Uzasadnienie
P. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie.
Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jedynym źródłem utrzymania 3 osobowej rodziny są dochody jego żony w kwocie 2600 zł. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny oraz nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Wskazał, że wydatki na opłaty za mieszkanie, prąd wynoszą ok. 850 zł. miesięcznie. Żona płaci raty kredytu w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Konieczne wydatki na dziecko to 600 zł miesięcznie.
Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania: wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), kopii umowy kredytowej, o której mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z aktualnym harmonogramem spłat, dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez A. P. (żonę skarżącego), np. zaświadczenia pracodawcy potwierdzającego wysokość otrzymywanego wynagrodzenia, udokumentowanego (w formie faktur, rachunków, dowodów wpłaty) spisu stałych wydatków (np. opłaty za mieszkanie) oraz innych wydatków ponoszonych w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, umowy najmu mieszkania złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego dochodu (rubrykę 6 formularza wniosku PPF skarżący przekreślił).
Następnie, w piśmie z dnia 13 września 2013r. wnioskodawca podał, że jego żona oraz dziecko mieszkają u teściów, którzy pomagają im w utrzymaniu, on zaś dzięki pomocy ojca zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 4 października 2013r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Pismem z dnia 21 października 2013r. P. K. wniósł sprzeciw do postanowienia z dnia 4 października 2013r. Podkreślił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i "nie ma możliwości skorzystania z dochodów żony".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W związku z wniesieniem przez skarżącego w dniu 21 października 2013r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 października 2013r., który nie został przez Sąd odrzucony postanowienie to utraciło moc.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która winna być stosowana tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W świetle powyższego podkreślić należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania P. K. prawa pomocy.
Żona skarżącego, w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art.
23) jest zobowiązana do pomocy mężowi, a obowiązek alimentacyjny, nie jest uzależniony od tego, czy prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że w sytuacji, gdy strona powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienia z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09; z 21 grudnia 2010 r. sygn. akt II OZ 1294/10). Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy członków rodziny zobowiązanych do alimentacji względem siebie wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, zasadnym staje się rozstrzygnięcie o możliwości przyznania składającemu wniosek pomocy z budżetu państwa
W sytuacji kiedy skarżący, uchyla się od obowiązku przestawienia sytuacji majątkowej i dochodowej żony (mimo wezwania nie nadsyła wyciągów z posiadanych przez żonę rachunków bankowych, umowy kredytowej), a w sprzeciwie stwierdza, że "nawet gdyby chciał, nie otrzyma od żony żadnych pieniędzy", a ponadto nie dokumentuje (za pomocą faktur, rachunków) wysokości niezbędnych wydatków, powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do oceny zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy.