Uzasadnienie
SA/Rz 168/02
Decyzjami /nakazy płatnicze/ z dnia (...) lutego 1997r., (...) lutego 1998r., (...) lutego 1999r., (...) lutego 2000r. i (...) lutego 2001r. nr (...) Burmistrz Miasta i Gminy Z. ustalił W. i M. P. /P./ wysokość podatku rolnego oraz podatku leśnego w określonych kwotach za poszczególne lata: 1997, 1998, 1999, 2000 i 2001.
Na wniosek M. P. postępowanie podatkowe zakończone powyższymi decyzjami odnośnie 1997 i 1998 roku zostało wznowione i decyzjami z dnia [...] maja 1999r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy Z. uchylił te decyzje w części dotyczącej podatku rolnego, określił M. P. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 1997 i 1998 rok oraz stwierdził nadpłatę podatku rolnego w kwocie 41, 30 zł za 1997 rok, w kwocie 59,50 zł za 1998r. oraz nadpłatę podatku leśnego za 1997 rok w kwocie 418,40 zł.
Pismem z dnia (...) kwietnia 2001r. M. P. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Z. o wyjaśnienie w jaki sposób ustalono dla celów podatkowych za lata 1997 - 2001 wiek drzewostanu na działkach nr 5, nr 9 i nr 15 położonych w miejscowości C. i w odpowiedzi /pismo z dnia 15 maja 2001r./ Burmistrz Miasta i Gminy w Z. poinformował, iż wiek drzewostanu ustalono na podstawie dokumentów potwierdzających przejęcie gruntów na rzecz Skarbu Państwa; działki powyższe /i inne/ "objęte zostały orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia 17.02. 1955r." i były we władaniu Skarbu Państwa do sprzedaży w dniu 7 września 1991r.
Wnioskiem z dnia 21 maja 2001r. /uzupełnionym pismem z dnia 26 czerwca 2001r./ M. P. zwrócił się do "Urzędu Miejskiego" w Z. o wznowienie postępowania podatkowego w części dotyczącej podatku leśnego za lata 1997, 1998, 1999, 2000 i 2001 oraz o stwierdzenie i zwrot nadpłaty wraz z należnymi odsetkami.
Na uzasadnienie powyższego wniosku podał, że lasy z drzewostanem w wieku do 40 lat są zwolnione od podatku leśnego a w niniejszej sprawie organ I instancji przed wydaniem decyzji podatkowych nie dokonał żadnych ustaleń co do rzeczywistego wieku drzewostanu na działkach nr 5, 9 i 15 położonych w C. lecz wiek ten przyjął na podstawie dokumentów z 17 lutego 1955r. potwierdzających przejęcie tych gruntów na rzecz Skarbu Państwa. Takie stanowisko organu podatkowego jest niezgodne ze stanem faktycznym, bo oparte zostało na domniemaniu, iż od 1955r. nie była w lesie prowadzona żadna działalność gospodarcza i nic nie uległo zmianie.
Wniosek powyższy pozostawiony został bez rozpatrzenia decyzją Burmistrza i Gminy Z. z dnia (...) lipca 2001r. nr (...), która decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) sierpnia 2001r. nr SKO (...) /doręczoną M. P./ została uchylona a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W związku z powyższą decyzją organu II instancji, Burmistrz Miasta i Gminy w Z. pismem z dnia 29 sierpnia 2001r. wezwał M. P. "do przedłożenia dokumentów na udowodnienie, że wiek drzewostanu w lesie objętym podatkiem leśnym nie przekracza 40 lat oraz że istnieje podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 240 Ordynacji podatkowej".
W odpowiedzi na powyższe wezwanie M. P. podał /pismo z dnia 31 sierpnia 2001r./, że przed wydaniem decyzji podatkowych nie ustalono stanu faktycznego i nie zebrano dowodów potwierdzających wiek drzewostanu na powyżej 40 lat. Z pisma organu I instancji z dnia 15 maja 2001r. wynika, że oparto się na dokumentach z 1955r. i ujawnienie tej właśnie okoliczności jest postawą do wznowienia postępowania.
Decyzją nr (...)z dnia (...) października 2001r. – skierowaną do M. P. - Burmistrz Miasta i Gminy w Z. pozostawił bez rozpatrzenia "podanie" z dnia 21 maja 2001r. w części dotyczącej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku leśnego za okres 1997 – 2001 oraz odmówił wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia podatku leśnego za powyższe lata zakończonego decyzjami wymienionymi na wstępie a decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) stycznia 2002r. nr (...).
W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium powołało uregulowania zawarte w art. 61, art. 62, art. 64 i art. 65"a" ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach /Dz.U. nr 56 poz. 679 z 2000r. z późn. zm./ i stwierdziło, iż dla lasów będących własnością M. P. nie sporządzono planu urządzenia lasu ani uproszczonego planu urządzenia lasu a w decyzjach za lata 1997 – 2001 wysokość podatku leśnego ustalona została w prawidłowej wysokości. Kolegium stwierdziło także, iż nie zachodzi żadna z przesłanek zezwalających na wznowienie postępowania na podstawie art. 240 Ordynacji podatkowej.
M. P. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Kolegium z wnioskiem o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący zarzucił, że zasady ustalania wieku drzewostanu określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 28 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania planu urządzania lasu......./Dz.U. nr 3 poz. 16/ i zadania związane z ustalaniem tego wieku nie zostały żadnym przepisem przekazane organom podatkowym. Przed wydaniem decyzji w sprawie podatku leśnego organ podatkowy winien był zwrócić się do Starostwa Powiatowego /uprzednio do Urzędu Rejonowego/ "o wydanie opinii w tej sprawie" a w niniejszych sprawach organ ten nie podjął żadnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dopiero z powołanego wyżej pisma organu I instancji z dnia 15 maja 2001r. wynika, że organ ten nie ustalił wieku drzewostanu i nie uzyskał stanowiska Starostwa Powiatowego a więc oparł się na fałszywych dowodach co daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o art. 240 § 1 pkt.1, 5 i 6 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm./ sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - powoływanej dalej jako p.s.a.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 134 § 1 p.s.a, kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami prawnymi wskazanymi w skardze.
W pierwszej kolejności kontrola Sądu dotyczy zachowania przez orzekające w sprawie organy przepisów dotyczących postępowania i w związku z tym w niniejszej sprawie przede wszystkim podnieść należy, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek podatnika M. P. złożony w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./. Wniosek ten zawierał - jak wskazano wyżej - żądanie wznowienia określonych postępowań podatkowych czyli postępowania w trybie nadzwyczajnym oraz żądanie stwierdzenia nadpłaty i dokonanie jej zwrotu czyli postępowania w trybie zwykłym i do tych postępowań miały zastosowanie przepisy cyt. Ordynacji w brzmieniu obowiązującym w 2001 i 2002r. z tym jedynie, że ze względu na treść art. 330 cyt. Ordynacji, merytoryczne przesłanki stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za 1997 rok musiałyby być oceniane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 108 poz. 486 z 1993r. z późn. zm./ - o ile zapłata podatku nastąpiłaby w 1997r. i o ile doszłoby w tym zakresie do rozstrzygnięcia merytorycznego.
Różny zakres żądań zawartych w powołanym wniosku podatnika M. P. nie uzasadnia jednak w ocenie Sądu "łącznego" ich rozpoznania a nadto zauważyć też należy, że w istocie organy obu instancji nie wskazały w niniejszym przypadku przesłanek rozstrzygnięcia w kwestii nadpłaty.
