będąc funkcjonariuszem publicznym - policjantem z Komendy Powiatowej Policji w Z. - poświadczył nieprawdę w dokumencie w postaci notatki urzędowej z interwencji podjętej wobec M. D. poprzez podanie nieprawdziwego jej przebiegu oraz zatajenia faktu użycia podczas interwencji środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej i uderzeń rękami wobec ww. W toku postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia, czy zaistniały przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, organ I instancji zebrał zdaniem organu odwoławczego w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, niezbędny do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Komendanta Powiatowego Policji, ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego w sposób oczywisty wynika, iż skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 231 § 1 kk i art. 217 § 1 kk w zw. z art 11 § 2 kk oraz art. 271 § 1 kk., tj. przestępstw o charakterze umyślnym, ściganych z oskarżenia publicznego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu organ I instancji stwierdził, że popełnienie przez funkcjonariusza Policji przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego wpływa w sposób szczególnie negatywny na społeczny wizerunek Policji. Skarżący swoim zachowaniem sprzeniewierzył się wymogom nieskazitelnego charakteru, działania etycznego, legalnego i sumiennego w pełnieniu obowiązków służbowych. Jako funkcjonariusz Policji zobowiązany był przestrzegać porządku prawnego, wskazując, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, niekarany, korzystający w pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Policjant jako osoba powołana do egzekwowania przepisów prawa sama musi przestrzegać tego prawa w najwyższym stopniu. Organ I instancji po rozważeniu wszystkich argumentów i dokonaniu ostatecznego bilansu obu interesów zarówno społecznego, jak i interesu strony, uznał prym interesu społecznego utożsamianego z interesem służby. W toku postępowania administracyjnego skarżący oświadczył, że nie będzie korzystał z organizacji związkowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania organ odwoławczy potwierdził ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane przez Komendanta Powiatowego Policji. Zgodnie z dokonaną analizą stanu faktycznego sprawy ustalono, że w dniu [...]marca 2020 roku skarżący (dowódca) wraz z funkcjonariuszką post. K.S. pełnili służbę w patrolu zmotoryzowanym w godzinach 22:00 - 06:00 na terenie działań KPP w Z.. O godzinie ok. 23:15 z polecenia dyżurnego udali się na stację paliw [...] znajdującą się w Z. przy ul. L.. Tam zastali zawiadamiającą P.M. Kobieta poinformowała o kradzieży piwa dokonanej przez mężczyznę o imieniu M., który wyszedł ze stacji paliw i udał się w kierunku sklepu [...]. Funkcjonariusze wobec powyższego radiowozem udali się w kierunku sklepu, gdzie na jego parkingu zauważyli znanego im osobiście M. D. Skarżący, siedzący na miejscu pasażera, wysiadł z radiowozu i poszedł w kierunku ww. mężczyzny podejmując wobec niego interwencję, podczas której przekroczył swoje uprawnia w zakresie stosowania środków przymusu bezpośredniego w ten sposób, że bezpodstawnie i wbrew warunkom użycia środków przymusu bezpośredniego użył wobec M. D. siły fizycznej poprzez jego uderzanie rękami po ciele i popychanie.
Na okoliczność przeprowadzonej interwencji wobec M. D. skarżący sporządził w dniu [...] marca 2020 roku notatkę urzędową, w której zataił fakt użycia podczas interwencji podejmowanej wobec M. D. środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej i uderzeń rękami. Jednocześnie funkcjonariusz nie udokumentował w notatniku służbowym faktu użycia środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej podczas przedmiotowej interwencji. Powyższe okoliczności potwierdza przede wszystkim dowód w postaci zapisu monitoringu z miejsca interwencji poddany oględzinom, jak również post. K. S. przesłuchana w Prokuraturze Rejonowej w Z. w toku postępowania karnego o sygn. akt [...]w dniu [...] maja 2020 roku, w charakterze podejrzanego wyjaśniła, że cyt: "nie pamiętam dokładnie, ale wydaje mi się, że wróciłam do radiowozu po latarkę albo palmtopa, po czym wracając do nich usłyszałam, że jest pomiędzy nimi kłótnia.
Powiedziałam do K. żeby przestał. M. D. wyzywał wtedy K., zauważyłam, że K. uderzył M. ręką, nie wiem w jaką część ciała M. dostał, bo było ciemno, tam nie ma oświetlenia. Jak zauważyłam, że K. uderzył M. D., to powiedziałam mu, żeby przestał i K. więcej już nie uderzył M. (...), widziałam, że jeden raz K. uderzył M., ale nie wiem dlaczego (...), jak zobaczyłam, że K. uderzył M., to kazałam mu przestać i on przestał. Nie myślałam o tym, żeby zawiadomić o tej sytuacji przełożonych. Nie widziałam całego zajścia, nie wiem o co im poszło. Nie chciałam tego wyjaśniać u przełożonych, nie chciałam oskarżać K. o sytuację, której nie był winien. Nie chciałam też wyjść na jakiegoś donosiciela (..)". Przesłuchany w charakterze podejrzanego skarżący w dniu [...] maja 2020 roku w Prokuraturze Rejonowej przyznał się do zarzutu z punktu II odnoszącego się do zatajenia w notatce urzędowej faktu użycia podczas interwencji środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej i uderzeń rękami wobec M. D. jak również potwierdził powyższe okoliczności wyjaśniając cyt: "Nie miałem zamiaru go uderzyć, po prostu myśląc, że jest to jakiś niebezpieczny przedmiot chciałem zastosować wobec niego środki przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej i trzymania za kark (...), nie zapisałem w tej notatce, że użyłem środków przymusu bezpośredniego wobec M. D. (...), on się odchylił i przez to przez przypadek trafiłem go ręką w okolice obojczyka, nie wiem dokładnie gdzie.
Potem odpychałem go, bo chciałem zachować od niego bezpieczną odległość." W wyjaśnieniach złożonych w dniu [...] czerwca 2020 roku do protokołu zapoznania się z aktami sprawy postępowania administracyjnego skarżący poinformował również, iż użył środków przymusu bezpośredniego wobec M. D., a także potwierdził fakt użycia wobec niego siły fizycznej i odpychania.
Wobec powyższego, jak następnie skonstatował organ odwoławczy, zebrany materiał dowodowy w postaci notatki urzędowej z dnia [...] marca 2020 roku, protokołów przesłuchania w charakterze podejrzanego post. K. S. i skarżącego, a także zapis monitoringu z miejsca interwencji potwierdzają oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza zarzucanych mu czynów. Organ ten dalej argumentował, że jako funkcjonariusz Policji skarżący zobowiązany był respektować szczególnie rygorystycznie wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Z zawodem policjanta wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania. Ujawnione okoliczności popełnienia zarzucanych funkcjonariuszowi czynów przestępczych, znajdujące potwierdzenie w materiałach sprawy, pozostają w konflikcie z jednym z podstawowych zadań Policji, wyrażonym w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, a mianowicie działaniu na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Dodatkowo, wpływają one na utratę przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, której posiadanie zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji stanowi jeden z podstawowych wymogów kwalifikacyjnych, stawianych kandydatom do służby w Policji. Dobrowolne zobowiązanie się do wykonywania ustawowych zadań Policji szczególnie wyeksponowane w rocie składanego przez policjanta ślubowania rodzi po stronie funkcjonariuszy tej formacji szczególny obowiązek ich respektowania, tak na służbie, jak i poza nią. Nie może zatem, w tej sprawie przeważyć słuszny interes funkcjonariusza, polegający na pozostawieniu go w służbie, nad interesem społecznym wyrażającym się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny.
Z powyższych względów organ odwoławczy podzielił stanowisko Komendanta Powiatowego Policji, iż nie do pogodzenia z funkcją i rolą, jaką wypełnia Policja jest realizowanie zadań służbowych przez policjanta, którego postawa i zachowanie w służbie i poza nią nie znajdują akceptacji społecznej. W ocenie organu odwoławczego czyny popełnione przez skarżącego są naganne, zaś okoliczności ich popełnienia nie budzą żadnych wątpliwości. Tym samym utrata warunków kwalifikacyjnych do służby w Policji określonych w art. 25 ustawy o Policji oraz charakter popełnionych czynów uniemożliwiają dalsze pozostawienie funkcjonariusza w służbie w Policji. Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż organ I instancji, podejmując decyzję o zwolnieniu ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zasadnie i przekonująco uzasadnił wszystkie trzy wymienione na wstępie przesłanki zastosowania wskazanego przepisu: popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Jednocześnie organ podkreślił, że z uwagi na fakultatywny charakter wskazanej podstawy zwolnienia, jej zastosowanie pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności działania organów administracji publicznej, dlatego mają one obowiązek wnikliwego uzasadnienia podejmowanych działań i dokonanego wyboru. W przedmiotowym przypadku analiza ta musi również odnosić się do aktualnego etapu postępowania karnego i rozstrzygnięć, które w nim zapadły, choćby na czas zwalniania policjanta ze służby nie były one prawomocne. Powyższa analiza powinna dodatkowo uwzględniać fakt, iż zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy o Policji zakończenie toczącego się przeciwko policjantowi przedmiotowego postępowania karnego prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego, stanowić będzie podstawę do przywrócenia policjanta do służby.