Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W., na podstawie art. 437 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.) w związku z art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania M. B. (dalej skarżącego) od orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie ukarania skarżącego karą pozbawienia stopnia oficerskiego, zmienił zakwestionowane orzeczenie dyscyplinarne w zakresie wymierzonej kary i w miejsce kary pozbawienia stopnia oficerskiego wymierzył karę nagany z ostrzeżeniem, tj. karę określoną w art. 167 ust. 1 pkt 3 ustawy. Rozstrzygnięcie I instancji zapadło w związku z uznaniem M. B. winnym naruszenia:
- - obowiązku służbowego wynikającego z art. 166 pkt 1 ustawy, tj. niedopełnienia obowiązków określonych w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 19 stycznia 2010 r., jak również w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej we W.;
- - obowiązku służbowego wynikającego z art. 166 pkt 4 ustawy, tj. nieprawidłowego wykonania powierzonego zadania służbowego, w ten sposób, że niewłaściwie wykonał powierzoną mu w dniu 28 stycznia 2011 r. przez Dyrektora Izby Celnej we W. czynność służbową wykraczając poza polecenie, tzn. powiadomił Wójta Gminy Z. o projekcie zmiany czasu pracy Oddziału, jednocześnie zaopiniował przedmiotowe zmiany oraz w dniu 2 lutego 2011 r. podpisał pismo nr [...] do Wójta Gminy Z. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podał, że organ I instancji ustalił, iż w dniu 28 stycznia 2011 r. odbyła się narada kadry kierowniczej Izby Celnej we W., w trakcie której Dyrektor Izby Celnej zreferował m. in. przebieg narady, jaka miała miejsce w Ministerstwie Finansów w dniach 25-26 stycznia 2011 r., a na której Szef Służby Celnej zaprezentował statystykę dotyczącą czynności wykonywanych w oddziałach celnych, pracujących w wymiarze ponad 8 - godzinnym i wskazał na konieczność weryfikacji dotychczasowych godzin pracy Oddziału Celnego w Ż. W. Z wyjaśnień Dyrektora Izby Celnej wynika, że w tym dniu polecił skarżącemu poinformować podmioty gospodarcze - klientów Oddziału Celnego w Ż. W. - o planowanej zmianie godzin pracy. Równocześnie pouczył Kierownika Oddziału, że zmiana wynika z jednoznacznego polecenia Szefa Służby Celnej i nie podlega dyskusji, ani negocjacji.
W dniu 2 lutego 2011 r. skarżący - jako kierownik Oddziału Celnego w Ż. W. Urzędu Celnego w L. - wystosował do Wójta Gminy Z. pismo, w którym dokonał charakterystyki Oddziału Celnego oraz przedstawił uwarunkowania jego funkcjonowania, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści wynikających z dotychczasowych godzin pracy Oddziału, opierających się na systemie dwuzmianowym. Jednocześnie wskazał, że atrakcyjność Oddziału zostanie ograniczona ze względu na planowane od dnia 1 kwietnia 2011 r. zmiany czasu pracy, który ma zostać określony w godzinach 7.00-15.00 przez 5 dni w tygodniu. Jako konsekwencje powyższych zmian podał drastyczny spadek liczby obsługiwanych podmiotów. Nadmienił też, że spowoduje to zmniejszenie ekonomicznych podstaw funkcjonowania Oddziału.
Ponadto pokreślił, że "ewentualne zamknięcie placówki doprowadzi do sytuacji, w której część klientów, którym zezwalają na to przepisy prawa unijnego, korzystać będzie z usług niemieckiego urzędu celnego w przygranicznym L., który otwarty jest od godz. 6 do 22".
Pismem z dnia 10 lutego 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. zwrócił się do skarżącego o złożenie wyjaśnienia dotyczącego podpisania wyżej wymienionego pisma, bez wymaganego w tym zakresie uprawnienia.
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że uprawnienie do podpisywania pism kierowanych do terenowych organów samorządowych wynika z pkt I.2.26 oraz pkt II Karty zakresu jego obowiązków i uprawnień. Ponadto, w dniu 28 stycznia 2011 r. podczas narady służbowej, Dyrektor Izby Celnej zobowiązał go do przekazania jednostkom i instytucjom współpracującym informacji o zmianie czasu pracy Oddziału.
