Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2002 r. (...), wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 71 pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nałożył na Halinę i Grzegorza K. obowiązek dostarczenia w terminie do 31 października 2002 r. inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, aktualnego odpisu z księgi wieczystej, projekt zagospodarowania terenu, inwentaryzacji budowlanej budynku gospodarczego oraz uzgodnień, opinii instytucji i organów wymaganych prawem w celu doprowadzenia wykonanych robót zrealizowanych w budynku gospodarczym położonym w T. przy ul. W. 16 do stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, iż budynek gospodarczy wybudowany został z odstępstwami od projektu budowlanego będącego załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę. Dokonano mianowicie zmiany poziomu posadowienia posadzki części garażowej, wybudowano dwa kanały o wymiarach 4,56 m x 1,00 m, wykonano podpiwniczenie w pomieszczeniu gospodarczym od strony północnej oraz zmieniono funkcję budynku z warsztatu elektrycznego na gospodarczo-garażową.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli Jadwiga i Odon K. podnosząc, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo, gdyż organ pomimo stwierdzenia samowoli budowlanej niewłaściwie zastosował art. 51 Prawa budowlanego, zamiast art. 48 i art. 36a ust. 2 tego prawa. Zdaniem skarżących obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było, stosownie do treści art. 93 omawianej ustawy, wszczęcie postępowania karnego wobec inwestorów.
Decyzją z dnia 16 października 2002 r. (...), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji wskazano, że stwierdzenie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego bez uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę skutkuje obligatoryjnym obowiązkiem podjęcia przez organ nadzoru budowlanego działań na podstawie art. 51 ust. 1-3 Prawa budowlanego. Dotyczy to również przypadków zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez zezwolenia, gdyż zgodnie z art. 71 ust. 3 tej ustawy przepisy art. 51 stosuje się odpowiednio.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jadwiga i Odon K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc w niej takie same zarzuty, jakie sformułowane zostały w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo skarżący wywodzili, że organy orzekające w sprawie winny wstrzymać wydawanie jakichkolwiek decyzji dotyczących budynków znajdujących się na działce należącej do Haliny i Grzegorza K., gdyż obecnie toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym- Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego i budynku garażowego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że sprawa budynku mieszkalnego objęta jest odrębnym postępowaniem. Po dopełnieniu przez inwestorów obowiązków nałożonych na nich zaskarżoną decyzją tj. złożeniu stosownych dokumentów. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 6 marca 2003 r. udzielił Halinie i Grzegorzowi K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego.
Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi wniesionej do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną następuje z przyczyn wymienionych w art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ W sprawie niniejszej organ administracyjny nie dopuścił się żadnego naruszenia prawa materialnego i procesowego dającego podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Art. 48 Prawa budowlanego stanowi, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Bezspornym w sprawie pozostaje, że inwestorzy nie dokonali budowy przedmiotowego budynku gospodarczego w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu cytowanego przepisu. Naruszenie przepisów prawa budowlanego polegało w tym przypadku na odstąpieniu w trakcie budowy od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
Czym innym jest samowolne odstąpienie inwestora od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, a czym innym samowola budowlana w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Sposobem na doprowadzenie zaistniałego stanu faktycznego do stanu zgodnego z prawem nie może być rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 48 i dlatego przepis ten w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie uznały, że zastosowanie znajdzie art. 51 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, który poprzez art. 51 ust. 4 i art. 50 ust. 1 pkt 3 tej ustawy stosuje się do robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Środkiem doprowadzenia stanu faktycznego do stanu zgodnego z prawem jest zatem, zgodnie z powołanymi przepisami, wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakładającej na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności. Dopiero w razie niewykonania obowiązków nałożonych na inwestorów w trybie powyższych przepisów właściwy organ może wydać decyzję nakazująca rozbiórkę obiektu lub jego części.
Nietrafny jest również zarzut skarżących, że organy orzekające w sprawie winny uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego. Nie jest bowiem możliwe zastosowanie tego przepisu w sytuacji, w której budowa została już zakończona. Dokonanie takiej interpretacji tego przepisu uzasadnia analiza innych przepisów Prawa budowlanego, a w szczególności art. 37 ust. 2, z którego wynika, że uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę oznacza, że roboty budowlane nie mogą być prowadzone. Intencją wprowadzenia przepisu art. 36a ust. 2 omawianej ustawy było zatem zapobieżenie kontynuacji robót budowlanych w oparciu o pozwolenie na budowę, którego warunki inwestor naruszył. W przypadku zakończenia budowy, uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę byłoby działaniem czysto formalnym, nie mającym żadnego znaczenia prawnego. Taką interpretację art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego przedstawił już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2002 w sprawie II SA/Gd 1376/99 i z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie II SA/Gd 622/00.
Błędny jest również pogląd skarżących, że rozpatrzenie niniejszej sprawy zależy od uprzedniego rozpoznania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku skargi w przedmiocie udzielenia Halinie i Grzegorzowi K. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Słuszne jest w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, że jest to odrębne postępowanie, dotyczące innego obiektu budowlanego i z tego względu wynik tego postępowania nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W związku z zarzutem naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 93 omawianej ustawy pozostaje jeszcze wyjaśnić skarżącym, że zawarte w rozdziale 9 Prawa budowlanego przepisy prawa karnego materialnego penalizują czyny polegające na naruszeniu przepisów tej ustawy, ale nie oznacza to, że organy nadzoru budowlanego powołane są do ścigania tych przestępstw i z tego względu władne są wszcząć postępowanie karne. Właściwe działania w tym zakresie podejmować mogą jedynie odpowiednie organy ścigania.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.