Uzasadnienie
SA/Rz 1587/02
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].05.2002 r., Nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku W. J. o nałożenie na Gminę P. obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia sieci wodociągowej we wsi W. przebiegającej przez jego działkę nr 86/1 do stanu zgodnego z prawem.
Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że Gmina P. była inwestorem budowy wodociągu wiejskiego dla wsi W. i O. Wymienioną inwestycję realizowała na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].06.1991 r., Nr [...].
Pozwolenie to obejmowało budowę wodociągu dla wymienionych wsi oraz budynków i urządzeń towarzyszących. Zakończenie robót budowlanych zgłoszono w dniu 17.12.1992 r. Inwestor realizując roboty budowlane w obrębie działki nr 86/1 odstąpił od warunków pozwolenia na budowę w ten sposób, że przyłącz przebiegający przez tą działkę został usytuowany w odległości od 0,3m do 4,65m od ogrodzenia działki i w odległości 3,25m od budynku mieszkalno-gospodarczego, zamiast w odległości 1m od ogrodzenia wzdłuż działki. Organ I instancji stwierdził, że dokonana zmiana trasy wodociągu nie narusza przepisów obowiązujących w czasie realizacji inwestycji.
W odwołaniu W. J. zarzucił, że zmiana trasy wodociągu na jego działce stanowi samowolę budowlaną, a ponadto zmiana trasy uniemożliwia mu zabudowę działki i sprawia, że działka traci na wartości. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i stwierdził, że zaistniałe odstępstwo nie narusza przepisów prawa budowlanego z 1974 r.
Pozwolenie na budowę wodociągu było wydane [...].06.1991 r., zatem stan faktyczny należało odnieść do przepisów technicznych obowiązujących w tej dacie, czyli do Zarządzenia Nr 54 z dnia 14.08.1963 r. Ministra Gospodarki Komunalnej /Dz. B. Nr 20, poz. 72 – Sieci wodociągowe oraz normę PN-81/B-10725/. Wedle tych przepisów odległość wodociągu do budynku powinna wynosić minimum 3m, a w tym przypadku odległość ta wynosi 3,25m. Zmiana trasy nie narusza też art. 5 prawa budowlanego z 1974 r. Przywołany przepis w ust. 1 pkt 6 stanowi, że obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający m. innymi ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami i dalej w ust. 2 mówi, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zapewnienie dojazdu /dojścia/ do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem lub ograniczeniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego oraz przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby. Zdaniem organu odwoławczego takie przypadki nie zaistniały.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie /wpłynęła do Sądu w dniu 30.07.2002 r., skarżący W. J. wniósł o nakazanie Gminie P. przełożenia wodociągu w miejsce przewidziane w projekcie budowlanym i wyjaśnił, iż inwestor bez jego zgody zmienił trasę przebiegu wodociągu po jego działce, na skutek czego nie będzie możliwości w przyszłości posadowienia na niej budynków. Jego działka na długości 100m i szerokości 12m z tym, że przy wjeździe na długości 20m, szerokość działki wynosi 8m.
Wyżej tego zwężenia w odległości 1m od granicy działki od strony przeciwnej usytuowany jest stary budynek o szerokości 5m. Trasa wodociągu przebiega ukosem od hydrantu usytuowanego 7m za bramą wjazdową, który oddalony jest od granicy działki w odległości 30cm. Biegnie ukosem w górę działki w odległości 3,25 od budynku, a dalej w odległości 4,65 i 5,5 od granicy działki.
Rozmowy z urzędnikami Gminy P. w sprawie przełożenia wodociągu nie dały rezultatu, zatem zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rozstrzygnięcie tej sprawy. Zwracał się również w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich, który wyjaśnił mu, iż odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę mogło nastąpić po uprzedniej zmianie pozwolenia na budowę.
Organy nadzoru budowlanego nie dopatrzyły się naruszenia przez inwestora przepisów budowlanych. Nie podziela tego stanowiska, bowiem samowolna zmiana trasy wodociągu na jego działce uniemożliwia zabudowę tej działki, zatem narusza jego uzasadniony interes.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał motywy zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż przyłącz wodociągowy jest urządzeniem budowlanym, a więc samowolna zmiana jego trasy, jeżeli nie narusza interesów osób trzecich, nie podlega sankcjom rozbiórki. Zadaniem organów nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie było tylko sprawdzenie zgodności lokalizacji przyłącza z przepisami obowiązującymi w czasie jego realizacji. Pozytywny wynik tej kontroli zwolnił organ nadzoru budowlanego z obowiązku podejmowania działania. Zarzut skarżącego, że zmieniona trasa wodociągu uniemożliwia dalszą swobodną zabudowę działki, nie może stanowić podstawy nakazu zmiany trasy wodociągu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Stan faktyczny sprawy jest niesporny i przedstawia się następująco:
Gmina P. przed 1.01.1995 r. wybudowała wodociąg m. innymi we wsi W. na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].06.1991 r., Nr [...] /K. 33, 65 i 66 akt administracyjnych I instancji/. Według projektu budowlanego stanowiącego integralną część w/w decyzji przedmiotowy wodociąg miał przebiegać m. innymi przez działkę nr 86/1 w odległości 1m, od ogrodzenia działki /K. 3, 30 akt administracyjnych/.