Zapis pkt 1.2.26 znajdującej się w aktach postępowania Karty zakresu obowiązków i uprawnień obwinionego stanowi, że ma on obowiązek utrzymywania stałej współpracy z terenowymi organami administracji rządowej i samorządowej, natomiast według pkt II jest on uprawniony do podpisywania decyzji, postanowień, zaświadczeń w zakresie spraw prowadzonych w podległej komórce, wynikających z przepisów prawa i Regulaminu organizacyjnego Urzędu. Z wyjaśnień złożonych przez obwinionego wynika, że polecenie Dyrektora Izby Celnej zrozumiał w ten sposób, że o planowanych zmianach miał poinformować klientów Oddziału Celnego załatwiających formalności w Oddziale oraz podmioty, których przedmiotowa zmiana dotyczyła. Podał, że o treści polecenia próbował rozmawiać telefonicznie z Dyrektorem Izby, jednak nie podjął on rozmowy. Usiłował jeszcze rozmawiać z nim osobiście, lecz nie został przyjęty. W czasie narady służbowej w dniu 28 stycznia 2011 r. zapytał Dyrektora Izby Celnej, "kto ma te zmiany przekazać otoczeniu".
Dyrektor stwierdził, "że to ja mam zrobić, i że to moja sprawa, jak to zrobię". Próbował jeszcze przekonać Dyrektora, aby wyraził zgodę na pracę funkcjonariuszy w jednym dniu na dwie zmiany 8-godzinne. Dyrektor nie wyraził zgody na złożoną propozycję. Powiedział, że ma się zastanowić czy Oddział będzie pracować do godziny 15.00, czy do 16.00. Polecenie Dyrektora Izby Celnej było wydane bezpośrednio i ustnie w dniu 28 stycznia 2011 r. Przed wyjazdem na spotkanie z Wójtem Gminy w dniu 2 lutego 2011 r. poinformował telefonicznie zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego w L. – B.B., o jego celu. Treścią informacji, którą miał przekazać Wójtowi były przede wszystkim zmiany czasu pracy Oddziału. "Jak dobrze pamięta" Naczelnik Urzędu Celnego nie zakazała mu omawiania tych spraw. Przed wysłaniem pisma do Wójta Gminy Z. nie konsultował jego treści z przełożonymi. Był przekonany, że działa w ramach polecenia Dyrektora Izby z dnia 28 stycznia 2011 r. o konieczności poinformowania otoczenia o zmianach organizacyjnych, jak też z nadanych mu uprawnień, wynikających z Karty zakresu obowiązków, tj. utrzymywania współpracy z terenowymi organami administracji samorządowej oraz z uprawnienia do podpisywania pism w tym zakresie.
Był przekonany, że uprawnienie do podpisywania pism tego rodzaju wynika z jego zakresu obowiązków i uprawnień. Zna treść Decyzji Dyrektora Izby Celnej nr 218/IOSW w sprawie regulaminu organizacyjnego Izby, jak również treść zapisu § 6 ust. 5 pkt 1 lit. n decyzji, zgodnie z którym do podpisu Dyrektora zastrzega się pisma kierowane do marszałków województw, starostów powiatów, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i gmin. Zapis ten odczytywał w kontekście zarządzenia Ministra Finansów w sprawie nadania statutów izbom i urzędom, regulaminu Urzędu Celnego w L., swojej Karty zakresu obowiązków. Uwzględniając Regulamin Izby Celnej we W., określający strukturę organizacyjną komórek Izby i zadania zatrudnionych w niej pracowników sądził, że uprawnienie w tym zakresie zostało scedowane na Naczelników Urzędów Celnych, a w konsekwencji przez Naczelnika Urzędu Celnego na niego jako kierownika Oddziału Celnego w Ż. W., co znalazło odzwierciedlenie w Karcie obowiązków i uprawnień.