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji wydając rozkaz personalny o zwolnieniu uwzględnił fakt, iż na dzień wydania zaskarżonego rozkazu personalnego, postępowanie karne prowadzone w Prokuraturze Rejonowej wobec skarżącego jest w toku.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu odwołania organ odwoławczy nie znalazł żadnych podstaw prawnych ani faktycznych, które mogłyby potwierdzić jego zasadność. Podał, że nie może zostać uwzględniony zarzut odwołania, iż materiał dowodowy w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie został zebrany i rozpatrzony w sposób kompletny i wyczerpujący. Wbrew temu co twierdzi odwołujący, zdaniem organu II instancji, zebrano kompletny i wyczerpujący materiał dowodowy w postaci: postanowienia o przedstawieniu zarzutów, postanowienia o zastosowaniu środków zapobiegawczych w formie poręczenia majątkowego oraz zawieszenia w czynnościach służbowych, protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego z dnia [...] maja 2002 roku, postanowienia o przedstawieniu zarzutów post. K. S. w Prokuraturze Rejonowej w Z. do sprawy [...], protokołu przesłuchania post. K. S. w charakterze podejrzanej z dnia [...] maja 2002 roku, rozkazu personalnego nr [...]z dnia [...] maja 2020 roku Komendanta Powiatowego Policji w Z. o zawieszeniu w czynnościach służbowych skarżącego, postanowienia nr [...]z dnia [...] maja 2020 roku Komendanta Powiatowego o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu, notatki urzędowej z dnia [...] marca 2020 roku skarżącego, zapisu monitoringu na płycie DVD wraz z protokołem oględzin nagrania, kserokopii notatnika służbowego skarżącego, protokołów przesłuchania świadków - asp.
W. W., nadkom. M.S., M. D., pisemnych wyjaśnień skarżącego z dnia [...]czerwca 2020 roku, dokumentacji z akt osobowych skarżącego funkcjonariusza zawierającej jego przebieg służby, świadectwo ukończenia szkolenia podstawowego, wnioski i rozkazy personalne, karty opisu stanowiska pracy, dokumentacji dotyczącej wyróżnień w postaci rozkazów o przyznaniu nagród motywacyjnych oraz wniosku o mianowanie na stopień policyjny.
Marginalnie organ podkreślił, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I SA/Po [...]/00 z 2002 roku przyjął, że kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje kwestii ciężaru dowodu w postępowaniu. Ogólna reguła dowodowa, która znajduje w takim przypadku zastosowanie, stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie lub stronie, zależnie od tego, który z tych podmiotów wywodzi z danego faktu skutki prawne. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej art. 7 kpa, nie jest regulatorem ciężaru dowodu. NSA podkreślił, że z treści przepisów nakładających obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia.
Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. Stąd też istotne jest zdaniem organu odwoławczego wskazanie, iż na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego strona, ani reprezentujący ja pełnomocnik nie złożyli żadnego wniosku dowodowego. Również w sporządzonym odwołaniu od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji pełnomocnik strony przy zarzuceniu organowi niekompletności materiału dowodowego w żaden sposób nie wskazał na czym miałoby polegać to uzupełnienie i jakie dowody nie zostały zgromadzone przez organ I instancji, lub jakich czynności nie przeprowadzono.
Wobec powyższego organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż analiza i ocena materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym przez organ I instancji jest wyczerpująca i kompletna, która wskazuje na oczywistość popełnionych czynów.
Organ nie zgodził się również z zarzutem odwołania, że organ I instancji odstąpił od wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i poprzestał w tym zakresie jedynie na kopii dokumentacji zgromadzonej w ramach postępowania dyscyplinarnego i przygotowawczego, a w związku z tym nie przeprowadzono bezpośrednio żadnych czynności dowodowych. W kontekście tego zarzutu organ odwoławczy zauważył, że na tle art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji rozwiązanie stosunku służbowego w omawianym trybie jest możliwe, gdy zachowanie danego policjanta nosi znamiona czynu karalnego oraz jest tego rodzaju, iż wyklucza możliwość pozostawienia sprawcy w gronie funkcjonariuszy formacji. Innych warunków i ograniczeń co do dopuszczalności zastosowania tej instytucji ustawodawca nie przewidział. Istotna jest przede wszystkim oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, czyli oczywista bezprawność działania policjanta polegająca na naruszeniu określonych norm prawa karnego.
