Uzasadnienie
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem C. w O. (dalej: strona, skarżący) z dnia 31 lipca 2019r. (data wpływu: 5 sierpnia 2019 r.) o dofinansowanie kosztów kształcenia (przyuczenia do wykonywania zawodu ogrodnika) młodocianego pracownika P. L. Do wniosku dołączono umowę o pracę z dnia 1 września 2017 r. zawartą z P. L. w celu przygotowania zawodowego, zaświadczenie nr 26/2019 z dnia 1 lipca 2019 r. o przystąpieniu przez P. L. do egzaminu, zaświadczenie nr 12/2019 z dnia 2019 r. o ukończeniu w roku szkolnym 2018/2019 szkoły podstawowej z oddziałami przysposabiającymi do pracy. Na wezwanie organu z dnia 9 sierpnia 2019 r. strona dołączyła również zaświadczenie o zatrudnieniu A. O. na stanowisku instruktora praktycznej nauki zawodu w zawodzie ogrodnik z dnia 31 lipca 2019 r., świadectwo P. L. z dnia 30 czerwca 2019 r., świadectwo dojrzałości technikum A. T. (aktualnie O.) – instruktora praktycznej nauki zawodu z dnia 8 czerwca 2001 r., dyplom uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie technik ogrodnik z dnia 27 kwietnia 2001 r., dyplom A. W. (obecnie O.) ukończenia studiów licencjackich na kierunku pedagogiki specjalnej w zakresie pedagogiki leczniczej z dnia 8 października 2004 r., oświadczenie A. O. z dnia 10 lipca 2019 r., a także oświadczenia i dokumenty wymagane przy ubieganiu się o przyznanie pomocy de minimis.
Decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 122 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, ust. 6, ust. 7 pkt 1-3 ust. 11 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2018 r. poz. 1148), z uwzględnieniem § 2 ust. 1 pkt 3, § 3, § 15 ust. 2, § 16 ust. 1 i 2, § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Z 2018 r., poz. 2010 z późn. zm.), § 10 ust. 3 pkt 5, ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Z 2010 r. Nr 244 poz 1626 z późn. zm.) w związku art. 363 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60 z późn. zm.), w związku z art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362 z późn zm.), Zastępca Wójta D. - działający z upoważnienia Wójta Gminy D. - przyznał stronie dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. L. za 21 miesięcy w wysokości 5.334,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej organ stwierdził, że strona spełnia warunki do dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika określone w art. 122 ust. 1 oraz warunki przyznania pomocy de minimis, o której mowa art. 122 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Z kolei odnosząc się do sposobu wyliczenia kwoty dofinansowania, wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy stanowi do art. 254 zł za każdy pełny miesiąc. Zdanie egzaminu nastąpiło 28 czerwca 2019 r. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy zakończyło się z chwilą przystąpienia do egzaminu. Zgodnie z art. 205 § 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) pracodawca jest obowiązany na wniosek młodocianego, ucznia szkoły dla pracujących, udzielić mu w okresie ferii szkolnych urlopu bezpłatnego w wymiarze nieprzekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy.
Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Urlopu bezpłatnego udzielono na wniosek młodocianego. Młodociany w czasie urlopu bezpłatnego pozostawał uczniem szkoły dla pracujących. Młodociany w 2018 r. wykorzystał 2 miesiące urlopu bezpłatnego (od 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r.) oraz dodatkowo 24 dni urlopu wypoczynkowego w 2018 r. Maksymalny wymiar urlopu bezpłatnego podlegającego wliczeniu do stażu ustala się odejmując od liczby 60 liczbę dni urlopu wypoczynkowego wykorzystanego przez młodocianego.
