Uzasadnienie
Wojewoda Rz. decyzją z dnia 15 czerwca 1998 r. (...) działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Aleksandry i Zygfryda B. od decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia 14 kwietnia 1998 r. nakazującej wykonanie rozbiórki samowolnie wykonanej studzienki kanalizacyjnej wraz z przyłączem kanalizacji sanitarnej od budynku mieszkalnego przy ul. J. O. 94a w Rz. oraz przywrócenie poprzedniego podłączenia tego budynku z istniejącym na działce nr 1807 szambem, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał Aleksandrze i Zygfrydowi B. dokonać rozbiórki samowolnie wykonanej studzienki kanalizacyjnej wraz z przyłączem kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego nr 94a na działkach nr 1161 i 1807 przy ul. J. O. w Rz.
W uzasadnieniu tej decyzji podano, że po stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia 10 grudnia 1995 r. (...) nakazującej Aleksandrze i Zygfrydowi B. przełożenie przyłącza kanalizacji sanitarnej i doprowadzenie go do stanu zgodnego z udzielonym Prezydentowi Miasta Rz. pozwoleniem na budowę kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami do budynków osiedlowych w rejonie ul. J. O. /decyzją z dnia 25 listopada 1992 r./ organ I instancji ponownie przeanalizował zebrany materiał dowodowy i przeprowadził oględziny w terenie z udziałem zainteresowanych osób. Ustalił, że budowa przyłącza do własnego budynku mieszkalnego prowadzona była przez Aleksandrę i Zygfryda B. samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę i niezależnie od inwestycji realizowanej przez Komitet Budowy Kanalizacji Sanitarnej ul. J. O. na podstawie pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym wydał nakaz rozbiórki samowolnie wykonanego przyłącza jako części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. "a" Prawa budowlanego oraz przywrócenia poprzedniego podłączenia budynku mieszkalnego do szamba na własnej działce.
W odwołaniu Aleksandra i Zygfryd B. wskazywali na decyzję Wojewody z dnia 31 stycznia 1997 r. (...), którą zalegalizowano przyłącze kanalizacji sanitarnej oraz bezzasadność prowadzonego po wydaniu tej decyzji postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że wymienioną w odwołaniu decyzją stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia 10 grudnia 1995 r. (...) nakazujące Aleksandrze i Zygfrydowi B. przełożenie przyłącza kanalizacji sanitarnej i doprowadzenie go do stanu zgodnego z udzielonym Prezydentowi Miasta Rz. z dnia 25 listopada 1992 r. pozwoleniem na budowę kanalizacji sanitarnej z przyłączami do budynków osiedlowych w rejonie ul. J. O. Nie było bowiem podstaw prawnych do nakazania Aleksandrze i Zygfrydowi B. w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 rozbiórki oraz przełożenia wykonanej kanalizacji.
Według ustaleń organu wykonany przyłącz realizowany był na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego Prezydentowi Miasta Rz. i od niego jedynie można egzekwować prowadzenie inwestycji zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Podczas ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym oględzin w terenie, organ I instancji ustalił że Aleksandra i Zygfryd B. wykonali przyłącze kanalizacji sanitarnej do własnego budynku mieszkalnego bez porozumienia z inwestorem realizującym sieć kanalizacyjną w rejonie ul. J. O. i w kolizji z realizowanym wodociągiem. Przyłącze wykonane zostało przez Aleksandrze i Zygfrydowi B. bez wymaganego pozwolenia na budowę i niezależnie od posiadanego przez Prezydenta Miasta Rz. a realizowanego przez Komitet Budowy Sieci Wodociągowej i Kanalizacji pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym przyłącze kanalizacji sanitarnej wraz ze studzienką wybudowany na działkach nr 1161 i 1807 podlega rozbiórce, jako części obiektu budowlanego - w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. "a" Prawa budowlanego na podstawie art.
- 48. Zatem obowiązek zawarty w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji został nałożony prawidłowo.
Natomiast nieprawidłowo zobowiązano w powyższej decyzji Aleksandę i Zygfryda B. do przywrócenia poprzedniego podłączenia budynku mieszkalnego przy ul. J. O. 94a do istniejącego na działce nr 1807 szamba. Nałożenie tego obowiązku nie może nastąpić na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.
Decyzję tę zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Aleksandra i Zygfryd B., wnosząc o jej unieważnienie. Skarżący podali, że decyzją z dnia 31 stycznia 1997 r. (...) Urząd Wojewódzki zalegalizował przyłącze kanalizacji, zaś Komitet Budowy Kanalizacji jednostronnie zerwał umowę. Od tej decyzji Prezydent Miasta nie odwołał się w ustalonym terminie. Po zmianie Wojewody, na wniosek Urzędu Miasta uchylona została "pierwsza" decyzja, czyli zastosowano działanie prawa wstecz. Wykonany przyłącz nie narusza praw osób trzecich i nie ma więc podstaw do negowania decyzji Urzędu Wojewody z 1997 r. Skarżący wyjaśnili również, że przewodniczący Komitetu nr 4 Budowy Kanalizacji Sanitarnej znajduje posłuch w Wydziale Architektury, który od kilku lat nęka ich pismami nakazującymi rozbiórkę części budynku, a w ostatnim piśmie - domaga się "ponownego powrotu do szamba" mimo że wzdłuż zachodniej granicy biegnie kanalizacja sanitarna.
