Uzasadnienie
Skarżąca M. N. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu bezczynność Wojewody D. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2019/2021.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność nie wyczerpała przysługujących stronie środków zaskarżenia, tj. nie złożyła ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 czerwca 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem jej odrzucenia - poprzez złożenie dowodu wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie.
Przesyłkę sądową zawierającą powyższe wezwanie, z uwagi na niemożność jej osobistego doręczenia stronie skarżącej, złożono w placówce pocztowej dnia 3 sierpnia 2020 r. na okres 7 dni z adnotacją o jej doręczeniu, o czym powiadomiono skarżącą umieszczając stosowne zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej (awizo). Powtórnego awiza dokonano 11 sierpnia 2020 r. na kolejne 7 dni. Skarżąca, po upływie 14 dni od dnia pierwszej awizacji, nie odebrała przesyłki, dlatego Urząd Pocztowy zwrócił ją Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu z adnotacją – "zwrot nie podjęto w terminie" (dowód w aktach sądowych – k. 13).
Wobec powyższego, przesyłkę uznano za doręczoną z dniem 17 sierpnia 2020 r. Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał w dniu 24 sierpnia 2020 r., jednak do czasu wydania niniejszego postanowienia skarżąca nie uzupełniła tego braku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej u.p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie, o czym stanowi art. 52 § 2 u.p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 53 § 2b u.p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z treści powyższych przepisów wynika, że w razie pozostawania przez organ administracji publicznej w bezczynności, droga sądowa staje się dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego.
W myśl art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przy czym ponaglenie wnosi się: 1/ do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, 2/ do organu prowadzącego postepowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia, o czym stanowi dalej § 3 art. 37 k.p.a.
Złożenie skargi na bezczynność organu jest więc możliwe dopiero po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia do organu administracji publicznej w trybie art. 37 k.p.a..
A zatem, zanim skarżący wniesie skargę do sądu na bezczynność organu, musi wykorzystać przysługujący mu środek prawny w postaci ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, złożony do organu administracji publicznej odpowiedniego stopnia. Również z treści art. 53 § 2b u.p.p.s.a. wynika, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy przy tym podkreślić, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, że przed złożeniem skargi skierowała do właściwego organu ponaglenie.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wniosła wymaganego ponaglenia. Skarżąca nie przedstawiła bowiem dokumentu, na podstawie, którego można byłoby uznać, że faktycznie zwracała się do właściwego organu z ponagleniem. Takiego dokumentu brak jest również w aktach administracyjnych przekazanych przez organ wraz ze skargą.
Pismo Sądu zawierające wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi - z uwagi na niemożność jego osobistego doręczenia dwukrotnie awizowano – w sposób prawidłowy, na co wskazuje znajdująca się w aktach sprawy koperta zawierająca przedmiotowe wezwanie (k. 13 akt sądowych). W związku z tym, że strona skarżąca w toku postępowania nie zmieniła adresu ani nie wskazała innego adresu do doręczeń, a podwójną awizację przesyłki przeprowadzono prawidłowo – uznano ją za doręczoną z dniem 17 sierpnia 2020 r. w trybie art. 73 u.p.p.s.a.
Mając to na uwadze należało przyjąć, że termin siedmiodniowy do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 24 sierpnia 2020 r.
Tym samym, skarżąca przed zainicjowaniem przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, nie wyczerpała wskazanego trybu ponaglenia. Tymczasem dopiero wyczerpanie tego trybu uprawnia Sąd do badania zasadności skargi.
Natomiast skarga nie poprzedzona ponagleniem nie może być merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. I OSK 7/10 i z dnia 8 października 2013 r. sygn. II OSK 2232/13, publ. na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl tego przepisu Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 u.p.p.s.a.).
W tej sytuacji skarga jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a., podlegała odrzuceniu bez badania jej zasadności merytorycznej i słuszności podnoszonych argumentów, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.