Przesłuchana w charakterze świadka B. B. zeznała, że w trakcie narady służbowej w dniu 28 stycznia 2011 r. padło zdecydowane zdanie Dyrektora Izby co do konieczności przejścia na system jednozmianowy w Oddziale Celnym w Ż. W. Nie uczestniczyła w rozmowie Dyrektora Izby ze skarżącym podczas narady. Skarżący nie poinformował jej o treści rozmowy z Wójtem Gminy, nie konsultował z nią treści pisma z dnia 2 lutego 2011 r. Uważa, że treść pisma winna być skonsultowana z przełożonymi. Otrzymała informację telefoniczną o zamiarze spotkania skarżącego z Wójtem Gminy, lecz - jak pamięta – podał on, że nie jedzie rozmawiać o zmianie, lecz o obiekcie. Nie otrzymała informacji, jaki był faktyczny przebieg tej rozmowy oraz co w jej trakcie ustalono. Przez sprawy obiektu rozumie kwestie związane z jego administrowaniem, zgłoszeniem technicznych usterek itp.
Naczelnik Urzędu Celnego, po rozpatrzeniu całości materiału dowodowego, w dniu 7 czerwca 2011 r. podjął opisane na wstępie rozstrzygnięcie.
W odwołaniu skarżący zarzucił powyższemu orzeczeniu dyscyplinarnemu:
- - błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 ustawy;
- - brak dowodów potwierdzających dokonanie zarzucanego czynu;
- - odrzucenie bez podstawy prawnej oraz uzasadnienia złożonych wniosków dowodowych, a w konsekwencji naruszenie naczelnej zasady postępowania dowodowego określonej w § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r.;
- - brak obligatoryjnych elementów, które winno zawierać uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego zgodnie z art. 424 § 1 k.p.k.;
- - rażącą niewspółmierność kary w zestawieniu z zarzucanym przewinieniem.
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w uzasadnieniu podał, że skarżący w dniu 2 lutego 2011 r., w trakcie pełnienia służby na stanowisku kierownika Oddziału Celnego, skierował i podpisał pismo nr [...] do Wójta Gminy. Czynem tym, co zostało w sposób rzetelny udowodnione przez organ I instancji, przekroczył nadane mu uprawnienia określone w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 19 stycznia 2010 r. (pkt 1.2.26 i pkt II) oraz w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej (§ 6 ust. 5 lit. n), przez co dopuścił się niedopełnienia obowiązków służbowych (art. 166 pkt 1 i 4 ustawy).
W ocenie Dyrektor Izby Celnej fakt naruszenia obowiązków służbowych, jak i okoliczności tego naruszenia zostały właściwie udowodnione i oparte na wystarczających dowodach przez Naczelnika Urzędu Celnego, który zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w tej sprawie. Natomiast odrzucenie przez niego wniosków dowodowych zostało uzasadnione zarówno prawnie jak i faktycznie.
W sprawie jednoznacznie ustalono fakt naruszenia przez skarżącego ciążących na nim obowiązków. Niemniej jednak Rzecznik Dyscyplinarny II instancji, oceniając stopień zawinienia, wziął pod uwagę okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego oraz w szczególności dotychczasowy przebieg służby, tj. zajmowanie przez obwinionego odpowiedzialnych stanowisk służbowych, wysokie oceny okresowe wydawane w toku ponad 22 lat pracy w administracji służby celnej. W związku z tym, Rzecznik Dyscyplinarny zawnioskował o obniżenie orzeczonej kary dyscyplinarnej uznając dotychczas wymierzoną za zbyt wysoką i niewspółmierną do popełnionego czynu i okoliczności jego popełnienia.
Dokonując oceny również w wyżej wskazany sposób, Dyrektor Izby Celnej uznał, że orzeczona kara dyscyplinarna nie jest współmierna do okoliczności naruszenia obowiązków służbowych.
Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności te, które mają wpływ na złagodzenie kary, na podstawie art. 167 ust. 4 i 6 ustawy, Dyrektor Izby Celnej uznał, że orzeczona kara jest zbyt dotkliwa i zmienił orzeczenie organu I instancji w tym zakresie i w miejsce kary pozbawienia stopnia oficerskiego wymierzył karę nagany z ostrzeżeniem.