Studzienkę i przyłącze wykonali we własnym zakresie dostosowując się do warunków terenowych związanych z budową kanalizacji, zaś o zwrot poniesionych kosztów wystąpili z pozwem przeciwko Komitetowi Budowy Sieci Wodociągowej i Kanalizacyjnej w Rz.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i również powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 8 października 1998 r. adresowanym do Sądu skarżący ponowili dotychczasową argumentację, wnieśli o oddalenie bezzasadnej ich zdaniem argumentacji strony przeciwnej zawartej w odpowiedzi na skargę i wskazali, że istotą sprawy jest zerwanie umowy przez inwestora bez podania przyczyn.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z mocy art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W wykonywaniu tej kontroli Sąd nie jest związany granicami skargi /art. 51 zd. pierwsze tej ustawy/. Zaskarżoną decyzją Sąd może uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo.
W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 par. 1 Kpa Tym samym niezasadny jest wniosek skargi dotyczący stwierdzenia nieważności /"unieważnienia"/ tej decyzji.
Natomiast uwzględnienie skargi jest wynikiem stwierdzenia z urzędu przez Sąd podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżoną decyzją ostateczną nakazano skarżącym rozbiórkę samowolnie wykonanej studzienki kanalizacyjnej wraz z przyłączem kanalizacji sanitarnej do istniejącego budynku mieszkalnego nr 94a przy ul. J. O. w Rz. W podstawie prawnej tej decyzji powołany został art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, który to przepis wprowadził obowiązek nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W uzasadnieniu zaś tej decyzji organ uznał, że przyłącze kanalizacji sanitarnej wraz ze studzienką na działce nr 1161 i 1867 stanowiących własność skarżących podlega rozbiórce, jako części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. "a" powołanej wyżej ustawy.
W uchwale z dnia 15 maja 2000 r. OPS 20/99, podjętej w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego /przyłącza wodociągowego/, o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy. Motywując uchwałę stwierdził, że skoro w myśl art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego przyłącze wodociągowe jest urządzeniem budowlanym, to przy uwzględnieniu pojęcia robót budowlanych /art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego/, należy przyjąć, że połączone z istniejącym już budynkiem mieszkalnym przyłącze wodociągowe nie będące obiektem budowlanym i jako dające się rozłączyć z budynkiem już istniejącym bez istotnego dla niego uszkodzenia, nie jest również częścią obiektu budowlanego w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego.
Nadto wskazał, że zgodnie z wcześniejszą uchwałą z dnia 20 października 1997 r. OPS 3/97 pojęcie robót budowlanych jest pojęciem szerokim, odnoszącym się zarówno do treści art. 50, jak i art. 48 Prawa budowlanego, przy czym art. 50 stanowi o prowadzeniu robót budowlanych innych niż te, o których mowa jest w art.
48. Zasadnym jest zatem pogląd, że art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego odnosi się do robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale które nie polegają na budowaniu obiektu budowlanego. Stąd też wykonanie przyłącza wodociągowego jako samodzielnego urządzenia budowlanego i doprowadzenie go do istniejącego już obiektu nie jest budowaniem obiektu budowlanego ani jego części w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze należało dojść do wniosku, że organy administracji błędnie przyjęły za podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepis art. 48 Prawa budowlanego. W rozpoznawanej bowiem sprawie nakazaną rozbiórką objęte zostało przyłącze kanalizacji sanitarnej do istniejącego budynku mieszkalnego wraz ze studzienką kanalizacyjną. Zatem przy uwzględnieniu poglądu wyrażonego w uchwale z dnia 15 maja 2000 r. w przedmiotowej sprawie prawidłowo winien zostać zastosowany art. 51 Prawa budowlanego /nawiązujący w ust. 1 do art. 50/.
Nie można jednak tego naruszenia prawa, co należy podkreślić, uznać za rażące /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w stanie prawnym budzącym wątpliwości co do jego rozumienia, a które wyjaśnione zostały dopiero przy pomocy powyższej uchwały z dnia 15 maja 2000 r. Jako błędny należało ocenić pogląd skarżących, wcześniej również prezentowany przez nich w odwołaniu, iż decyzją z dnia 31 stycznia 1997 r. (...) Wojewoda Rz. "zalegalizował" przyłącze kanalizacji sanitarnej. Mocą powyższej decyzji (...) Wojewoda stwierdził nieważność decyzji z dnia 10 grudnia 1995 r. Prezydenta Miasta Rz. nakazującą skarżącym przełożenie wykonanego przez nich przyłącza i doprowadzenie go do stanu zgodnego z udzielonym Prezydentowi Miasta pozwoleniem na budowę /z dnia 25 listopada 1992 r./ kanalizacji sanitarnej z przyłączami do budynków w rejonie ul. J. O. Oznacza to natomiast, że decyzja organu I instancji - w ocenie Wojewody dotknięta wadą wymienioną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa - usunięta została z obrotu prawnego, a co w żadnym przypadku nie może być utożsamione z legalizacją samowolnie wykonanego przyłącza, ani tym bardziej zarzuconego w skardze "zastosowania działania prawa wstecz".
Z tych względów na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 powyższej ustawy.