Wyrok NSA oz. w Lublinie z 17 maja 1994 r., SA/Lu 1925/93

Teza

Organ egzekucyjny, nie będąc uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie jest też uprawniony do oceny, czy zachodzi błąd co do treści czynności prawnej w rozumieniu art. 84 Kc.

Uzasadnienie

Bank spółdzielczy wystawił tytuł wykonawczy na nazwisko B.D., obejmujący kredyt bankowy udzielony M.G., którego poręczycielem była Spółka z o.o. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe.

Na podstawie tegoż tytułu Urząd Skarbowy dokonał zajęcia ruchomości u wskazanej w nim B.D., która - nie zgadzając się z takim rozwiązaniem - wniosła zarzut przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu. Podniosła, iż poręczycielem kredytu była Spółka z o.o. W tym stanie rzeczy - w ocenie B.D. - nie powinna być zobowiązana do zapłaty kredytu w ramach odpowiedzialności solidarnej za poręczenie.

Odpowiadając na zarzut wierzyciel konsekwentnie podtrzymał swoje stanowisko, domagając się dalszego prowadzenia egzekucji. Urząd Skarbowy, uznając słuszność zarzutów B.D., umorzył wobec niej postępowanie egzekucyjne.

Na to postanowienie Bank złożył zażalenie do Izby Skarbowej, która postanowieniem z 28 września 1993 r. nie uwzględniła zarzutów Banku.

W motywach tego postanowienia organ odwoławczy przypomniał, iż Bank zawarł umowę kredytu z M.G. Poręczycielem tego kredytu /co jednoznacznie wynika z treści umowy/ była Spółka z o.o. "M.". Natomiast w imieniu Spółki występowała B.D., będąca także udziałowcem w Spółce, pełniąc jednocześnie funkcję członka Zarządu owej Spółki. Mając powyższe na uwadze Izba zajęła stanowisko, iż Bank jako wierzyciel powinien wystawić tytuł wykonawczy na Spółkę, a nie na B.D. W ocenie Izby nie jest zasadne twierdzenie wierzyciela, jakoby wymieniona wyżej, podpisując poręczenie, przekroczyła zakres pełnomocnictwa, a zatem słuszne jest prowadzenie przeciwko niej egzekucji. Stosownie bowiem do art. 29 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast bada on /z urzędu/ dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Izba stwierdza, że z powołanego przez Bank art. 103 Kc nie wynika jednoznacznie, iż odpowiedzialność z tytułu poręczenia udzielonego przez Spółkę stała się odpowiedzialnością osobistą B.D. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż ustalenie - czy w sprawie niniejszej nastąpiło przekroczenie zakresu umocowania i określenia konsekwencji zaistnienia takiego faktu - nie może być przedmiotem kognicji organu egzekucyjnego. Zdaniem Izby, merytoryczne rozpatrzenie tej kwestii przez organ egzekucyjny doprowadziłoby do naruszenia prawa i wkroczenia w kompetencje innych organów państwowych. Z okoliczności członkostwa B.D. w Zarządzie Spółki nie wynika expressis verbis, iż odpowiada ona za zobowiązania Spółki /art. 298 kodeksu handlowego stanowi o odpowiedzialności członków Zarządu Spółki - osobistej i solidarnej - za jej zobowiązania wówczas, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna/.

W tej sytuacji faktycznej i prawnej organ II instancji stwierdził, iż B.D., wskazana jako zobowiązana w tytule wykonawczym, nie jest osobą właściwą, przeto zaistniała przesłanka do zastosowania art. 59 par. 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc do umorzenia tego postępowania wobec B.D.

W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bank wnosi o uchylenie postępowania Izby Skarbowej oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Urzędu Skarbowego twierdząc, iż organ odwoławczy w sprawie niniejszej podjął się rozstrzygnięcia za sąd powszechny. Zarzuca, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia zasadności tytułu wykonawczego, zaś dłużnikowi przysługuje powództwo określone w art. 53 ust. 3 prawa bankowego. Strona skarżąca podnosi, że nie może tu wchodzić w grę błąd co do osoby zobowiązanej w rozumieniu art. 84 par. 2 Kc, bowiem wierzyciel w toku całego postępowania egzekucyjnego podtrzymywał swoje ustalenia zawarte w tytule wykonawczym. Dlatego też bezspornie nie zaistniały przesłanki określone w cytowanych wyżej przepisach kodeksu cywilnego.

Odpowiadając na skargę Izba wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu, bowiem tak zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego nie naruszają przepisów obowiązującego prawa materialnego i formalnego.

Podzielając stanowisko Izby zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w merytorycznej odpowiedzi na skargę Sąd stwierdza, iż po zgłoszeniu przez B.D. - wskazaną w tytule wykonawczym Banku Spółdzielczego, iż nie jest ona osobą zobowiązaną do spłaty kredytu pobranego przez M.G. - organ egzekucyjny dokonał oceny słuszności tego zarzutu. Z akt nie wynika, by organy obu instancji kwestionowały zasadność istnienia obowiązku zwrotu czy też wysokości kwoty określonej w tym tytule. Tak więc nie badały tytułu wykonawczego w kontekście oceny merytorycznej. Podkreślić trzeba, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Niesłuszny przeto jest zarzut skargi, jakoby organ egzekucyjny takiej oceny dokonał, skoro przecież egzekucja wobec B.D. została przez organ wszczęta.

Podzielić trzeba pogląd Izby wyrażony w zaskarżonej decyzji, a także w odpowiedzi na skargę, iż powołany przez Bank art. 84 par. 2 Kc, mówiący o błędzie oświadczenia woli, nie może mieć znaczenia dla organu egzekucyjnego. Nie jest on bowiem uprawniony do stwierdzenia, czy w danej sprawie, przy składaniu oświadczenia woli, zaistniał błąd co do treści czynności prawnej. Ustalenia takiego faktu, jak też okoliczności przekroczenia zakresu pełnomocnictwa, nie należą do kognicji organu egzekucyjnego.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, poręczycielem kredytu udzielonego przez Bank M.G. była Spółka z o.o. "M.", w której imieniu występowała B.D. Tak więc przede wszystkim tytuł egzekucyjny winien być wystawiony na Spółkę, a nie na osobę działającą w jej imieniu. Uznając jako zasadny zarzut skarżącej, iż zaistniał błąd co do osoby zobowiązanej, organ egzekucyjny, stosownie do art. 59 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ umorzył zasadnie postępowanie egzekucyjne.

Podnieść także trzeba, iż umorzenie dokonane w trybie określonym w powołanym wyżej art. 59 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy należy do proceduralnych przyczyn uzasadniających umorzenie.