Uzasadnienie
W dniu 21 września 2021 r. A. S. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. S. Do wniosku strona załączyła orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 12 sierpnia 2020 r., zaliczające ojca wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (symbole przyczyn niepełnosprawności [...] i [...]).
Decyzją z dnia 22 listopada 2021 r. nr GOPS/8252/ŚR/594/20-21 Wójt Gminy M. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji wskazał, że daty powstania niepełnosprawności ojca nie da się ustalić, zatem nie została spełniona jedna z przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole.
W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części tej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Strona zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a przez nieustalenie stanu faktycznego w sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r. nr SKO/RŚ – 423/536/2021 uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.
Według SKO, z dokumentów medycznych nie można jednak wywnioskować, jak wskazane choroby i zabiegi operacyjne ojca, wpłynęły na możliwość samodzielnego funkcjonowania oraz w jakim zakresie wymaga pomocy innej osoby. Nie wynika konkretnie, jakiej pomocy wymaga ojciec i w czym nie jest samodzielny oraz jakie konkretnie zabiegi higieniczne strona wykonuje przy ojcu. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił też, czy wystąpił związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę ze względu na pełnioną opieką nad ojcem.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr GOPS/8252/ŚR/594/1/20-21 Wójt Gminy M. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni bierze czynny udział w procesie leczenia, opieki i pielęgnacji oraz zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych ojca, jednakże daty powstania niepełnosprawności ojca nie da się ustalić, zatem nie została spełniona jedna z przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole.
W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części tej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Strona zarzuciła również naruszenie art. 138 § 2a k.p.a. przez zignorowanie wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. dokonanej przez SKO oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a przez nieustalenie stanu faktycznego w sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 20 lipca 2022 r. nr SKO/RŚ – 423/186/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.
Według SKO, w niniejszej sprawie nie występuje jednak związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a wykonywaną przez nią opieką nad ojcem, bowiem strona od 4 stycznia 1993 r. zarejestrowana jest w PUP i w tym czasie tylko trzykrotnie podejmowała krótkotrwałe zatrudnienie. Ostatnie zatrudnienie strony ustało w 1999 r., a problemy zdrowotne ojca rozpoczęły się w 2012 r. Strona nie uprawdopodobniła, że obecnie poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a podjęcie pracy, choćby w ograniczonym wymiarze, jest niemożliwe z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem. Długotrwały brak aktywności zawodowej strony nie przemawia za uznaniem, że gdyby nie obecna konieczność opieki nad ojcem, to podjęłaby on zatrudnienie. Jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu. Poza tym opieka nad ojcem ogranicza się do przygotowywana posiłków, umawiania i towarzyszenia przy wizytach lekarskich, wykupywania recept, dawkowania leków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej nie jest spowodowane sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Strona zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez przyjęcie braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia oraz przez brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, a opieka ta uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnacja z zatrudnienia, która miała miejsce miesiąc, rok czy 25 lat temu przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia. Niepełnosprawny ojciec wymaga pomocy we wszystkich obszarach życia codziennego, a jego córka jest jedyną osobą, która zapewnia mu prawidłową i całodobową opiekę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad ojcem a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a więc czy istotnie skarżąca nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem.
Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA.
Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.
Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojego ojca, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca (49 lat) zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawnym ojcem (73 lata) i bratem Z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 12 sierpnia 2020 r. wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności u ojca istnieje od 9 lipca 2020 r. Jako symbol przyczyny niepełnosprawności podano [...], czyli schorzenia układu krążenia i oddechowego oraz [...] czyli schorzenia neurologiczne.
Z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej (kart leczenia szpitalnego) wynika, że problemy zdrowotne ojca skarżącej rozpoczęły się w roku 2013 r., przy czym znaczny stopień niepełnosprawności ci datuje się od 9 lipca 2020 r. Ojciec skarżącej cierpi na niewydolność serca, chorobę niedokrwienna serca, posiada wszczepiony stymulator serca, przeszedł udar niedokrwienny móżdżku w 2015 r., skutkiem czego jest niedowład połowy ciała, choruje na nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię i miażdżycę.
Jeżeli chodzi o aktywność zawodową skarżącej to z załączonych do akt administracyjnych sprawy wydruku z elektronicznego systemu informacji wynika, że skarżąca od 4 stycznia 1993 r. (od 19 roku życia) do chwili obecnej zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy, obecnie bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W tym okresie skarżąca trzykrotnie podejmowała zatrudnienie: od 8 lutego 1993 r. do 10 marca 1993 r. (ok. 1 miesiąca), od 24 kwietnia 1995 r. do 3 lutego 1999 r. (niespełna 4 lata) i od 1 sierpnia 2002 r. do 1 września 2002 r. (1 miesiąc).
Skarżąca posiada łączny staż pracy wynoszący około 4 lat, mając obecnie 49 lat. Ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało w dniu 1 września 2002 r., a więc ponad 20 lat temu. Natomiast znaczny stopień niepełnosprawności ojca skarżącej istnieje od 9 lipca 2020 r., a więc od około 2,5 roku.
Nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia miało związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zaprzestanie zatrudnienia przez skarżącą ponad 20 lat temu spowodowane było innymi przyczynami niż stan zdrowia ojca. Sąd nie podziela przy tym stanowiska wyrażonego w skardze, że zaprzestanie pracy zawodowej mogło nastąpić nawet i 25 lat temu z innych przyczyn niż konieczność opieki nad osobą niepełnosprawna. Zaprzestanie zatrudnienia przez skarżącą ponad 20 lat temu i niepodejmowanie pracy zawodowej przez tak długi okres czasu wskazuje na brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej ojca w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem.
W ocenie Sądu, SKO zasadnie uznało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynika z innych przyczyn i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad ojcem. Skarżąca zaprzestała bowiem zatrudnienia i nie podejmuje go od ponad 20 lat i jak powyżej wykazano nie było to związane z opieką nad ojcem, który nie legitymował się wówczas orzeczeniem o niepełnosprawności.
Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest też ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).
Z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach 11 października 2021 r. i 14 marca 2022 r. wynika, że ojciec skarżącej jest osobą samodzielnie poruszającą się, skarżąca pomaga ojcu przy wykonywaniu higieny osobistej, przygotowuje i podaje posiłki, dawkuje leki i pilnuje ich przyjmowania, wykupuje recepty, towarzyszy przy wizytach lekarskich, poza tym wykonuje czynności w gospodarstwie domowym, rozpala w piecu, wykonuje prace podwórkowe i w ogrodzie.
W ocenie Sądu, w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka nad ojcem ogranicza się bowiem do pomocy w wykonaniu codziennej toalety, podawaniu posiłków i leków, przy czym ojciec samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje leki, a także towarzyszeniu przy wizytach lekarskich. Jest osobą samodzielnie chodzącą. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych).
Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącą we wspólnie prowadzonym gospodarstwie domowym z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy.
Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dorosłego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad ojcem przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach definicji zawartej w art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia.
Ponadto skarżąca ma wspólnie zamieszkującego brata, utrzymującego się z wykonywania prac dorywczych, który również obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec ojca i w miarę swoich możliwości winien wypełnić ten obowiązek w formie bezpośredniej opieki, współfinansowania usług opiekuńczych czy też pomocy w gospodarstwie domowym (palenie w piecu, prace na podwórzu i w ogrodzie). Z obowiązku alimentacyjnego można uwolnić się jedynie w toku stosownego postępowania przed sądem powszechnym.
Należy podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia. Pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem.
Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach oraz wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.