Uzasadnienie
K. K. (dalej: strona lub skarżący) wnioskiem z dnia 4 października 2018 r., ponowionym w dniu 15 stycznia 2019 r., zwrócił się do Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej "A" we W. (dalej odpowiednio: zarząd wspólnoty lub organ) o przesłanie: regulaminu parkingu wspólnoty potwierdzonego przez zarząd, umowy z wykonawcą zamknięcia parkingu oraz umowy z B na serwisowanie zamknięcia parkingu.
Skarżący podał jednocześnie, że występuje o udostępnienie wskazanych dokumentów w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej u.d.i.p.), jako że część mieszkań wchodzących w skład wspólnoty jest własnością Skarbu Państwa.
Zarząd wspólnoty w odpowiedzi z dnia 31 stycznia 2019 r. wyjaśnił, że regulamin korzystania z miejsc parkingowych został stronie wydany wraz z kartą parkingową, a umowa z wykonawcą zamknięcia parkingu oraz umowa serwisowa są dostępne w siedzibie administratora.
Strona pismem z dnia 11 lutego 2019 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 25 kwietnia 2019 r., wystąpiła ze skargą na bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wskazał, że złożone przez niego żądanie, dotyczące przesłania skanów regulaminu parkingu oraz skanów dwóch umów o zamknięciu parkingu i jego serwisowaniu, nie zostało przez zarząd zrealizowane, mimo że gospodaruje on majątkiem Skarbu Państwa i spoczywa na nim obowiązek udzielenia informacji. Nie została również wydana w tym zakresie decyzja odmowna. Strona podkreśliła również, że zarząd wspólnoty zobligowany jest do udostępniania tego typu informacji także w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 77 ze zm., dalej u.w.l.).
W ocenie skarżącego, bezczynność zarządu wspólnoty uniemożliwia mu korzystanie z nieruchomości wspólnej, co powoduje naruszenie art. 12 ust. 1 u.w.l. Naraziła go ona również na stratę w wysokości 900 zł, gdyż zaparkowany poza monitorowanym parkingiem wspólnoty jego samochód został uszkodzony przez nieznanego sprawcę w nocy z [...] 2019 r.
Skarżący podkreślił także, że uporczywe odmawianie żądanej informacji stanowi rażące naruszenie prawa do informacji i jest świadomym uniemożliwieniem właścicielowi lokalu korzystania z przysługujących mu praw, co uzasadnia zastosowanie sankcji finansowej.
Mając na uwadze wskazane okoliczności skarżący wniósł o zobowiązanie zarządu wspólnoty do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 900 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zarząd wspólnoty w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W ocenie zarządu wspólnoty ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma bowiem zastosowania do wspólnoty mieszkaniowej, gdyż nie dysponuje ona żadnym majątkiem publicznym, nie wykonuje zadań publicznych, a rola zarządu sprowadza się jedynie do zarządzania nieruchomością wspólną, stanowiącą współwłasność właścicieli wyodrębnionych lokali. Wskazano przy tym, że kontrola działalności wspólnoty przez jej członków, polegająca m.in. na wglądzie do dokumentów oraz pozyskiwaniu z nich odpisów, realizowana jest zaś na gruncie przepisów o własności lokali. W razie sporów powstałych na tym tle członkowi wspólnoty przysługuje droga sądowa, lecz nie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w postępowaniu cywilnym, które służy do ochrony indywidualnych praw właściciela lokalu wchodzącego w skład wspólnoty mieszkaniowej.
Zdaniem organu skarżący, domagając się udostępnienia mu zawnioskowanych dokumentów, winien był skierować sprawę na drogę postępowania cywilnego. Podniesiono także, iż dotychczasowe działanie skarżącego w rzeczywistości świadczy o tym, że nie jest on zainteresowany kontrolą zarządu wspólnoty, lecz uniemożliwieniem mu pracy i jego odwołaniem.
Pismem z dnia 14 maja 2019 r., które wpłynęło do tutejszego Sądu za pośrednictwem elektronicznej platformy e-puap w dniu 15 maja 2019 r., skarżący ustosunkował się do udzielonej przez organ odpowiedzi wskazując, że wspólnota mieszkaniowa jest zobowiązana do udostępnienia mu żądanych danych w trybie dostępu do informacji publicznej, gdyż zarządza ona majątkiem Skarbu Państwa (w jej skład wchodzą mieszkania stanowiące własność C). Dodał również, że jego prawo do kontroli zarządu wspólnoty jest iluzoryczne z uwagi na przyjętą przez organ bierną postawę względem kierowanych przez niego wystąpień, dotyczących wszakże licznych nieprawidłowości w działaniu wspólnoty mieszkaniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, o czym stanowi art. 134 § 1 u.p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność zarządu związana z – jak utrzymuje to skarżący – udostępnieniem informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym.