Wymieniona działka od 1984 r. stanowi własność skarżącego W. J. Nieruchomość ta jest obciążona służebnością osobistą mieszkania położonego w budynku mieszkalno-gospodarczym usytuowanym na tej działce na rzecz R. B., która w okresie realizacji inwestycji zamieszkiwała w tym budynku /K. 41 akt I instancji/. Skarżący w okresie realizacji inwestycji nie zamieszkiwał w podanym budynku.
W trakcie realizacji inwestycji na tej działce inwestor samowolnie odstąpił od warunków pozwolenia na budowę i zmienił trasę wodociągu. Zmieniona trasa wodociągu /na działce nr 86/1/ przebiega od pierwszego hydrantu położonego przy bramie wjazdowej na działkę /w odległości 0,3m od ogrodzenia działki/, skąd biegnie w kierunku północnym w głąb działki w odległościach 3m, dalej 4,65m i 5,50m od ogrodzenia działki /zob. protokół z oględzin z dnia 24.08.2001 r. i szkic trasy wodociągu K. 39-40 i K. 3 akt I instancji/.
Skarżący swoje podanie do organu I instancji, jak również skargę zasadza na twierdzeniu, że samowolna zmiana trasy wodociągu wyklucza możliwość zabudowy w przyszłości jego działki. Orzekające organy przyjęły, że zmieniona trasa wodociągu nie narusza przepisów Zarządzenia nr 54 z dnia 14.08.1963 r. Ministra Gospodarki Komunalnej /Dz. U. Nr 20, poz. 72/, jak również normę PN-81/B-10725, bowiem odległość wodociągu od budynku przekracza 3m. Nie narusza też przepisów dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm./.
Zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja organu odwoławczego przede wszystkim zawęża zakres ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich oraz w sposób ewidentny narusza prawo własności skarżącego.
Przy dokonywaniu subsumcji stanu faktycznego z obowiązującymi przepisami należy w pierwszej kolejności nawiązać do art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji /[...].06.2002 r./.
Z powołanych przepisów międzyczasowych wynika, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust.
2. Ustęp 2 wyłącza stosowanie art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed 1.01.1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne i do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy prawa budowlanego z 1974 r.
Budowa wodociągu była zrealizowana przed 1.01.1995 r. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem stosownie do art. 103 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r., organy trafnie stosowały przepisy poprzedniego prawa z 1974 r.
Art. 32 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r. stanowił, że w przypadku samowolnego odstąpienia od istotnych warunków pozwolenia na budowę właściwy organ w zależności od rodzaju i zakresu dokonanej samowoli mógł wydać decyzję na podstawie art. 37 lub 40 tego prawa. Wskazane prawo budowlane, jak również obecnie obowiązujące nie definiują pojęcia istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę. Na tle prawa budowlanego z 1974 r. o istotnym samowolnym odstąpieniu od warunków pozwolenia na budowę, można mówić tylko w przypadku naruszenia art. 5 ust. 1 i 2 tego prawa, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, ale dodatkowo trzeba mieć na uwadze § 21 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48/.
Ten ostatni przepis w punkcie 2 stanowi, iż inwestor powinien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę odpis dokumentu stwierdzającego prawo inwestora do dysponowania nieruchomością przewidzianą pod inwestycję. Okoliczność, iż zmieniona trasa wodociągu nie narusza przepisów sensu stricto technicznych, nie oznacza jeszcze, że nie zachodzi przypadek istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, że art. 5 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r. przedmiotowy zakres ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich określa tylko w sposób przykładowy, o czym świadczy zwrot "obejmuje w szczególności".
W zakres ochrony o jakiej mowa w powyższym przepisie wchodzą również kwestie związane z uciążliwością inwestycji, jak również utrudniające prawidłową zabudowę działki osoby trzeciej /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.04.1996 r. III ARN 87/95-OSNAP i US Nr 21/96, poz. 316/.
Ten problem dotyczący zabudowy podnosił skarżący wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego, a mimo tego orzekające organy nie zwróciły nań istotnej uwagi.
Skarżący podnosił też, iż inwestor nie pytał go o zgodę na zmianę trasy wodociągu. W tej kwestii nie mogła wypowiadać się R. B., bo nie była właścicielką działki nr 86/1. Oznacza to, iż nie została wyjaśniona pryncypialna kwestia czy inwestor w ogóle dysponował prawem do realizacji inwestycji na w/w działce.
Z tego wszystkiego nasuwa się konkluzja, iż nie zostały wyjaśnione istotne fakty, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. oraz art. 5 ust. 2, art. 32 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 roku.
Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c", art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej niżej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią wskazówki Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, m. innymi wyjaśnią czy inwestor miał prawo do dysponowania nieruchomością skarżącego, a jeżeli tak to w jakim zakresie.
W zależności od tego rozważą w jakim stopniu zmiana trasy wodociągu na działce skarżącego utrudnia prawidłową zabudowę działki skarżącego.
Uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym kierunku oraz właściwa analiza tego materiału stworzy możliwości udzielenia odpowiedzi na pytanie czy zaistniało istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę i tym samym umożliwi zastosowanie konkretnego przepisu prawa budowlanego z 1974 r. Organy wezmą również pod uwagę okoliczność, iż skarżący nie kwestionuje trasy wodociągu przewidzianej w projekcie budowlanym /w odległości 1m od ogrodzenia/.