Uzasadnienie
W piśmie z dnia 2 sierpnia 2012 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozparzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W piśmie z dnia 19 lutego 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokat A. B. W dniu 11 marca 2013 r. wyznaczona pełnomocnik przeglądała akta sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r., doręczonym w dniu 23 kwietnia 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 72 akt sprawy), pełnomocnik została zawiadomiona o rozprawie w dniu 8 maja 2013 r., na której rozpoznano sprawę ze skargi A. S. Pełnomocnik skarżącego nie była obecna na rozprawie. Bezpośrednio po zamknięciu rozprawy Sąd wydał wyrok, którym zobowiązał organ administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego.
W dniu 15 maja 2013 r. adwokat A. B. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 maja 2013 r. i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Zarazem zwróciła się o przyznanie kosztów reprezentacji, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika.
Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762).
We wniosku z dnia 15 maja 2013 r. pełnomocnik nie określiła jakiego rodzaju pomocy prawnej udzieliła skarżącemu. W oparciu o akta sprawy stwierdzić zaś należy, że adwokat A. B. została wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką w W. ponad dwa i pół miesiąca przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W tym czasie nie podjęła ona w imieniu strony żadnych czynności procesowych; nie złożyła w jego imieniu żadnego pisma procesowego, nie reprezentowała go na rozprawie, na której Sąd rozpoznał sprawę. Po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji pełnomocnik złożyła wprawdzie wniosek o sporządzenie uzasadnienia, jednakże do wyroku uwzględniającego skargę. Wniosek ten nie wywołał więc żądnych skutków prawnych (zob. art. 141 § 1 i § 2 ppsa).
Z powyższego wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wyznacza pełnomocnik nie podjęła czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być bynajmniej uznanie samo przejrzenie akt sprawy w czytelni Sądu, bez podjęcia dalszych czynności procesowych. Zapoznanie się z aktami sprawy stanowi jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która na tym etapie postępowania zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika oceny legalności działania, bądź zaniechania organu administracji publicznej.
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.