Wyrok NSA oz. w Łodzi z 14 czerwca 1994 r., SA/Ł 71/94

Teza

Odprawa wypłacona na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ nie jest odszkodowaniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym.

Uzasadnienie

W dniu 30 kwietnia 1993 r. Anna i Jerzy małżonkowie S. złożyli w Urzędzie Skarbowym w P. zeznanie podatkowe o wspólnych dochodach uzyskanych w 1992 r., z treści którego wynikało, iż należny podatek dochodowy wynosił 17.560.000 zł, a potrącone zaliczki 27.561.000 zł. Powstała zatem po stronie podatników nadpłata w kwocie 10.001.000 zł.

W dniu 18 czerwca 1993 r. Urząd Skarbowy w P., decyzją (...) ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. małżonków S., na łączną kwotę 26.546.000 zł.

Organ podatkowy uznał, że zaniżony został przychód, a tym samym dochodów z tytułu pracy Jerzego S. o kwotę 41.010.000 zł. Kwota powyższa stanowiła odprawę, wypłaconą Jerzemu S. na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./. Zdaniem Urzędu Skarbowego, odprawa wypłacona podatnikowi nie może być traktowana jako odszkodowanie, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy wnosząc o jej zmianę podnieśli, iż odprawa otrzymana przez Jerzego S. w związku z odwołaniem go ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwowego nie jest w ścisłym znaczeniu odszkodowaniem. Niemniej jednak w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 powoływanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest ona wymieniona jako świadczenie podlegające opodatkowaniu, tak jak inne odprawy, odszkodowania i renty objęte tym przepisem. Poza tym, odprawa została wypłacona w dniu 5 stycznia 1993 r.

Decyzją z dnia 8 października 1993 r. (...) Izba Skarbowa w S. po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy kwestionowaną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podniosła, iż odprawa otrzymana przez Jerzego S. w związku z odwołaniem go ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwowego, nie jest odszkodowaniem otrzymanym na podstawie przepisów prawa administracyjnego, cywilnego bądź innych ustaw.

Podlega zatem opodatkowaniu tak, jak każdy inny dochód zgodnie z art. 9 powoływanej ustawy o podatku dochodowym.

Odprawa ta została postawiona podatnikowi do dyspozycji w dniu 30 grudnia 1992 r., który był również dniem wypłat. Fakt, że w tym dniu podatnik należnych mu poborów nie pobrał, nie ma znaczenia w sprawie. Odprawa nie została wypłacona, bowiem zgłosił się po nią nieletni pasierb podatnika, co wynika z informacji zakładu pracy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Anna i Jerzy małżonkowie S. wnieśli o uchylenie wymienionych wyżej decyzji administracyjnych.

W ocenie skarżących na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3 powoływanej ustawy o podatku dochodowym, ustawodawca zrównał pojęcie odszkodowania i odprawy, a jednocześnie szczegółowo wyliczył wyjątki od wyrażonej ogólnej zasady. Wśród nich nie ma odpraw wypłacanych dyrektorom przedsiębiorstw państwowych w związku z odwołaniem ich ze stanowisk. Kwestionowane decyzje zostały zatem wydane bez podstawy prawnej. Rozszerzająca wykładnia przepisów zastosowana przez organy podatkowe była niedopuszczalna.

W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wnosiła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Naczelną zasadą podatku dochodowego od osób fizycznych jest powszechność opodatkowania. Wyrażona jest ona w treści art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyjątkowo z woli ustawodawcy mogą występować zwolnienia od tego podatku o charakterze podmiotowym bądź przedmiotowym.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw z wyjątkiem odszkodowań przewidzianych w prawie pracy z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz rent, których tytuł prawny stanowią przepisy prawa cywilnego lub inne ustawy.

Z treści powyższego przepisu nie wynika wcale, jak wywodzą to skarżący, iż ustawodawca na jego gruncie zrównał pojęcie odszkodowania z pojęciem odprawy. Przepisy prawa podatkowego należy tłumaczyć przede wszystkim zgodnie z ich literalnym brzmieniem. Część wstępna omawianego przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 jest jednoznaczna i dotyczy wyłącznie odszkodowań.

Wyjątkowo jedynie ustawodawca odprawy i renty, określone szczegółowo w punktach b i c powoływanego przepisu, traktuje jako równoważne z odszkodowaniem. Gdyby zająć odmienne stanowisko, to wszystkie inne świadczenia otrzymywane na podstawie różnych ustaw, określane jako odprawy, a także wszystkie renty inne niż wymienione wyżej, musiałyby być traktowane jako odszkodowania i nie podlegać opodatkowaniu. Stanowisko takie jest zbyt daleko idące i nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach powoływanej ustawy. Taka interpretacja ma właśnie charakter rozszerzający, niedopuszczalny zasadniczo na gruncie prawa podatkowego.

Trafnie zatem organy podatkowe nie uwzględniły wniosków przedstawionych przez skarżących.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 207 par. 5 Kpa oddalił skargę.