Jeśli zaś chodzi o kwestię wznowienia postępowań, to – jak przytoczono wyżej - organ I instancji odmówił wznowienia postępowania decyzją tj. rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 243 § 3 cyt. Ordynacji a na uzasadnienie powołał brak zaistnienia przesłanek z art. 240 § 1 tejże Ordynacji i stanowisko to podzielił organ II instancji w zaskarżonej decyzji. Zauważyć jednak należy, że taką formę i przesłankę rozstrzygnięcia przewidziano w art. 245 § 1 pkt. 1 cyt. Ordynacji ale dopiero po przeprowadzeniu postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy czyli postępowania poprzedzonego wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania – art. 243 § 1 i § 2 cyt. Ordynacji. Postanowienie takie otwiera postępowanie w sprawie wznowienia i dopiero w tym postępowaniu następuje stwierdzenie czy istotnie przesłanka /przesłanki/ wznowienia wystąpiła i jakie to powoduje skutki dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania nie jest możliwe z powodu braku przesłanek z art. 240 § 1 cyt. Ordynacji lecz możliwe jest wówczas, gdy wznowienie takie jest niedopuszczalne z różnych przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych np. gdy wniosek o wznowienie postępowania ograniczony jest terminem a termin ten nie został dochowany i przywrócony, gdy wniosek dotyczy sprawy niezakończonej decyzją ostateczną, gdy z wnioskiem nie wystąpiła strona itd.
Niezależnie od okoliczności podniesionych wyżej podkreślić trzeba, że wniosek o wznowienie dotyczył spraw podatkowych za lata 1997 – 2001r. zakończonych wymienionymi wyżej decyzjami – nakazami płatniczymi organu I instancji, przy czym zauważyć także należy, że dwie z tych decyzji tj. odnośnie "wymiaru" podatków za 1997 i 1998r. były już przedmiotem wznowienia przez organ I instancji.
Wymienione na wstępie decyzje – nakazy płatnicze wydane zostały w stosunku do dwojga podatników tj. M. P. i W. P. a zawarte w tych nakazach określenie wielkości udziałów /"właściciel udział: 1/1"/ oraz treść art. 3 ust.5 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 94 poz. 431 z 1994r. z późn. zm./ i art. 61 ust.3 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach /Dz.U. nr 101 poz. 444 z późn. zm. i nr 56 poz. 679 z 2000r. z późn. zm./ wskazuje, że chodzi tu o podatników – małżonków. Wniosek w przedmiocie wznowienia postępowań oraz w przedmiocie nadpłaty złożył obecnie tylko podatnik M. P. i tylko z jego udziałem prowadzono postępowanie w obu instancjach /wzywano o informacje, doręczano rozstrzygnięcia/ podczas gdy – niezależnie od wszczęcia postępowania na wniosek strony - w prowadzonym postępowaniu należy zapewnić udział wszystkim tym podmiotom, które "są" stronami z mocy obowiązujących przepisów.
Przepisy art. 133 i art. 134 cyt. Ordynacji /w brzmieniu obowiązującym w dacie prowadzenia postępowania przez organy/ wskazywały, że stroną postępowania podatkowego jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu podatkowego ale także ten do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu to działanie nawet pośrednio dotyczy.
W niniejszym przypadku niewątpliwie zarówno postępowanie w kwestii wznowienia jak i w kwestii nadpłaty dotyczy także W. P., skoro także i ona była adresatką decyzji wymiarowych i ponosiła odpowiedzialność za ustalone zobowiązania podatkowe; nadto postępowanie w kwestii wznowienia dotyczy tej samej sprawy pod względem przedmiotowym i podmiotowym a więc muszą w nim brać udział wszystkie podmioty występujące w pierwotnym postępowaniu. Przepisy powołanej Ordynacji podatkowej nie wskazują szczególnych reguł prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia i wobec tego zasadne jest przyjęcie, iż właściwy organ powinien stosować przepisy o postępowaniu przed organem I instancji a więc także i przepis art. 200 § 1 cyt. Ordynacji – do czego zobowiązany jest także organ II instancji –a w niniejszej sprawie, niezależnie od wadliwości wskazanych wyżej, przepis ten nie został zastosowany.
Biorąc pod uwagę okoliczności naprowadzone wyżej, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt.1"b" w związku z art. 135 p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji a w kwestii wykonania zaskarżonych aktów orzekł w oparciu o art. 152 p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 211 p.s.a.