W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, a także poprzedzającego je orzeczenie organu I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- - obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 pkt 2, art. 166 pkt 1 oraz art. 166 pkt 4 ustawy, tzn. że nieprawidłowo wykonał powierzone mu w dniu 28 stycznia 2011 r. przez Dyrektora Izby Celnej zadania służbowe, wykraczając poza polecenie;
- - złamanie wynikającego z art. 174 k.p.k. zakazu zastępowania zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych poprzez przyjęcie treści wydanego w dniu 28 listopada 2011 r. polecenia na podstawie odręcznej adnotacji Dyrektora Izby Celnej datowanej na dzień 16 lutego 2011 r.;
- - odrzucenie w trakcie prowadzonego postępowania bez podstawy prawnej oraz uzasadnienia złożonych wniosków dowodowych zmierzających do wyjaśnienia sprawy, mimo że nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 170 § 1 pkt 1-5 k.p.k., a w konsekwencji naruszenie naczelnej zasady postępowania dowodowego określonej w § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r., która stanowi, że celem postępowania dyscyplinarnego jest zebranie materiału dowodowego i przeprowadzenie czynności dowodowych niezbędnych do wyjaśnienia sprawy;
- - naruszenie podstawowej zasady obowiązującej w prawie karnym – "in dubio pro reo" (§ 2 art. 5 k.p.k.), podczas postępowania dyscyplinarnego. Pomimo złożonych wniosków dowodowych, nie zgromadzono materiału dowodowego w celu usunięcia wątpliwości dotyczących treści i okoliczności polecenia wydanego przez Dyrektora Izby w dniu 28 stycznia 2011 r. Postępowanie dyscyplinarne nie rozstrzygnęło wątpliwości prawnych dotyczących interpretacji zapisów w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień zobowiązujących do utrzymywania współpracy z organami władzy samorządowej i podpisywania pism w tym zakresie;
- - brak obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, które winno zawierać zgodnie z art. 178 ust. 3 ustawy, tj. wydanie orzeczeń bez odniesienia się do złożonych przez skarżącego wyjaśnień, a także prezentowanych w odwołaniu zarzutów;
- - wydanie orzeczeń dyscyplinarnych przez osoby podlegające wyłączeniu z udziału w sprawie na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 k.p.k.
Przy czym, we wskazanym zakresie skarżący przedstawił szczegółowo swe stanowisko.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i odpowiadając na postawione w skardze zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone orzeczenie jak i je poprzedzające nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie.
Pozbawiony podstaw jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 pkt 2, art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy. Prawidłowo ustalono, że skarżący w dniu 2 lutego 2011 r., pełniąc służbę na stanowisku Kierownika Oddziału Celnego wystosował i podpisał pismo nr [...] do Wójta Gminy. Działaniem tym przekroczył posiadane uprawnienia określone w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 19 stycznia 2010 r. (pkt 1.2.26 i pkt II) oraz w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej we W. (§ 6 ust. 5 lit. n), przez co dopuścił się niedopełnienia obowiązków służbowych (art. 166 pkt l i 4 ustawy). Treść pkt. 1.
2. 26 znajdującej się w aktach postępowania "Karty zakresu obowiązków i uprawnień" skarżącego brzmi, że ma on obowiązek utrzymywania stałej współpracy z terenowymi organami administracji rządowej i samorządowej, natomiast według pkt. II jest on uprawniony do podpisywania decyzji, postanowień, zaświadczeń w zakresie spraw prowadzonych w podległej komórce, wynikających z przepisów prawa i Regulaminu organizacyjnego Urzędu. Przedmiotowe pismo zaś nie posiadało postaci decyzji, czy też postanowienia lub zaświadczenia, wynikającego ze spraw prowadzonych w Oddziale Celnym w Ż. W. Analizując jego zawartość należy zakwalifikować je jako ocenę zmian organizacyjnych proponowanych przez Szefa Służby Celnej i realizowanych przez Dyrektora Izby Celnej we W. Ponadto skarżący sam wskazuje w skardze, że zostało ono napisane na prośbę Wójta co jednoznacznie świadczy, iż nie było wypełnieniem polecenia służbowego, tylko odpowiedzią na wystąpienie z zewnątrz, a do takiego działania skarżący nie posiadał upoważnienia. Dyrektor Izby Celnej w dniu 28.01.2011 r. bowiem wydał polecenie skarżącemu, by powiadomił podmioty gospodarcze - klientów Oddziału Celnego w Ż. W. o planowanej zmianie godzin pracy. Zaznaczył przy tym, że zmiana wynika z jednoznacznego polecenia Szefa Służby Celnej i nie podlega dyskusji-negocjacji. Pozwala to w ocenie Sądu na jednoznaczny wniosek, że Dyrektor Izby Celnej, pomimo posiadania stosownego upoważnienia do podpisywania pism, nie posiadał zgody swojego przełożonego - Szefa Służby Celnej - do sporządzenia przedmiotowego pisma, w którym zawarłby własną opinię o planowanych zmian organizacyjnych w Służbie Celnej. Podobnym działaniem naraziłby siebie na odpowiedzialność. Rodzaj służby w Służbie Celnej, jako formacji umundurowanej, zakłada niepodważanie poleceń służbowych, które to zasady skarżący naruszył dokonując osobistej oceny decyzji przełożonych i uzewnętrzniając ją poza urzędem, czym uchybił obowiązkom służbowym,
Postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone przez organ I instancji bez wątpienia bowiem wykazało przekroczenie uprawnień w związku z nieprawidłowo wykonaniem powierzonej czynność służbową przez sporządzenie pisma na zlecenie organu samorządu terytorialnego.
