Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy w W. zwrócił się do Dyrektora Gimnazjum Nr [...] we W. o udostępnienie informacji publicznej zawierającej imienny wykaz nauczycieli zatrudnionych Gimnazjum nr [...] we W. z podaniem dodatku motywacyjnego przyznanego każdemu przez dyrektora za okres 1 września 2009 r. - 30 czerwca 2010 r.
W dniu 12 maja 2011 r. Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. przesłał wnioskodawcy pismo "Dodatki motywacyjne przyznane w roku szkolnym 2008/2009". W piśmie został zawarty wykaz osób którym przyznano dodatki motywacyjne od października 2008 do czerwca 2009, bez podania kwot dodatku. Kolejnym pismem z dnia 2 czerwca 2011 r. Dyrektor Gimnazjum przesłał wnioskodawcy pismo nazwane "Dodatki motywacyjne przyznane w roku szkolnym 2009/2010, w którym został zawarty wykaz stanowisk i kwot jakie zostały przyznane od września 2009 do czerwca 2010 r. Pismo nie zawierało natomiast nazwisk i imion poszczególnych nauczycieli.
Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy w W. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Gimnazjum Nr [...] we W. w sprawie udzielenia informacji publicznej, zgodnie z wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazano, że organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy o udzielenie informacji publicznej. Pomimo upływu terminu nie udzielono informacji zgodnie z wnioskiem. Zdaniem skarżącego nie niweczy bezczynności nieadekwatne działanie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. wniósł o jej umorzenie, ewentualnie – w wypadku, gdyby nie doszło do umorzenia – o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu podano, że umorzenie skargi winno nastąpić z tytułu jej bezprzedmiotowości (art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) z tego powodu, że strona uwzględniła skargę w całości w ramach obowiązujących przepisów do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Za nietrafny uznano zarzut bezczynności Dyrektora Gimnazjum Nr [...] we W. w sytuacji, gdy na wniosek skarżącego informacja została udzielona.
Poza zarzutem bezczynności pozostaje merytoryczna strona informacji, jednakże z ostrożności procesowej podniesiono, że odmówiono skarżącemu podania imiennego wykazu nauczycieli zatrudnionych Gimnazjum nr [...] we W. z podaniem dodatku motywacyjnego przyznanego każdemu przez dyrektora za okres 1 września 2009 r. - 30 czerwca 2010 r., gdyż wykracza to poza rolę informacyjną Dyrektora Gimnazjum w ramach udostępniania informacji publicznej, a nadto obowiązuje ten organ jako pracodawcę ochrona danych osobowych pracownika, której zainteresowani się nie zrzekli, a żądane dane dotyczą danych osobowych nauczycieli w zakresie dodatków przyznawanych przez stronę przeciwną.
Przyznanie dodatku motywacyjnego nie stanowi informacji o sprawie publicznej w rozumieniu ustawy, zwłaszcza w kontekście kryteriów przyjętych w jej art. 6.
Na mocy art. 29 ust. 1 ustawy, w przypadku udostępniania danych osobowych w celach innych niż włączenie do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa. Ubieganie się o uzyskanie danych osobowych od administratorów w celu innym niż włączenie do zbioru wymaga zatem upoważnienia opartego na wyraźnym przepisie prawa, co nie ma miejsca w sprawie. Nadto zgodnie z ust. 2 tego przepisu, dane osobowe, z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust. 1 (bezprzedmiotowe dla sprawy), mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą. Takiej wiarygodnie uzasadnionej przyczyny związki nie przedstawiły.
Związek nie przedstawił też, zgodnie z wymaganiem ust. 3 przepisu, pisemnego umotywowanego wniosku w zakresie przedłożonego żądania, a wniosek ten powinien zawierać informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie, czego żądanie Związku nie zawiera, a co po raz kolejny wyklucza udostępnienie danych osobowych co do dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli jako pracowników.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, że związki zawodowe zarówno od strony prawa pracy, jak i ustawy o ochronie danych osobowych, uzyskują od pracodawcy informacje co do generaliów, nie zaś indywidualnego dofinansowania nauczycieli z imienia i nazwiska.
Wreszcie, zdaniem Dyrektora Gimnazjum w myśl art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej: ustawa) prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, której przyznano dodatek motywacyjny. Ograniczenie to nie dotyczy tylko osób pełniących funkcje publiczne, a zatem dotyczy i obejmuje nauczycieli u strony przeciwnej w zakresie objętym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, gdyż nie pełnią oni takiej funkcji i nie zrezygnowali z przysługującego im prawa.