W judykaturze sądowej uznaje się, że z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy sprawca zostanie złapany na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu. W ocenie organu, w przypadku niniejszego postępowania administracyjnego mamy do czynienia z ostatnią z powyżej wskazanych sytuacji. Powszechnie ponadto przyjmuje się, że we wszystkich tych przypadkach organ zamierzający zwolnić policjanta za służby - co do zasady - powinien sam przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, które pozwoliłoby przyjąć, że popełnienie przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste. Nie wyklucza to jednak możliwości wykorzystania w prowadzonym postępowaniu administracyjnym także materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym czy dyscyplinarnym.
Otwarty system dowodów z art. 75 § 1 kpa pozwala organowi administracji na korzystnie z wszelkich dostępnych dowodów, a zasada równej mocy środków dowodowych uzasadnia możliwość wykorzystania dokumentów urzędowych i zeznań świadków złożonych przed innymi organami publicznymi. Odnosząc się bezpośrednio do kwestii "nieprzeprowadzenia bezpośrednio żadnych czynności dowodowych", organ wskazał, iż na dzień [...] czerwca 2020 roku, kiedy to strona została wezwana przez organ do zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia wyjaśnień, strona skorzystała z przysługującego jej prawa i złożyła wyjaśnienia.
Organ uznał także za bezzasadny zarzut odwołania dotyczący naruszenia przepisów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynikającego z braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz bezdowodowe i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki przyjęcie, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Według organu, formalnym odzwierciedleniem całości materiału dowodowego są akta sprawy, w których znajdują się wszelkie protokoły, adnotacje i dokumenty sporządzone i zgromadzone w toku rozpoznawania sprawy. O oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa świadczy przede wszystkim treść zapisu monitoringu z miejsca interwencji. Obraz nagrania jest dowodem, który bezsprzecznie wskazuje na czyn popełniony przez skarżącego, polegający na uderzaniu rękami po ciele i popychaniu mężczyzny, którym okazał się być M. D. Świadczy o tym także treść wyjaśnień złożonych przez samego odwołującego się, albowiem podczas przesłuchania w dniu [...] maja 2020 roku opisuje fakt zastosowania środków przymusu bezpośredniego w postaci uderzenia (trafienia) ręką w okolice obojczyka, odpychania ww. mężczyzny.
Wyjaśnienia w Prokuraturze Rejonowej w dniu [...] maja 2020 roku złożone przez drugiego funkcjonariusza - post. K. S. korelują z treścią zapisu monitoringu z miejsca interwencji podjętej wobec M. D. Przyjęcie przez ustawodawcę, jako przesłanki zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji popełnienia czynu noszącego znamiona przestępstwa, a nie czynu w postaci przestępstwa powoduje, że podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu nie wymaga ustalenia okoliczności przemawiających o winie funkcjonariusza, stopniu tej winy i społecznej szkodliwości, tj. warunków definiujących przestępstwo. W tym postępowaniu nie jest rzeczą organu ustalenia czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo. Organ nie musi również oczekiwać na rozstrzygnięcie tej kwestii przez właściwy sąd. Obowiązkiem organu jest natomiast ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że funkcjonariusz popełnił czyn, który nosi znamiona przestępstwa określonego w przepisach prawa oraz że popełnienie tego czynu uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie.
Popełnienie przez policjanta czynu mieszczącego się w dyspozycji normy prawno - karnej musi być oczywiste co należy rozumieć, jako dające się ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny, pewny, nie budzący wątpliwość. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, że funkcjonariusz popełnił, czyn który nosi znamiona przestępstwa.
Zdaniem organu odwoławczego popełnienie przez funkcjonariusza przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego wpływa w sposób szczególnie negatywny na społeczny wizerunek Policji i uniemożliwia pozostawienie skarżącego w służbie. Funkcjonariusz swoim zachowaniem sprzeniewierzył się wymogom nieskazitelnego charakteru, działania etycznego, legalnego i sumiennego w pełnieniu obowiązków służbowych. Niewątpliwie popełnienie takiego czynu przez funkcjonariusza jest rażącym naruszeniem porządku prawnego i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu policjanta. Czyny popełnione spowodowały utratę zaufania do jego osoby ze strony przełożonych, a także są złym przykładem zachowania dla innych policjantów. Zaufaniem nie mogą być obdarzeni policjanci, których postawa i zachowanie w służbie, a także poza służbą nie znajdują akceptacji społecznej. Policjant jako osoba powołana do egzekwowania przepisów prawa musi przestrzegać tego prawa w najwyższym stopniu.
Policja ma gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem i stąd też osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa, cieszyć się autorytetem w społeczeństwie respektując normy współżycia społecznego i dotrzymywać roty ślubowania. Muszą więc znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami. Powyższe prowadzi do konkluzji, ze policjant przeciwko któremu toczy się postępowanie karne dotyczące uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu traci przymiot nieskazitelności charakteru Stąd też dalsze pozostawienie w służbie skarżącego funkcjonariusza, który nie legitymuje się powyższymi przymiotami, narusza jej ważny interes.
Organ wyraził również przekonanie, że w pierwszej instancji prawidłowo przeanalizowano dowody zgromadzone w postępowaniu wskazując motywy rozstrzygnięcia, które wynikają z uzasadnienia prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji. Organ I instancji oceniając swobodnie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów w sprawie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wykazał, że fakt popełnienia przez przestępstwa jest oczywisty. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, działał w graniach swoich uprawnień i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a podejmując decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w trybie art.
- 41. ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zasadnie i przekonująco uzasadnił wszystkie trzy wymienione na wstępie przesłanki zastosowania wskazanego przepisu.
W skardze, zaskarżając w całości rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., zarzucono tej decyzji:
- 1. naruszenie art. 41 ust 2 pkt 8 ustawy o Policji wobec uznania, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie mimo, że materiał dowodowy w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie został zebrany i rozpatrzony w sposób kompletny i wyczerpujący;
- 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., wobec odstąpienia od wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i poprzestania w tym zakresie jedynie na kopii dokumentacji zgromadzonej w ramach postępowania dyscyplinarnego i przygotowawczego (który to materiał dowodowy skarżący kwestionuje), a w związku z tym nieprzeprowadzenia bezpośrednio żadnych czynności dowodowych;
- 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynikającego z braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bezdowodowe i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki przyjęcie, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie;
- 4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niepełne uzasadnienie decyzji, z pominięciem wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazującym, że nie zaistniały przesłanki do zwolnienia ze służby;
- 5. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów.
Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na poparcie skargi wywodzono, że dla prawidłowości zastosowania komentowanego przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz zwolnienia na tej podstawie prawnej funkcjonariusza ze służby, niezbędne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej, a zatem ustalenie faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazanie, że uniemożliwia to pozostawienie funkcjonariusza w służbie. Powołany przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że zaistnienie wymienionych przesłanek nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, zresztą wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza.
Jedna z nich ma walor obligatoryjny i została przewidziana w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym stosunek służbowy z policjantem rozwiązuje się w przypadku skazania tego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Kolejna jest fakultatywna i została wprowadzona do art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, według którego policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Ponadto, jeżeli funkcjonariusz w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym został zawieszony w czynnościach służbowych, to można z nim rozwiązać stosunek służbowy, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny zastosowania zawieszenia (jak stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji).
W tym świetle ustawodawca ewidentnie wyodrębnił różne stany faktyczne: w jednym popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest "oczywiste", pozostałych kategoriach stanów faktycznych przesłanki "oczywistości" nie wprowadzono. Każdy z tych stanów faktycznych stanowi odrębną podstawę zwolnienia funkcjonariusza. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] września 2008 r. o sygn. akt K [...]/06 (publ. [...]] wskazał, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne.
Natomiast popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste". Muszą zatem istnieć określone dowody na jego popełnienie przez policjanta, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Przekroczenie obowiązującej na mocy art 42 ust 3 Konstytucji RP zasady domniemania niewinności ("Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu") dopuszczalne jest tylko wyjątkowo, przy rygorystycznym zachowaniu przesłanki "oczywistości popełnienia przestępstwa" wskazanej w treści przywołanego art. 41 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy. Bezspornie, poza stwierdzeniem tej okoliczności na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, jest to możliwe również na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, np. gdy sprawca został "złapany na gorącym uczynku", w okolicznościach, które nie nasuwają wątpliwości sprawca przyznaje się do popełnienia przestępstwa. (Por. także wyrok Sądu Najwyższego sygn. 1 PR 13/79 z 4 kwietnia 1979 r. OSNC 1979/11/221, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1994 r. o sygn. akt I PZP 9/94, publ.
