Uzasadnienie
W dniu 22 października 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga (przekazana z Sądu Okręgowego w W.) M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego.
W dniu 30 października 2013r. M. R. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w tej sprawie. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego (skarżący podniósł we wniosku argumenty przemawiające za – jego zdaniem – zasadnością skargi; z akt sprawy wynikało, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności), referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 listopada 2013r. wezwał skarżącego do przedłożenia:
- a) zaświadczenia dyrektora Zakładu Karnego w S. potwierdzającego, czy M. R. jest zatrudniony w zakładzie karnym, a jeżeli tak – to na jakiej podstawie prawnej (skierowania do pracy, umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy o pracę nakładczą) i ewentualnie za jakim wynagrodzeniem;
- b) zaświadczenia depozytora, dyrektora lub upoważnionego funkcjonariusza, bądź pracownika zakładu karnego wskazującego, czy skarżący posiada jakieś środki pieniężne w depozycie, ewentualnie – czy środki pieniężne zostały przekazane z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy i czy ze środków tych może swobodnie korzystać.
Skarżący - w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego – nadesłał do Sądu zaświadczenie, podpisane przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego w S., z którego wynika, że osadzony nie jest zatrudniony w zakładzie karnym.
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013r. (IV SA/Wa 2758/13) Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013r.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek jest nieuzasadniony. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Z kolei w myśl art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie prawa pomocy.
Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreślić trzeba, że okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony referendarza sądowego (Sądu). Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Referendarz podkreśla, że nieprzedłożenie przez stronę skarżącą zaświadczenia na temat tego, czy posiada on środki pieniężne w depozycie, ewentualnie, czy środki pieniężne zostały przekazane z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub rachunek bankowy, uniemożliwia ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej. Złożone przez skarżącego zaświadczenie, że nie jest zatrudniony w zakładzie karnym nie może bowiem przesądzać o konieczności przyznania prawa pomocy, jeżeli okazałoby się, że skarżący posiada oszczędności lub majątek, który generuje dochód wystarczający na pokrycie kosztów sądowych w tym opłacenie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi za wykonaną pomoc prawną.
Przedstawione okoliczności powodują, że brak jest podstaw do tego, aby przyjąć, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.