Uzasadnienie
Pismem sporządzonym w dniu [...] grudnia 2019 r. D. R. wniósł o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi na bezczynność Wójta Gminy w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Pismem sporządzonym dnia [...] sierpnia 2019 r. D. R. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W skardze wskazano, że dnia [...] stycznia 2015 r. D. R. złożył wniosek "o ujęcie należącej do niego działki nr [...] położonej w miejscowości T. podczas najbliższej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dokonywanego przez Gminę K. ". Skarżący wskazał, że wniosek obejmował zmianę kwalifikacji działki rolniczej na przeznaczenie pod funkcję: mieszkaniową, zabudowę produkcyjną, magazynową, obsługę techniczną, tereny usług. Skarżący wskazał, że jak ustalił, jego wniosek został zagubiony i w tej chwili musi on czekać na moment kolejnej aktualizacji planu.
Skarga na bezczynność Wójta Gminy została sporządzona i - jak wskazuje prezentata - również złożona w Urzędzie Gminy w K. dnia [...] sierpnia 2019 r.(k. 6 akt o sygn. IV SAB/Po 50/20). Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu skarga ta wraz z odpowiedzią na skargę (sporządzoną [...] marca 2020 r.) została przekazana [...] marca 2020 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym w N. Tomyślu – k.9 akt o sygn. IV SAB/Po 50/20). Skargę na bezczynność Wójta Gminy zarejestrowano pod sygn. IV SAB/Po 50/20.
Postanowieniem z dnia 07 lipca 2020 r. sygn. IV SAB/Po 50/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę D. R. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność Wójta Gminy, organ wniósł o odrzucenie wniosku wywodząc, że skoro niedopuszczalna jest skarga do sądu, to niedopuszczalny jest również wniosek wymierzenie grzywny organowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 roku, poz. 2325 zwanej dalej – p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosowanie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tych obowiązków, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 55 § 1 p.p.s.a.).
Podkreślić trzeba, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką dopuszczalności orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 05.07.2006 r., II OSK 1024/06). Dla samego wymierzenia grzywny nie mają więc znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy, sądowi administracyjnemu (por. postanowienia NSA: z 28.11.2012 r., I OZ 868/12; z 25.08.2011 r., I OZ 597/11). W tym przejawia się m.in. represyjny i prewencyjny charakter wskazanego środka prawnego, który służyć ma także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. W danej sprawie grzywna może być wymierzana wielokrotnie, aż do ostatecznego, zupełnego, pełnego, usunięcia przez organ stanu naruszenia dyspozycji art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 06.06.2012 r., I OZ 418/12).
Z akt niniejszej sprawy oraz akt, znanej Sądowi w nin. składzie z urzędu, sprawy zarejestrowanej pod sygn. IV SAB/Po 50/20 wynika, że Skarżący w dniu [...] sierpnia 2019 r. złożył skargę do tut. Sądu na bezczynność Wójta Gminy. Skarga ta została przekazana Sądowi [...] marca 2020 r. (k. 9).
Nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy zobowiązany był do przekazania skargi do Sądu wraz z aktami administracyjnymi oraz odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni (tj. do [...] września 2019 r.). Tymczasem, skarga została wysłana do Sądu dopiero w dniu [...] marca 2020 r.
Odnosząc się do argumentacji odpowiedzi na wniosek dotyczącej niedopuszczalności wniosku złożonego w niniejszej sprawie należy wyjaśnić, że wbrew stanowisku Wójta Gminy wniosek ten był dopuszczalny. Należy wskazać, że zawodne bywa formułowanie kategorycznych stanowisk wyrażonych na gruncie odmiennych stanów faktycznych. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, Wójt Gminy powołując się na postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2012 r. o: sygn. I OZ 886/12 i sygn. I OZ 887/12 wskazał, że wniosek o wymierzenie grzywny organowi może być rozpoznany tylko wówczas gdy złożona skarga jest dopuszczalna. Uwadze Wójta Gminy umknęło jednak, że sprawy o powołanych w odpowiedzi na wniosek sygnaturach dotyczyły żądania "wydania (...) zgody na upublicznienie nazwisk i publikację zaistniałych zdarzeń wskazanych we wniosku z [...] kwietnia 2012 r." – co, jak wskazał NSA, nie należy do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych.
