Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda K.-P. w B., po rozpoznaniu zażalenia D. W., utrzymał w mocy zaskarżone przez nią postanowienie Starosty S. z dnia [...] nr [...] zawieszające z urzędu na mocy art. 97 § 1 pkt 4 Kpa postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia pożyczki udzielonej jej na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie z powództwa Powiatowego Urzędu Pracy w S. przeciwko D. W. i poręczycielom pożyczki o zapłatę.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż kwota niespłaconej pożyczki jest przedmiotem sporu między pożyczkodawcą a D. W. i poręczycielami, do którego rozstrzygnięcia kompetentny jest sąd powszechny, bowiem żaden przepis szczególny nie przekazuje sporu o wysokość udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki organom administracji.
Wydanie decyzji administracyjnej w sprawie dotyczącej udzielenia pożyczki zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia powyższego sporu przez sąd, które to rozstrzygnięcie stanowi zatem zagadnienie wstępne w sprawie związanej z umorzeniem pożyczki.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 16 sierpnia 2003 r. strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody K.-P. w B. z dnia [...] jako krzywdzącego i uniemożliwiającego zakończenie postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia pożyczki, które winno być przeprowadzone przy uwzględnieniu zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy sygn. SA/Bd 365/03 z dnia 6 marca 2003 r. uchylającym decyzje organów I i II instancji odmawiające umorzenia spłaty reszty pożyczki.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda K.-P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż zaistniały, nie rozstrzygnięty jeszcze w postępowaniu sądowym spór o wysokość pozostałej do spłaty, udzielonej D. W. z Funduszu Pracy pożyczki jako zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, stanowi przeszkodę w kontynuowaniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej umorzenia pożyczki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na niezakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003 r., stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) skarga podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.
Skarga jest zasadna.
Zawieszenie postępowania administracyjnego jest instytucją tamującą bieg tego postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno być stosowane tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę.
Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 Kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.
Zawieszając postępowanie na podstawie cytowanego przepisu organ musi więc wykazać istnienie związku przyczynowego między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a takim zagadnieniem wstępnym. Inaczej mówiąc w ramach stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej musi występować jako jego element kwestia, której uprzednie rozstrzygnięcie przez inny kompetentny organ lub sąd warunkuje załatwienie sprawy administracyjnej.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Zakończenie postępowania administracyjnego dotyczącego umorzenia spłaty należności z tytułu zaciągniętej przez D. W. pożyczki z Funduszu Pracy nie jest w żadnym stopniu, w ocenie Sądu, uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia wniesionego powództwa cywilnego o nakazanie wyżej wymienionej i czterem poręczycielom solidarnie zapłaty Powiatowemu Urzędowi Pracy w S. kwoty [...] zł z ustawowymi odsetkami.
Z żadnego dokumentu zawartego w aktach administracyjnych, a zwłaszcza z załączonych do nich kserokopii pism procesowych i orzeczeń sądowych (nieprawomocnego nakazu zapłaty oraz postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego) w powyższej sprawie cywilnej bowiem - wbrew wywodom uzasadnienia zaskarżonej decyzji - nie wynika, by strona skarżąca kwestionowała wysokość dochodzonego przez Powiatowy Urząd Pracy w S. wskazanego wyżej roszczenia, a tylko wówczas istotnie można ewentualnie by mówić o konieczności rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności na drodze sądowej zaistniałego między organem a dłużnikami sporu. Strona skarżąca kwestionuje natomiast w postępowaniu sądowym obowiązek spłaty z tytułu zaciągniętej pożyczki należności co do zasady z uwagi na niezawinioną przez siebie trudną sytuację finansową, w jakiej się znalazła w związku z pozbawieniem dochodów na skutek bezpodstawnego zawieszenia przez właściwy organ udzielonego jej zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Okoliczność tę wskazuje również jako wyłączny powód ubiegania się o umorzenie przez Starostę S. pozostałego zadłużenia.
Zawisłe w Sądzie Rejonowym w T. postępowanie, a w szczególności brak jego zakończenia prawomocnym wyrokiem, nie czyni zatem niemożliwym kontynuowania i zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia zadłużenia.
Podnieść przy tym należy, że przepisy art. 18 ust. 4, 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) stanowią samodzielną podstawę umorzenia całości lub części udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki i w sposób wyczerpujący normują okoliczności, które muszą być uwzględnione przy podejmowaniu decyzji w tym przedmiocie, a nie wymienia się wśród nich konieczności uprzedniego nakazania wyrokiem sądowym zwrotu należności. Gdyby więc strona skarżąca w sytuacji, gdy nie wniesiono przeciwko niej i poręczycielom powództwa do sądu, wystąpiła o umorzenie pozostałej do spłacenia kwoty pożyczki, zainicjowanie postępowania sądowego i uzyskanie pozytywnego wyroku nie stanowiłoby warunku, od którego zależałoby rozpatrzenie jej wniosku w tym względzie.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zachodzi wręcz odwrotna zależność - dla wydania w postępowaniu cywilnym wyroku zagadnieniem wstępnym wymagającym rozstrzygnięcia jest zakończenie postępowania administracyjnego dotyczącego umorzenia reszty pożyczki, bowiem w razie zapadnięcia pozytywnej w tym zakresie dla D. W. decyzji, nie będzie mogło dojść do zasądzenia zwrotu na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w S. żądanej w pozwie kwoty. W przypadku zaś wcześniejszego zasądzenia powództwa, a następnie umorzenia w wyniku postępowania administracyjnego zadłużenia, wyrok sądu nie mógłby być wykonany w razie wytoczenia na podstawie art. 840 Kpc powództwa przeciwegzekuzyjnego, które niewątpliwie musiałoby być uwzględnione.
Nie dopatrując się związku przyczynowego między wydaniem przez sąd cywilny wyroku w zawisłej przed nim sprawie o zapłatę a kontynuowaniem i zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty S. z dnia [...] wydane zostały z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.