Niezasadnym jest zarzut złamania zakazu zastępowania zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych w myśl art. 174 kpk, poprzez przyjęcie treści wydanego w dniu 28.11.2011 r. polecenia na podstawie odręcznej adnotacji Dyrektora Izby Celnej datowanej na dzień 16.02.2011 r. Skarżący złożył w przedmiotowej sprawie wniosek dowodowy, który został oddalony, wraz ze odpowiednim uzasadnieniem. Skarżący bowiem nie podważał faktu sporządzenia omawianego pismo, co pozwalało na uznanie niecelowości przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Izby Celnej, gdyż okoliczność stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia była udowodniona i nie miałaby wpływu na ocenę zachowania skarżącego, Powołana notatka pochodziła z 16 lutego 2011 r. i była jedynie informacją przekazaną pomiędzy jednostkami. organizacyjnymi Służby Celnej o zaobserwowanych nieprawidłowościach. Postępowanie dyscyplinarne w Służbie Celnej stanowi szczególny rodzaj postępowania, w którym występuje zależność służbowa między organami orzekającymi, a skarżącym, natomiast kpk trzeba stosować odpowiednio i wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w ustawie o Służbie Celnej.
Postępowanie karne sądowe od postępowania dyscyplinarnego różni się w sposób oczywisty faktem, że organy pierwszej, jak i drugiej instancji zawsze wchodzą w posiadanie wiedzy o okolicznościach świadczących o niewłaściwym działaniu podległych jednostek oraz istnieniem stosunku zależności służbowej pomiędzy skarżącym, a organem orzekającym. Nie może to jednak uzasadniać konieczności każdorazowego przesłuchania w charakterze świadków osób posiadających tego typu informacje.
Zdaniem Sądu nie sposób uznać by doszło do odrzucenia bez podstawy prawnej oraz bez stosownego umotywowania przedstawionych przez skarżącego wniosków dowodowych, czy naruszenie zasadniczej reguły prawa karnego - "in dubio pro reo" wyrażonej w art. 5 § 2 kpk. Według Sądu organy celne zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy, który został zgromadzony w rozpatrywanej sprawie. Odrzucenie zaś wniosków dowodowych posiadało uzasadnienie zarówno prawnie jak i faktycznie, w wydanych postanowieniach. Wnioski te bowiem należało ocenić jako zbędne, bądź niedopuszczalne, gdyż fakty podlegające udowodnieniu, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub dowody były nieprzydatne do stwierdzenia danej okoliczności.