D. R. złożył natomiast skargę na bezczynność Wójta [...], a skargi na bezczynność organów administracji publicznej, co do zasady należą do właściwości sądów administracyjnych. Jakkolwiek, w niniejszej sprawie prawomocnie odrzucono skargę D. R. na bezczynność Wójta Gminy, to sam ten fakt a priori nie przesądził o niedopuszczalności merytorycznego zbadania złożonego przez niego wniosku o wymierzenie grzywny organowi. Co do tego, że nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, bo sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia tego organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 11 września 2020 r. sygn. I OZ 520/20 – uchylając postanowienie tut. Sądu odrzucające wniosek o wymierzenie grzywny organowi w analogicznej sytuacji i nakazując merytoryczne rozpoznanie tego wniosku.
Do wymierzenia grzywny organowi w związku z 3-dniowym opóźnieniem w przekazaniu - odrzuconej następnie prawomocnie - skargi, NSA zobowiązał tut. Sąd też postanowieniem z dnia 06.03.2019 r. sygn. II OZ 158/19 wskazując, że przepisy pozwalają sądowi na wymierzenie grzywny po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. NSA podkreślił, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody.
Natomiast wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, sąd powinien wziąć pod uwagę wymierzając wysokość grzywny. W okolicznościach badanej sprawy kwestią bezsporną pozostaje fakt, że skargę bezczynność Wójta Gminy złożono [...] sierpnia 2019 r., a Sądowi przekazano ją dopiero [...] marca 2020 r.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosowanie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tych obowiązków, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie ma charakter mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny. Ma ona bowiem na celu, oprócz dyscyplinowania organu, stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Zauważyć trzeba, że żaden przepis nie zwalnia organu z obowiązku przekazania skargi kierowanej za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w sytuacji gdy w ocenie organu skarga ta podlega odrzuceniu, nawet jeżeli ocenę tę później potwierdzi prawomocne postanowienie sądu. Rolą organu jest ustosunkowanie się do złożonej za jego pośrednictwem skargi i przekazanie jej wraz z odpowiedzią sądowi w ustawowym terminie. W okolicznościach badanej sprawy skargę złożoną [...] sierpnia 2019 r., przekazano Sądowi po upływie ustawowego terminu (który mijał [...] września 2019 r.). Skargę wraz z odpowiedzią przekazano wiele miesięcy później, tj. [...] marca 2020 r. D. R. w związku z tą sytuacją wniósł o wymierzenie organowi grzywny.
Określając wysokość grzywny Sąd miał m.in. na uwadze charakter sprawy będącej przedmiotem skargi. Należy bowiem zauważyć, że - co do zasady - skargi na bezczynność wymagają niezwłocznego rozpoznania przez sąd administracyjny i są rozpoznawane w pierwszej kolejności, gdyż ich celem jest ewentualne doprowadzenie do podjęcia przez organ administracji określonych czynności i usunięcie stanu bezczynności. Sąd miał jednak na względzie fakt, że w badanej sprawie skarga, której przekazania dotyczy złożony wniosek okazała się niedopuszczalna i została przez Sąd prawomocnie odrzucona (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 07 lipca 2020 r., sygn. IV SAB/Po 50/20). Tak więc mając na uwadze zarówno wątpliwości organu dotyczące dopuszczalności skargi, jak i kwestię zaufania do organów władzy publicznej oraz fakt, że podjęcie przez Sąd jakichkolwiek czynności stało możliwe dopiero po otrzymaniu skargi, Sąd uznał, że wysokość wymierzonej grzywny ([...] zł) mieści się niewątpliwie w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. i - w ocenie Sądu - jest adekwatna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia Wójta Gminy, z uwzględnieniem istotnych okoliczności tej sprawy.
Należy zaznaczyć, że ustawodawca określił górną granicę grzywny w art. 154 § 6 p.p.s.a. (w zw. z odesłaniem z art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2019 r. (M.P. poz. 174) wyniosło 4.918,17 zł (art. 154 § 6 powołanej ustawy). Zatem górna granica grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 (w zw. z art. 154 § 6) p.p.s.a. wynosi obecnie 49.181,70 zł. Uznać zatem należy, że wymierzenie grzywny w wysokości [...] zł pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzył grzywnę w wysokości określonej w pkt 1 sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 199 i art. 200 p.p.s.a. Na powyższą kwotę składa się uiszczony wpis od wniosku w wysokości [...] zł.