W związku z powyższym okres kształcenia wynosił 21 pełnych miesięcy. Od okresu przyuczenia do wykonywania określonej pracy odliczono 24 dni urlopu wypoczynkowego oraz 2 dni związane ze zdaniem egzaminu przez młodocianego a tym samym zakończeniem kształcenia w dniu 28 czerwca 2019 r. Łącznie odliczono 26 dni, tj. 1 miesiąc.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy. Odwołująca się zarzuciła naruszenie przepisów art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo oświatowe, a także art. 205 kodeksu pracy, podnosząc, że z okresu, za który przyznano dofinansowanie kosztów kształcenia organ I instancji wyłączył jeden miesiąc, w trakcie którego młodociany pracownik zdał egzamin potwierdzający nabycie kwalifikacji zawodowych. Według strony, odliczenie dni, w których młodociany korzystał z urlopu wypoczynkowego nie znajduje uzasadnienia w treści art. 205 kodeksu pracy. Wywodziła, że niezależnie od urlopu wypoczynkowego młodociany ma prawo do korzystania z urlopu bezpłatnego, jeżeli uczęszcza do szkoły dla pracujących, w wymiarze 2 miesięcy, jeżeli przypada on na okres ferii. Przy czym okres takiego urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, do którego zależą uprawnienia pracownicze, a za okres urlopu wypoczynkowego młodocianemu przysługuje wynagrodzenie lub stosowny ekwiwalent pieniężny, jeśli urlopu nie mógł wykorzystać.
Podkreśliła też, że korzystniejsze niż w stosunku do dorosłych pracowników uprawnienia urlopowe uzasadnione są potrzebą ochrony zdrowia młodocianych oraz rozwoju psychofizycznego. W związku z tym młodociany uzyskuje prawo do urlopu wypoczynkowego z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia swojej pierwszej pracy, w wymiarze 12 dni roboczych, a po upływie roku pracy do 26 dni roboczych. Łącznie, po przepracowaniu 12 miesięcy, młodociany nabywa prawo do 38 dni urlopu wypoczynkowego. Końcowo strona wskazała też, że przyuczenie do wykonywania określonej pracy i związany z tym egzamin jest bez wątpienia podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, któremu podlega młodociany pracownik do ukończenia 18 roku życia, jeżeli nie ukończył ośmioletniej szkoły podstawowej.
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach decyzji ostatecznej wskazało, że warunkiem przyznania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest między innymi, aby osoba pełniąca funkcję instruktora praktycznej nauki zawodu posiadała odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Zasadą jest, aby instruktor posiadał tytuł mistrza w zawodzie, którego naucza. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 244. poz. 1626) dopuszcza odstępstwa od tej zasady, regulując szczegółowo, jaki minimalny staż pracy w danym zawodzie powinien mieć instruktor prowadzący praktyczną naukę zawodu, niemający tytułu mistrza. Stąd też powołane rozporządzenie wymaga odpowiedniego stażu pracy w zawodzie nauczanym.
W ocenie SKO organ I instancji zbyt pobieżnie ocenił kwestię udowodnienia posiadania przez instruktora odpowiedniego stażu pracy w zawodzie. Jednocześnie, kierując się wynikającym art. 139 k.p.a. zakazem orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, Kolegium nie modyfikowało przyjętego przez organ pierwszej instancji stanowiska.
Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że dofinansowanie powinno objąć okres 21 miesięcy w miejsce wnioskowanych 22 miesięcy. Zgodził się również z tym,że przyczyną wyłączenia jednego miesiąca był fakt, że młodociany pracownik w dniu 28 czerwca 2019r. zakończył praktyczną naukę zawodu, przystępując do odpowiedniego egzaminu. W tym zakresie przytoczył art. 122 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe, zgodnie z którym wysokość dofinansowania kosztów kształcenia w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy wynosi do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia. Według Kolegium, w powołanym przepisie ustawodawca wskazuje górną granicę dofinansowania kosztów kształcenia przysługujących za każdy pełny miesiąc przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do takiego wniosku prowadzi redakcja przepisu "do 254 zł". Z przepisu wynika także, że dofinansowanie przysługuje wyłącznie za każdy pełny miesiąc kształcenia.
Oznacza to, że w sytuacji gdy zakończenie procesu kształcenia nastąpiło w trakcie danego miesiąca, bądź rozpoczęło się w trakcie miesiąca, dofinansowanie za ten miesiąc nie przysługuje. Z brzmienia art. 122 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe wynika, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie z tytułu kosztów kształcenia młodocianego, a nie jego zatrudnienia, a - co za tym idzie – gdy cel zatrudnienia w postaci ukończenia kształcenia został osiągnięty, nie ma podstaw prawnych do żądania dalszego dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu trwania zawartej umowy o pracę.