Szczególnej ochronie bowiem podlegają informacje dotyczące podmiotów indywidualnych, w tym osób fizycznych w zakresie w jakim dotyczą ich prywatności.
Jak trafnie spotyka się w orzecznictwie, ustawa o ochronie danych osobowych w sytuacji, gdy w treści informacji publicznej zawarte są dane osobowe jest lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Informacją publiczną, jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dn. 13 maja 2010 r. (sygn. akt l Aca 97/107) jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wystosowana lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Zdaniem Dyrektora Gimnazjum, nauczyciel nie pełni władzy publicznej ani nie wykonuje zadań tej władzy ani nie zarządza majątkiem, nie wykonuje zatem funkcji publicznej.
Prawidłowe rozstrzygnięcie w zakresie udostępniania informacji publicznej wymaga też określenia podmiotów, które mogą zostać uznane za funkcjonariuszy publicznych.
Podstawowy katalog wskazany został w art. 115 § 13 kodeksu karnego. Żadne z wymienionych tam kryteriów podmiotowych nie odnosi się do nauczyciela. Innymi słowy katalog ten nie obejmuje nauczycieli.
Podniesiono, że z art. 63 Karty Nauczyciela wynika, że nauczyciel podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w Kodeksie karnym, a organ prowadzący szkołę i dyrektor szkoły są obowiązani z urzędu występować w obronie nauczyciela, gdy ustalone dla nauczyciela uprawnienia zostaną naruszone.
A zatem nauczyciel, w ocenie Dyrektora Gimnazjum nie jest funkcjonariuszem publicznym, jedynie korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariusza.
Reasumując, nauczyciel nie pełni funkcji publicznej w kontekście przepisów ustawy, a nadto nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu przyjętym w przepisach prawnych powszechnie obowiązujących, które wyłączają go z tej kategorii podmiotów.
Pominięcie personaliów nauczycieli, jako osób prywatnych, czy też ich zanonimizowanie w udostępnionej informacji nie wpływa na czytelność dokonanego w ten sposób przekazu, a informacja nie traci waloru informacyjno-publicznego, albowiem wynika z niej jak podzielone zostały przez stronę przeciwną publiczne środki finansowe w zakresie dysponowania przez nią mieniem komunalnym, co spełnia kryteria udostępniania informacji publicznej w zakresie art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" i "d" ustawy.
Podstawowym celem informacji publicznej jest powszechne informowanie o sprawach publicznych i w tym przypadku cel ten został zrealizowany. Prezentowanie odmiennego poglądu pozostaje w sprzeczności i z ustawą i z konstytucyjnymi gwarancjami wolności i praw obywatela.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach kontroli działalności administracji publicznej mieści się orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych sytuacjach, w tym w przypadku niezbędności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.). Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a. W myśl przepisu art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Skarga jest zasadna.
Zauważyć należy, że będąca podstawą rozstrzygnięcia sprawy ustawa, stanowiąc generalną zasadę udostępnienia informacji publicznej, przewiduje jednocześnie różne sposoby jej udostępniania, wymienione w art. 7 ust.
- 1. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek (art. 10).
W omawianej sprawie skarżący złożył wniosek na piśmie o udostępnienie informacji zawierającej imienny wykaz nauczycieli, którym dyrektor placówki w roku budżetowym 2010 r. przyznał dodatek motywacyjny.
Ocena zasadności skargi zależy w pierwszej kolejności od rozstrzygnięcia dwóch podstawowych kwestii: czy wniosek skarżącego dotyczy informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy oraz czy Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. jest w niniejszej sprawie organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Ustawa nie formułuje wprawdzie legalnej definicji informacji publicznej, ale pojęcia tego używa przepis art. 1 ust. 1, który stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W art. 6 ust. 1 tej ustawy ustawodawca wymienia przykładowo te sfery działalności, w których informacja podlega udostępnieniu jako informacja publiczna.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący domagając się udostępnienia informacji dotyczącej wykazu imiennego nauczycieli, którym przyznano dodatek motywacyjny żądał udzielenia mu informacji publicznej dotyczącej osób realizujących zadania publiczne i sposobu podziału środków publicznych a więc informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy.
Nie ulega także wątpliwości, że organem właściwym do udzielenia tej informacji jest Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. - podmiot reprezentujący jednostkę (gimnazjum) realizującą zadania publiczne, który dysponuje funduszami publicznymi i samorządowymi (art. 1, art. 79, art. 80 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, Dz. U. nr 256, poz. 2572 ze zm.).
Podobnie w wyrokach z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wr 44/11 oraz z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wr 10/11, z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wr 70/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że gdy wniosek dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną to dotyczy on informacji publicznej w rozumieniu ustawy, co w ocenie Sądu nakazuje przyjąć, że adresat wniosku jest zobowiązany do rozważenia tego żądania również w oparciu o ustawę, a takie działanie jest czynnością wykonywaną z urzędu. Zdaniem Sądu wniosek taki nie tylko wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, ale też określa krąg podmiotów biorących w nim udział. Wystąpienie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do określonego podmiotu przesądza o tym, że w odniesieniu do tego podmiotu należy czynić rozważania, czy jest on, w świetle przepisów ustawy zobowiązany do udzielania informacji publicznej oraz czy w wyznaczonych ustawą terminach podejmuje stosowne czynności (udostępnienie, odmowa udostępnienia), których brak jest jednoznaczny z bezczynnością (por. też wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt IV SAB/Wr 70/10).
W odpowiedzi na złożony wniosek skarżącemu wysłano w dniu 2 czerwca 2011 r. (a więc już po wniesieniu skargi do Sądu) wykaz nauczycieli określonych przedmiotów, którym przyznano dodatki motywacyjne wraz z podaniem kwoty dodatku.
Ponieważ skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy i żądanie złożył do właściwego organu, odpowiedź powinna być udzielona na zasadach określonych w tej ustawie. W przypadku uwzględnienia wniosku udostępnianie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy).
Odmowa udzielenia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługują środki odwoławcze (art. 16 i 17 ustawy).
W tym miejscu zaznaczyć należy, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ ten nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Jak wynika z ustalonego i przedstawionego na wstępie stanu faktycznego Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. nie załatwił wniosku skarżącego w sposób odpowiadający przytoczonym wyżej przepisom ustawy.
Wobec powyższego ma rację skarżący twierdząc, że jeśli w ocenie Dyrektora Gimnazjum istnieją przesłanki odmowy uwzględnienia złożonego wniosku to jego obowiązkiem było wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę zawarto powody odmowy udzielenia informacji jednak odpowiedź ta nie może zastępować decyzji w tym przedmiocie.
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji, przy czym odmowa ta musi być uzasadniona wyłączeniem jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż informacja niejawna, tajemnica skarbowa lub tajemnica statystyczna (por. art. 16 i 22 ustawy).
Nie można zgodzić się jednocześnie z twierdzeniami wyrażonymi odpowiedzi na skargę, że bezczynności brak gdyż na wniosek skarżącego informacja została udzielona. Skarżącemu bowiem nie udostępniono imiennego wykazu nauczycieli.
Ponadto chybione są twierdzenia organu, że nauczyciel nie pełni funkcji publicznej w kontekście przepisów ustawy, a nadto nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu przyjętym w przepisach prawnych powszechnie obowiązujących, które wyłączają go z tej kategorii podmiotów.
Wskazać należy, że art. 115 Kodeksu karnego w § 13 taksatywnie wymienia podmioty określone pojęciem funkcjonariusza publicznego. W § 19 przepis stanowi, że osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba że wykonuje równocześnie czynności usługowe, a także inna osoba której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążą Rzeczpospolitą Polską umową międzynarodową.
Przepis powyższy jest niewątpliwie przepisem podstawowym do interpretacji pojęć funkcjonariusza i osoby pełniącej funkcję publiczną, wymienionych w ustawie – w szczególności w art. 4, art. 6 tej ustawy.
Na podstawie definicji funkcjonariusza publicznego, przedstawionej w art. 115 Kodeksu karnego można stwierdzić, że jest nim każdy pracownik instytucji państwowej lub samorządowej, który pełni funkcje związane z pewnym zakresem uprawnień i obowiązków ale związanych z realizacją zadań o znaczeniu publicznym.
Dlatego też uznać należy, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. pozostawał w bezczynności, co spowodowało konieczność zobowiązania go do rozpatrzenia wniosku skarżącego na podstawie art. 149 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.