W myśl zaś art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240 oraz z 2017 r., poz. 2371) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego maja pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu, ale i warunkiem dopuszczalności skargi, pozostaje status wspólnoty mieszkaniowej jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.
Wspólnotę mieszkaniową – zgodnie z art. 6 zdanie 1 u.w.l. – tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wspólnota mieszkaniowa jest podmiotem prawa cywilnego – tzw. ułomną osobą prawną, o której mowa w art. 331 k.c. Powstaje na skutek czynności prawnej, lecz z mocy samego prawa, w chwili wyodrębnienia w danej nieruchomości pierwszego lokalu, którego właścicielem jest inna osoba niż właściciel nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach przyznanej jej zdolności prawnej, może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku, pozywać i być pozywana. Oznacza to, że może być ona podmiotem praw i obowiązków w obrębie stosunków cywilnoprawnych, jednakże tylko w granicach praw i obowiązków związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt I CSK 415/15, Lex nr 2066982, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I ACa 986/17, Lex nr 2564250 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I ACa 498/16, Lex nr 2515996). Przez pojęcie nieruchomości wspólnej rozumie się natomiast grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 u.w.l.).
Wspólnota mieszkaniowa gospodarując zatem nieruchomością wspólną, czyni to w ramach przysługującej jej na gruncie przepisów prawa cywilnego podmiotowości prawnej, skutkującej koniecznością jej odrębnego traktowania względem właścicieli lokali wchodzących w jej skład. Rodzi to także konsekwencje w zakresie sfery majątkowej wspólnoty, która również odznacza się swego rodzaju autonomią prawną względem majątku właścicieli poszczególnych lokali. W związku z tym należy uznać, że wspólnota mieszkaniowa sprawując zarząd nieruchomością wspólną nie dysponuje majątkiem publicznym, ani też nie reprezentuje osób, które takim majątkiem dysponują, gdyż nabywa ona prawa i zaciąga zobowiązania we własnym imieniu i na własną rzecz (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wr 17/13 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 7/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie ma przy tym znaczenia, kto jest właścicielem poszczególnych lokali wchodzących w skład wspólnoty, w tym także, że jest nim Skarb Państwa lub samorząd terytorialny. Wspólnota nie gospodaruje bowiem wyodrębnionymi lokalami, wchodzącymi w jej skład, lecz zarządza nieruchomością wspólną. I działa w tym zakresie we własnym, a nie cudzym imieniu, niezależnie od swojej struktury i obowiązujących ją regulacji wewnętrznych.
Trzeba w tym miejscu także zauważyć – na co zresztą zasadnie zwraca uwagę zarząd wspólnoty – że skarżącemu przysługuje odrębny tryb pozyskiwania informacji o funkcjonowaniu wspólnoty. Jak wynika bowiem z art. 29 ust. 3 u.w.l., prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu właścicielowi. W jego ramach mieszczą się zaś uprawnienia nie polegające tylko na czynnościach związanych z uczestnictwem w zgromadzeniach członków wspólnoty, czy zapoznawaniem się z rocznym sprawozdaniem zarządu. Właściciel lokalu może bowiem również z własnej inicjatywy żądać udostępnienia mu interesujących go informacji i dokumentów. Powstające jednak na tym tle spory podlegają kognicji sądów powszechnych, a nie administracyjnych, które nie są właściwe w sprawach z zakresu prawa rzeczowego, stosunków własnościowych, czy szerzej, funkcjonowania wspólnot mieszkaniowych jako podmiotów prawa cywilnego.
Z tych powodów Sad uznał, że zarząd wspólnoty nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a tym samym należało stwierdzić, że wniesiona przez stronę skarga nie należała do właściwości sądów administracyjnych. Podlegała ona zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia.
Zgodnie zaś z treścią art. 232 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., stanowiącego o obowiązku zwrócenia stronie z urzędu całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.
Na zakończenie należało wskazać, że przedmiotowe orzeczenie zostało wydane po rozpatrzeniu stanowiska strony wyrażonego w skardze. Sąd formalnie nie wziął zaś pod uwagę pisma procesowego skarżącego z dnia 14 maja 2019 r., które za pośrednictwem elektronicznej platformy e-puap wpłynęło w godzinach porannych w dniu 15 maja 2019 r., gdyż było ono dotknięte brakiem formalnym w postaci niewłaściwego jego podpisania (podpisano go podpisem elektronicznym zamiast własnoręcznego podpisu). Niemniej jednak sytuacja ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż pismo strony zawierało w istocie powielenie argumentacji skargi, którą Sąd wziął pod uwagę wydając niniejsze postanowienie.