OSNP 1994/2/26). Za oczywiste można uznać także przestępstwo, jeżeli nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1977 r. sygn. akt 1 PRN 141/7 PiZS 1978/4/64). Skoro ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego, to nie można przyjmować jej występowania, gdy stwierdzenie faktu popełnienia czynu (sprawstwo) następuje w wyniku skomplikowanego procesu dowodzenia, opartego w przeważającej mierze na złożonej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w równolegle toczącym się i niezakończonym prawomocnie procesie karnym, którego wynik ciągle jest niepewny, zawierającego sprzeczne zeznania świadków, spośród których niektórym i istotnym dla sprawy zeznaniom odmówiono w procesie karnym wiarygodności, a przy ocenie dowodów ważkie znaczenie przypisuje się dowodom pośrednim.
Na gruncie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji chodzi o "oczywistość" w szerokim znaczeniu, a zatem o sytuacji niewątpliwej, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, na przykład wzajemnie uzupełniające się, zgodne i nie wykluczające się zeznania świadków. "Oczywistość" bowiem można przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, "na pierwszy rzut oka", wręcz jaskrawię, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów. Szczegółowa analiza normy zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, prowadzi do wniosku, że ma ona charakter częściowo uznaniowy (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lipca 2018 r. I OSK [...]/17).
Nakłada to na organ administracji obowiązek dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy i należytego uzasadnienia decyzji. Powołując się na stanowisko orzecznictwa (zob. wyrok NSA z 16 listopada 1999 n, III SA 7900/98, Lex nr 47243) należy stwierdzić, iż obowiązki organu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym związaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela uwidocznionym w treści art. 7 k.p.a. Oznacza to, że sąd administracyjny kontrolując wydaną w sprawie decyzję obowiązany jest szczegółowo zbadać, czy organy Policji w oparciu o zebrany materiał dowodowy zasadnie uznały oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, a fakt jego popełnienia uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie.
Oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy, a ich ustalenie nastąpić powinno z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tak więc niezbędne jest zbadanie, czy organy Policji w oparciu o zebrany materiał dowodowy, zasadnie uznały oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, a fakt jego popełnienia uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie. W ocenie strony skarżącej z obowiązku tego organ I instancji nie wywiązał się, a wyniki kontroli legalności zaskarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji nie zasługują na aprobatę.
Skarżący nie został "złapany na gorącym uczynku" i nie przyznaje się do popełnienia przestępstwa, a same okoliczności nasuwają wątpliwości i tym samym w żaden sposób nie można mówić w sprawie, że popełnienie czynu przez skarżącego jest oczywiste.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana jest od względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana w skrócie "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie skarga nie jest zasadna, Sąd bowiem nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozkazu personalnego stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
W pierwszym rzędzie należy zaznaczyć, że wydawane na tej podstawie prawnej rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy co oznacza, że sądowa kontrola legalności takiego rozstrzygnięcia jest ograniczona. Sąd administracyjny zobowiązany jest do oceny, czy orzekające w sprawie organy Policji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego oraz procesowego. Sąd administracyjny nie jest wszakże uprawniony do ingerowania w sferę celowości i słuszności dokonanego przez te organy wyboru kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wobec tego bada jedynie, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało oparte na niedozwolonych kryteriach oraz czy zawarta w nim argumentacja nie jest dowolna i wyczerpująco przedstawia przesłanki faktyczne i prawne.
Zwolnienie policjanta ze służby oparte na powołanej podstawie prawnej uwarunkowane jest łącznym spełnieniem trzech przesłanek: ustaleniem faktu popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, oczywistością popełnienia czynu oraz charakterem czynu powodującym, że dalsze pozostanie policjanta w służbie jest niemożliwe. W toku postępowania prowadzonego w przedmiocie zwolnienia ze służby na tej podstawie organ powinien zatem wykazać, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dokonał czynu o znamionach przestępstwa, a jego nieprzydatność do służby jest bezpośrednią konsekwencją zachowania, którego się dopuścił.
W ocenie Sądu organy Policji wykazały spełnienie tych wszystkich wymaganych przesłanek ustawowych.
Oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy, a ich ustalenie powinno nastąpić z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Ustawa o Policji nie zawiera legalnej definicji pojęcia "oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa". Na tle wykładni tego przepisu w orzecznictwie sądowym ugruntował się jednolity pogląd (trafnie przytoczony w skardze), że termin "oczywistość" należy rozumieć w szerokim znaczeniu. Podkreśla się, że chodzi tu zatem o sytuację niewątpliwą, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, wzajemnie się uzupełniające, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. Oczywistość można bowiem przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, na pierwszy rzut oka, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku.
Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi znajdować potwierdzenie okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...]kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16 i [...] grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12).