Dalej organ II instancji wskazał,że młodociany pracownik złożył egzamin 28 czerwca 2019 r. i w okresie od 1 lipca do 30 sierpnia 2018 r. korzystał z urlopu bezpłatnego (art. 205 § 3 k.p.). Z kolei zgodnie z art. 205 § 1 młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych. Zgodnie zaś z § 2 rzeczonego artykułu z upływem roku pracy młodociany uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym kończy on 18 lat, ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed ukończeniem 18 lat. Kolegium wskazało, że w sprawie znaczenie ma § 4 art. 205 k.p., zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany na wniosek młodocianego, ucznia szkoły dla pracujących, udzielić mu w okresie ferii szkolnych urlopu bezpłatnego w wymiarze nieprzekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy.
Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Warunkiem udzielenia takiego urlopu jest jednak, aby młodociany był w tym okresie uczniem szkoły dla pracujących. W takiej sytuacji wymiar urlopu bezpłatnego łącznie z urlopem wypoczynkowym nie może przekroczyć 2 miesięcy. W zakresie spraw nieuregulowanych § 5 art. 205 k.p. odsyła do ogólnych przepisów kodeksu pracy dotyczących urlopów pracowniczych. W art. 174 § 1 k.p. określono, że na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego. Zgodnie z § 2 powyższego artykułu okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Z kolei zgodnie z § 4 rzeczonego artykułu wynika, iż przepisów § 2 i 3 nie stosuje się w przypadkach uregulowanych odmiennie przepisami szczególnymi. W związku z powyższym Kolegium uznało, że zasadnicze znaczenie w sprawie miało ustalenie, czy oraz w jakim trybie P. L. przebywał na urlopie bezpłatnym wskazanym w świadectwie pracy oraz czy w tym okresie był uczniem szkoły dla pracujących. Według organu odwoławczego, organ I instancji tych okoliczności nie wyjaśnił.
Kolegium wskazało również, że w 2018 r. młodociany pracownik korzystał w okresie ferii letnich z urlopu bezpłatnego (od 1 lipca do 31 sierpnia 2018 r.). W 2018 r. P. L. korzystał także z urlopu wypoczynkowego w wymiarze 24 dni. Oznacza to, że w całym roku 2018 r. oprócz urlopu bezpłatnego w wymiarze 60 dni pracodawca udzielił młodocianemu pracownikowi również urlopu wypoczynkowego w wymiarze 24 dni, przekraczając tym samym limit z art. 205 § 3 k.p. Nad tą kwestią organ I instancji również się nie pochylił, przyznając dofinansowanie kosztów kształcenia również za cały okres udzielonego urlopu bezpłatnego. W zakresie oceny tych kwestii Kolegium stwierdziło, że pozostaje związane postanowieniem art.139 k.p.a., bowiem dokonana rzez organ I instancji ocena nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa.
W konkluzji organ odwoławczy uznał, że prawidłowo organ I instancji wyłączył z okresu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego ucznia tylko czerwiec, w którym młodociany pracownik zakończył naukę zawodu, zdając w dniu 28 czerwca 2019r. egzamin.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której strona skarżąca wniosła o jej uchylenie i przyznanie dofinansowania szkolenia młodocianego za 22 miesiące. Skarga oparta została na zarzucie naruszenie przepisu art. 122 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe. Zdaniem strony skarżącej okres kształcenia młodocianego trwał w pełnych miesiącach kalendarzowych od września 2017 r. do czerwca 2019 r., gdyż rok szkolny pokrył się z datą zdania egzaminu. Jak argumentowano, zakończenie roku szkolnego ustalane jest odgórnie przez Ministra Edukacji i uczeń oraz wnioskodawca nie mają wpływu na ustalanie tych terminów. Jeżeli nawet organ uznał, że dofinansowanie należy się za pełne miesiące kształcenia, a przepis przewiduje limit "do", to oznacza, że niepełny miesiąc kalendarzowy należy dofinansować i obliczyć w proporcji za faktyczny okres kształcenia.
Pozbawienie dofinansowania za okres, w którym młodociany się faktycznie kształcił, jest naruszeniem prawa i prawidłowości wykorzystania budżetu strony skarżącej, które pomimo braku takiego obowiązku zmuszone byłoby do pokrycia kosztów instruktora praktycznej nauki zawodu oraz wszystkich innych kosztów pośrednich takich jak koszty materiałów, energii itp.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wraz z uzasadniającą je argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Kontrola sądowo-administracyjna aktów indywidualnych wydanych przez organy administracji publicznej ma wyłącznie charakter kontroli legalnościowej rozumianej jako badanie zgodności z obowiązującym prawem. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany sformułowanymi w skardze zarzutami i wnioskami oraz powołaną w niej podstawą prawną. A zatem niezależnie od wyartykułowanych w skardze zarzutów (lub w przypadku ich braku) sąd administracyjny bada sprawę w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Spór w niniejszej sprawie nie dotyczy faktów, bo są niesporne, a jedynie interpretacji zastosowanych w sprawie przepisów.Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 122 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1148), regulujący kwestię dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Zgodnie z art. 122 ust.1 pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
- 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
- 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał czeladniczy lub zawodowy egzamin;
- 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Stosownie do art. 122 ustęp 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.
Osią sporu w badanej sprawie jest wykładnia art. 122 ustęp 2 pkt 2 Prawa oświatowego w części dotyczącej użytego przez ustawodawcę wyrażenia "każdy pełny miesiąc kształcenia". Nie ulega wątpliwości,że okres kształcenia młodocianego wynika z zawartej z nim na piśmie, zgodnie z art. 195 § 1 Kodeksu pracy, umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i winien znaleźć swoje odzwierciedlenie w świadectwie pracy po zakończeniu trwania takiej umowy. Stosownie do uregulowań przyjętych w Kodeksie pracy (art. 129 § 1) czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu. W myśl art. 203 § 3 Kodeksu pracy młodocianemu przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.
Wobec tego nie ma – zdaniem Sądu - podstaw normatywnych do przyjęcia, że "pełny miesiąc kształcenia" w rozumieniu Prawa oświatowego obejmuje wszystkie dni miesiąca bez wyjątku, to znaczy także dni ustawowo wolne od pracy, w tym niedziele i święta (zob. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 12 lutego sygn. IV SA/Wr 483/19, LEX nr 3010173; z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. IVSA / Wr 56/20 i IV SA/Wr 57/20).
Jak wynika z ujawnionych i niespornych okoliczności faktycznych sprawy, umowa o pracę z młodocianym została zawarta w dniu 1 września 2017 r. i młodociany zdał egzamin sprawdzający w dniu 28 czerwca 2019 r., wobec czego Kolegium uznało, że nie były to pełne miesiące kształcenia, a zatem stronie skarżącej jako pracodawcy nie należy się kwota dofinansowania za czerwiec 2019 roku. Powyższe stanowisko organu nie zasługuje na aprobatę Sądu.
Z zawartej z młodocianym umowy o pracę w celu przygotowania oraz ze świadectwa pracy z dnia 30 czerwca 2019 r. wynika, że okres przyuczenia zawodowego trwał od dnia 1 września 2017 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. Przy czym ostatnie dwa dni czerwca 2019 roku, czyli 29 i 30 czerwca 2019r. przypadały na sobotę i niedzielę tego miesiąca. Młodociany złożył egzamin sprawdzający w zakresie przyuczenia do wykonywania określonej pracy w ostatnim dniu roboczym tego miesiąca – to jest w piątek 28 czerwca 2019 r. W tej sytuacji i z uwzględnieniem uregulowań Kodeksu pracy trzeba przyjąć, że młodociany przeszedł zakładany cykl przyuczenia do wykonywania zawodu ogrodnika w wymiarze pełnych 22 miesięcy, to jest od września 2017 r. do czerwca 2019 r. Przy czym również czerwiec 2019 r. należało uwzględnić jako "pełny miesiąc kształcenia".
W tym miejscu w ślad za wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. IV SA/Wr 483/19 powtórzyć należy, że " omawiany przepis art. 122 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe nie stanowi o pełnym miesiącu kalendarzowym, lecz o pełnym miesiącu kształcenia. Nie są to zatem pojęcia tożsame. Okres kształcenia bezsprzecznie wynika z zawartej z młodocianym na piśmie, zgodnie z art. 195 § 1 Kodeksu pracy, umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i winien znaleźć swoje odzwierciedlenie w świadectwie pracy po zakończeniu takiej umowy. Zachodzi brak podstaw prawnych do stwierdzenia, że "pełny miesiąc kształcenia" w rozumieniu ustawy obejmuje wszystkie dni miesiąca bez wyjątku, to znaczy także dni ustawowo wolne od pracy, w tym niedziele i święta".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje powyższy pogląd. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako zasadna, co obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. (zwrot 100 zł - wpis od skargi).
W ponownym postępowaniu organ będzie związany – stosownie do art. 153 p.p.s.a. - zaprezentowaną powyżej oceną prawną.