Ponadto co do wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka Dyrektora Izby Celnej na okoliczność wydanego polecenia poinformowania o planowanych zmianach organizacyjnych oraz Naczelnika należy zgodzić się z organem celnym, że postępowanie dyscyplinarne charakteryzuje się, jak wspomniano już wyżej szczególną specyfiką. Informacje o każdym naruszeniu dyscypliny pozyskują właściwe organy orzekające, co oznacza, że ewentualne powoływanie w charakterze świadka tych organów, wypaczałoby jego sens, gdyż jest ono w sposób bezdyskusyjny związane jest z podporządkowaniem służbowym. Brak w tym przypadku podstaw do stosowana wprost kodeksu postępowania karnego, bez odpowiedniego uwzględnienia ustawy o Służbie Celnej i wynikającej z niej różnicy pomiędzy postępowaniem sądowym, a dyscyplinarnym związanym z hierarchią służbową.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa w postaci braku obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego. Analizując orzeczenie dyscyplinarne należy stwierdzić, że posiada ono wszystkie konieczne elementy, tj.: oznaczenie organu dyscyplinarnego, datę wydania orzeczenia, imię i nazwisko, stopień służbowy oraz stanowisko służbowe skarżącego, opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego skarżącemu wraz z przytoczeniem kwalifikacją prawną, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, podpis z podaniem imienia i nazwiska, stopnia służbowego osoby upoważnionej do wydania orzeczenia dyscyplinarnego, oraz pieczęć organu dyscyplinarnego. Spełnia to wymogi określone w ustawie o Służbie Celnej i rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r. Uzasadnienia faktyczne orzeczeń dyscyplinarnych tych organów znajduje oparcie przede wszystkim w treści i okolicznościach sporządzenia przez skarżącego pisma nr [...] do Wójta Gminy Z. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia prawa poprzez wydanie orzeczeń dyscyplinarnych przez osoby podlegające wyłączeniu z udziału w sprawie na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 kpk.
Trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych, że Dyrektor Izby Celnej zlecił tylko właściwemu organowi, jakim był Naczelnik Urzędu Celnego w L., zbadanie sprawy, o której wiedzę zyskał wcześniej niż organ I instancji, jednakże pozostawił zupełną niezawisłość Naczelnikowi Urzędu Celnego co do oceny czynu, zakresu postępowania i końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Brak zaś udzielenia informacji o zdarzeniu właściwemu Naczelnikowi Urzędu Celnego powodowałby uchybienie obowiązkom Dyrektora Izby Celnej. Odmienne stanowisko musiałoby prowadzić do wniosku, że Dyrektor Izby Celnej nie może powiadamiać podległych naczelników urzędów celnych o zaistniałych negatywnych sytuacjach dotyczących Służby Celnej, gdyż mogło by to skutkować uniemożliwieniem wyciągania z nich wniosków i konsekwencji. Podkreślić trzeba, że oczywiste jest, iż naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych stają się organami dyscyplinarnymi tylko w określonych sytuacjach, a przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego lub dyscyplinarnego wykonują swoje obowiązki w ramach nadzoru służbowego oraz przekazują pomiędzy sobą informacje istotne dla prawidłowego funkcjonowania Służby Celnej.
Istotą postępowania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych wymaga precyzyjnego wykazania na czym polega naruszenie obowiązków służbowych, co zdaniem Sądu organy celne uczyniły.
W myśl art. 167. ust 1 ustawy organ dyscyplinarny posiada katalog kar dyscyplinarnych, które może orzec uwzględniając wagę przewinienia i wszelkie jego okoliczności. Są nimi:
- 1) upomnienie;
- 2) nagana;
- 3) nagana z ostrzeżeniem:
- 4) zakaz podwyższania stopnia służbowego przez 2 lata;
- 5) zakaz awansowania na wyższe stanowisko przez 2 lata;
- 6) obniżenie stopnia służbowego;
- 7) przeniesienie na niższe stanowisko;
- 8) zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata;
- 9) pozbawienie stopnia oficerskiego lub generalskiego;
- 10) wydalenie ze Służby Celnej.
Wymienienie powyższe kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Nie wskazano jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich, lecz pozostaje to do uznania właściwego organu.
W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie ustalono fakt naruszenia przez skarżącego ciążących na nim obowiązków. Prawidłowo Dyrektor Izby Celnej oceniając stopień zawinienia oraz okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na skarżącym, pobudki jego działania, zachowanie przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego, w szczególności dotychczasowy przebieg służby oraz uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, zwłaszcza te, które mają wpływ na złagodzenie kary na podstawie art. 167 ust 4 i 6 ustawy uznał, że orzeczona kara dyscyplinarna nie jest współmierna do wszystkich okoliczności naruszenia obowiązków służbowych i zmienił orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego wymierzając karę nagany z ostrzeżeniem w miejsce kary pozbawienia stopnia oficerskiego.
W świetle powyższego zaskarżone orzeczenia uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, w związku z czym podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.