W judykaturze przyjmuje się, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2089/13). Wydanie bowiem takiego orzeczenia stanowiłoby przesłankę bądź do obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, bądź też fakultatywnego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Są to zatem dwie niezależne sytuacje, w których popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste, ale w drugiej popełnienie przestępstwa stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem. Są to zatem dwa stany faktyczne i każdy z nich umożliwia rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego w innym trybie. Przyznanie się do winy nie może być utożsamiane z oczywistością popełnienia czynu, a dla uznania, że zaistniały przesłanki zwolnienia funkcjonariusza na podstawie tego przepisu, nie jest konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., I OSK 735/12, LEX nr [...]).
Użycie w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.p. sformułowania "czyn o znamionach przestępstwa", powoduje, że poza zakresem zainteresowania organu pozostają okoliczności różnicujące czyn o znamionach przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę. Organ Policji ani nie musi ustalać, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo (do czego zresztą nie jest uprawniony), ani czekać na rozstrzygnięcie w tej sprawie właściwego sądu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012 r., II SA/Po 837/12, LEX nr [...]).
Dokonując kontroli zaskarżonego rozkazu personalnego konieczne było zatem ustalenie, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwala przyjąć fakt oczywistego popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa.
Jak wynika z akt sprawy oraz niewadliwych w ocenie Sądu ustaleń organów Policji obu instancji – skarżącemu funkcjonariuszowi przypisano popełnienie (oczywiste) dwóch czynów o znamionach przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art 11 § 2 k.k. oraz art. 271 § 1 k.k., to jest, że skarżący w dniu [...] marca 2020 r.:
- 1) przekroczył uprawnienia w zakresie stosowania środków przymusu bezpośredniego w ten sposób, że podczas interwencji podjętej wobec M. D. bezpodstawnie i wbrew warunkom użycia środków przymusu bezpośredniego użył wobec niego siły fizycznej poprzez jego uderzanie rękami po ciele, popychanie, czym naruszył jego nietykalność cielesną;
- 2) poświadczył nieprawdę w dokumencie w postaci notatki urzędowej z interwencji podjętej wobec M. D. poprzez podanie nieprawdziwego jej przebiegu oraz zatajenia faktu użycia podczas interwencji środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej i uderzeń rękami wobec wyżej wymienionego.
Wypada nadmienić, że postępowanie dowodowe w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie może naruszać uprawnień do podejmowania czynności ustawowo przewidzianych dla organów ścigania w ramach postępowania przygotowawczego. Organ Policji w postępowaniu administracyjnym wszczętym na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ma obowiązek zebrania dowodów świadczących o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa i w tych granicach ma także możliwość - na mocy art. 75 § 1 k.p.a. - również w tym celu wykorzystania (poprzez włączenie w poczet materiału dowodowego) dowodów zgromadzonych w ramach innych postępowań – również toczących się przed innymi organami. Nie zachodzi zatem potrzeba tudzież wymóg powielania czynności procesowych o charakterze dowodowym, które zostały już przeprowadzone na przykład w postępowaniu przygotowawczym, karnym, dyscyplinarnym lub w odrębnie toczącym się jakimkolwiek innym postępowaniu administracyjnym.
W rozpoznawanej zaś sprawie okoliczności faktyczne o charakterze prawotwórczym, istotne z punktu widzenia hipotezy art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zostały należycie wyjaśnione. Nastąpiło to w oparciu o materiały dowodowe zgromadzone tak w toku postępowania przygotowawczego, jak i postępowania administracyjnego. Organy Policji prowadząc własne postępowanie, na podstawie dostępnych dowodów ustaliły przebieg opisanych zdarzeń i prawidłowo je zakwalifikowały jako w oczywisty sposób posiadające znamiona czynów o charakterze przestępstwa. Uczyniono to z udziałem skarżącego, który miał zachowane wszystkie gwarancje procesowe w toku postępowania.
W ocenie Sądu organy dokonały wszechstronnej analizy wszystkich zgromadzonych dowodów, a wyprowadzone z tego materiału wnioski są logiczne i znajdujące w tym materiale dowodowym oparcie. Przede wszystkim trzeba podkreślić, iż bezsprzecznie wydanie przez prokuratora postanowienie o przedstawieniu zarzutów decyduje o prawdopodobieństwie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Tym bardziej, że nie jest konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu. W tej mierze zresztą organy, wbrew ogólnikowym twierdzeniom skargi, nie poprzestały jedynie na uwzględnieniu postanowienia prokuratora o przedstawieniu zarzutów, lecz - czemu dały wyraz w wyczerpujących uzasadnieniach wydanych rozkazów personalnych – zgromadziły i analizowały dowody w sprawie.
