Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 25 lutego 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1/16

Uzasadnienie

P. B.P. wniosła skargę, zarzucając Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, bezczynność przy rozpatrywaniu jej wniosku o stwierdzenie nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] lipca 1961 r., dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...].

Uzasadniając skargę, podniesiono:

1. - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1444/13) uchylono postanowienia z [...] stycznia i [...] kwietnia 2013 r., którymi odmówiono wszczęcia postępowania w danej sprawie,
2. - pomimo tego, do czasu wniesienia skargi (pismo datowane na 27 listopada 2015 r.) sprawa nie została rozstrzygnięta; organ zawiadamiał jedynie o przewidywanym terminie załatwienia sprawy; były to terminy: 30 listopada 2014 r., 15 czerwca 2015 r., a ostatni - określony został na 31 października 2015 r.; jako przyczynę niezałatwienia sprawy podano konieczność ustalenia stron postępowania oraz zebrania pełnego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę o jej oddalenie wniósł Minister Infrastruktury i Budownictwa. Przytoczono następująca argumentację:

1. - zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 1907), właściwym do załatwienia sprawy jest obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa,
2. - bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji; bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, jeśli organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie,
3. - na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności uzasadniające twierdzenie, jakoby postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1961 roku było prowadzone w sposób bezczynny,
4. - postępowanie w sprawie oceny legalności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego) - czy dana okoliczność została udowodniona; stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzji administracyjnej jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy jest ona dotknięta w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad, wynikających z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.",
5. - przedmiotowa sprawa miała skomplikowany charakter, dotyczyła stanu prawnego z 1961 roku, a organ nadzoru podejmował czynności, zmierzające do zakończenia sprawy w możliwie najkrótszym terminie; akta sprawy są bardzo obszerne, w sprawie zapadło wiele rozstrzygnięć, wymagających przeprowadzenia dokładnej analizy,
6. - zasada szybkości postępowania, określona w art. 12 K.p.a., jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej; kładąc na szali je obie, trzeba dojść do wniosku, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności - zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona,
7. - istotne znaczenie dla niniejszej sprawy ma to, że decyzją z [...] grudnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa rozpatrzył wniosek skarżącej (umorzono postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1961 roku - egzemplarz został załączony do akt administracyjnych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zwłoka w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na bezczynność albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 K.p.a. W rozpoznawanym przypadku zadość temu wymaganiu czyniło wezwanie datowane na 5 lutego 2015 r. (data nadania 9 lutego 2015 r.). Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a., w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wniesieniem skargi.

Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).

Z akt sprawy wynika, że - po wydaniu wyroku o sygn. akt I SA/Wa 1444/13 i zwrocie akt - organ administracji (Minister Infrastruktury i Rozwoju, w którego miejsce wstąpił później Minister Infrastruktury i Budownictwa) podejmował pewne czynności, celem uzupełnienia materiału dowodowego bądź ustalenia kręgu stron postępowania. Jednakże, od wpływu do organu ostatniego pisma w sprawie - w dniu 21 sierpnia 2015 r. - nie podejmował on żadnych działań, do czasu wniesienia skargi (wpłynęła 30 listopada 2015 r.), po którym to zdarzeniu wydano orzeczenie w sprawie ([...] listopada 2015 r.). W tym świetle bezspornie, w okresie od 21 sierpnia 2015 r. do wydania orzeczenia [...] grudnia 2015 r., organ administracji pozostawał w bezczynności. Oceniając ten stan należy mieć przy tym na uwadze, że informował on generalnie Stronę o opóźnieniu w załatwieniu sprawy w stosunku do terminów, zakreślonych Kodeksem (dwa miesiące, dla spraw szczególnie skomplikowanych – art. 35 § 3).

Jednocześnie, stosunkowo szybko po wpłynięciu skargi, organ administracji usunął stan bezczynności, wydając orzeczenie. Miało to przy tym miejsce w okresie reorganizacji urzędu (przywołane przez organ rozporządzenie z 17 listopada 2015 r.). W takiej sytuacji bezczynność w okresie około 4 miesięcy, nie może być kwalifikowana, jako rażąca.

Jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie, lecz umarza postępowanie w tym zakresie.

Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną.

Sąd nie mógł uwzględnić argumentacji organu w zakresie wywodów, jakoby w sprawie w ogóle nie doszło do bezczynności. Nie może mieć znaczenia podnoszony, złożony charakter danej sprawy, czy potrzeba ustalenia stron i zapewnienia im udziału w postępowaniu. We wskazanym bowiem okresie pozostawania w bezczynności nie podejmowano żadnych czynności w sprawie, zmierzających do jej załatwienia.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.

1. - ---------------------- 5