W szczególności dysponowały, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, dowodami bezpośrednimi w sprawie, które nie pozostawiają wątpliwości co do przesłanki "oczywistości". Dowody te były także konfrontowane z zeznaniami świadków i wyjaśnieniami skarżącego funkcjonariusza, podlegając wszechstronnej ocenie pod względem ich wiarygodności i mocy dowodowej. Takimi dowodami bezpośrednimi są - nagranie z monitoringu co do feralnego zdarzenia oraz notatnik skarżącego funkcjonariusza z adnotacjami w zakresie podejmowanych interwencji. Na płycie z zapisem monitoringu z daty zdarzenia fakt zastosowania środka przymusu bezpośredniego przez skarżącego w postaci użycia siły fizycznej (uderzenia, popychania) jawi się jednoznacznie. Nota bene sam skarżący w swych wyjaśnieniach nie przeczył, że doszło do użycia tego środka przymusu bezpośredniego. Gdyby nawet mieć jakiekolwiek wątpliwości co do samej zasadności zastosowania tego środka przymusu bezpośredniego zgodnie z ustawą z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (t.j.
Dz.U. z 2019 r. poz. 2418; co wpływałoby na kwestię winy), to trzeba podkreślić, iż funkcjonariusz powinien był ewidentnie odnotować fakt użycia siły fizycznej. Tymczasem wbrew obowiązkom (§ 4 ust. 2 pkt 2 lit c. Wytycznych Nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia [...].06.2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych) bezsprzecznie notatnik służbowy nie zawiera wzmianki o podjęciu czynności związanej z użyciem środków przymusu bezpośredniego. Fakt zastosowania siły fizycznej został zatajony.
Dla stwierdzenia spełnienia przesłanki "oczywistości" nie musi wystąpić jedynie fakt "złapania na gorącym uczynku", gdy istnieją inne dowody potwierdzające jednoznacznie oczywiste, bezsprzeczne popełnienie czynu zabronionego.
W odwołaniu ani w skardze skarżący nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności mogące podważyć dokonane ustalenia organów Policji. Argumentacja tamże zawarta ma charakter wyłącznie polemiczny, nacechowany ogólnością, pozbawiona jest konkretnych odniesień czy to do dowodów, czy też w stosunku do ustaleń faktycznych organów. W skardze nie sformułowano zarzutów przeciwko konkretnym dowodom ani nie postawiono sprecyzowanej tezy zaprzeczającej ściśle określonym twierdzeniom organów. Nie wyartykułowano, jakiego charakteru wątpliwości w sprawie występują.
Niewątpliwie organy Policji rozstrzygające w niniejszej sprawie obowiązane były do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa. Podejmując sporne rozstrzygnięcia prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a przyjęta podstawa prawna rozstrzygnięcia wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Zdaniem Sądu, nie można organom odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie i zachowaniem reguł wynikających z art. 80 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego wynika, że organ rozważył, stosownie do przepisu art. 7 k.p.a., słuszny interes strony oraz interes społeczny, zasadnie dając prymat temu drugiemu.
Przeprowadzenie w sprawie niniejszej postępowania wyjaśniającego przez organy, w świetle powyższych wywodów, należy uznać za prawidłowe. Oczywistość popełnionego czynu, która to okoliczność została w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, w sposób wystarczający wykazana, oznacza, że dalsze pozostawanie funkcjonariusza na służbie nie jest możliwe. W zaskarżonym rozkazie personalnym szczegółowo opisano dlaczego tak przyjęto, a rozważania w tej materii Sąd uznał za logiczne, przekonywujące i wyczerpujące oraz oparte na kompletnym i trafnie ocenionym materiale dowodowym.
W świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Szczególna rola tej formacji i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania także innych, poza normami prawa karnego, przepisów i zasad. W sytuacji dopuszczenia się zarzucanych skarżącemu czynów, dalsze jego pozostawanie w Policji godziłoby w społeczny wizerunek tej formacji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji. Kolidowałoby to także z ogólnie przyjętym poczuciem sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że nieposzlakowana opinia to nie tylko kwestia niekaralności, lecz także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 48/13).
Utrata takiej opinii zasadnie została zatem wskazana jako okoliczność uniemożliwiająca dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Słuszny interes policjanta nie przeważył, w okolicznościach sprawy, nad interesem społecznym tożsamym w tym przypadku z dobrem Policji.
Uzasadnienia rozkazów personalnych obu instancji odpowiadają w pełni dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i nie można im postawić skutecznie zarzutu dowolności, arbitralności, w ocenie spełnienia przesłanek prawnych do zwolnienia skarżącego funkcjonariusza na komentowanej podstawie prawnej. Nie doszło tym samym do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała w całości.