Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 czerwca 1998 r., (...) Wojewoda T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. W. z dnia 14 kwietnia 1998 r., (...) w sprawie sprzeciwu na budowę budynku gospodarczego na działce nr 426 położonej w Z. I przez Krystynę i Kazimierza P. Powołaną decyzję wydał na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa.
W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że działka na której inwestorzy zamierzają wybudować budynek gospodarczy o wymiarach 4,50 x 4,80 m. jest obciążona służebnością przejazdu na rzecz działek 429 i 569. Realizacja planowanej inwestycji spowodowałaby ograniczenia w dojeździe do działek władnących. W tej sytuacji do czasu zniesienia służebności, realizacja budynku w miejscu wskazanym przez zgłaszających nie może być dopuszczona.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący Krystyna i Kazimierz P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i podnieśli następujące zarzuty:
- - organy administracji nie wzięły pod uwagę mapy sytuacyjno-wysokościowej działki skarżącej "na której wybudowany jest budynek gospodarczy o wym. 7,60 x 4,60 w oparciu o zgłoszenie do Kierownika Urzędu Rejonowego w S. W. w 1996 roku". Budynek ten został zlokalizowany w spornej drodze ze służebnością przejazdu dla Janiny i Bogusława S. i już od dwóch lat użytkowania nikt nie ma zastrzeżeń do takiego stanu rzeczy. Wymieniona droga z chwilą zabudowy ww. budynkiem stała się nieprzejezdna.
W czasie budowy tego budynku, Pan O. składał zastrzeżenia do Urzędu Rejonowego, skąd uzyskał informację, iż powinien wystąpić do sądu. Sąd Rejonowy w S. W. w sprawie (...) oddalił jego wniosek o wstrzymanie budowy budynku gospodarczego i utworzenie koniecznego przejazdu. W takiej sytuacji nie wiedzą dlaczego zastrzeżenia składa Pan O., skoro projektowany budynek gospodarczy nie narusza jego stanu posiadania, ani nie pogarsza warunków użytkowych jego działki. Wymienionemu nie przysługuje służebność przejazdu, co wynika z ksiąg wieczystych.
Wojewoda T. wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wyłuszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, nazwanej dalej skrótem ustawa o NSA, Sąd ten kontroluje zaskarżoną decyzję tylko pod względem zgodności z prawem i przy tej kontroli bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w N. - Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 9 kwietnia 1998 r. (...) wynika, że działka inwestorów nr 426, położona w Z. I jest obciążona służebnością drogi koniecznej o szerokości 2,4 m. i długości 46,3 m. biegnącą wzdłuż zachodniej granicy tej działki na rzecz działki władnącej nr 569. Działka inwestorów Krystyny i Kazimierza P. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego położona jest w terenach budowlanych budownictwa zagrodowego.
Z opisu technicznego (...) wynika, iż wymienieni inwestorowie zamierzali na tej działce wybudować kolejny obiekt budowlany tj. budynek gospodarczy, parterowy, bez podpiwniczenia i użytkowego poddasza, o wymiarach zewnętrznych 4,80 x 4,50 m. i projektowali ten budynek umiejscowić w granicy z działką Barbary P. /część zachodnia działki/ i pomiędzy istniejącym już budynkiem inwentarsko-składowym. Projektowany obiekt pokazano na szkicu zagospodarowania działki (...) z którego wynika, iż ma być usytuowany na szlaku drogi koniecznej.
Zgodnie z art. 30 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, do zgłoszenia zamiaru budowy powinien być dołączony dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Łącząc ten przepis z art. 32 ust. 4 pkt 2 wskazanego prawa budowlanego można wyprowadzić wniosek, że jeżeli inwestor nie ma prawa do dysponowania nieruchomością lub jej częścią /na której ma być usytuowany obiekt budowlany/, a na budowę wymagane jest tylko zgłoszenie, to wówczas organ nadzoru budowlanego powinien w takiej sytuacji wnieść sprzeciw /na zgłoszenie/ o jakim mowa w art. 30 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r.
Istota służebności drogi koniecznej ogranicza właściciela nieruchomości obciążonej m.in. w tym sensie, że nie może on wznosić jakichkolwiek obiektów budowlanych na trasie wytyczonej drogi koniecznej. To ograniczenie prawa własności jest równoznaczne z brakiem prawa do dysponowania częścią nieruchomości na cele budowlane.
Skoro więc inwestorowie zamierzali wybudować obiekt budowlany na trasie służebności drogi koniecznej, zatem orzekające w sprawie organy administracji zgodnie z prawem budowlanym słusznie wyraziły sprzeciw na budowę obiektu budowlanego. Zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, implikuje oddalenie skargi na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.
Okoliczność podniesiona w skardze, że inwestorowie w roku 1996, wybudowali /po zgłoszeniu/ inny obiekt budowlany na szlaku służebnym, skutkiem czego służebność przestała mieć znaczenie dla właściciela nieruchomości władnącej, nie ma znaczenia w sprawie budowlanej, bowiem organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do ustalania tej kwestii. Sprawa utraty znaczenia służebności dla nieruchomości władnącej należy do właściwości sądów powszechnych. Ze szkicu zagospodarowania działki nr 426 jednakże wynika, że odległość budynku inwentarsko-składowego do zachodniej granicy działki wynosi 4,8 m., co oznacza, iż obiekt ten nie jest wzniesiony na trasie służebności.
W aktach sprawy administracyjnej zalega postanowienie Sądu Rejonowego w S. W. z dnia 23 maja 1996 r., (...) z którego wynika, iż w sprawie z powództwa Krystyny P. przeciwko pozwanym Janowi i Danucie O. oraz Mariannie i Bogusławowi S. o zniesienie służebności, Sąd ten oddalił wniosek pozwanego Jana O. o wydanie zarządzenia tymczasowego /art. 730 Kpc/ w sprawie wstrzymania budowy z argumentacją, że legitymowany, do złożenia takiego wniosku jest tylko powód, a nie pozwany.
Oddalenie wniosku Jana O. w sprawie wydania zarządzenia tymczasowego, nie można traktować jako zniesienia służebności, jak to zakładają skarżący w skardze.
Na rozprawie sądowej /8.12.1999 r./ skarżąca podała, że sądy powszechne oddaliły powództwo w sprawie zniesienia przedmiotowej służebności drogi koniecznej, jednakże Sąd Najwyższy uwzględnił jej kasację od wyroku sądu powszechnego i sprawę będzie ponownie rozpatrywał sąd powszechny.
W podsumowaniu tych ubocznych kwestii można stwierdzić, że dopóki nie zostanie prawomocnie zniesiona służebność drogi koniecznej ustanowiona prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w S. W. z dnia 14.10.1985 r. (...) na rzecz działek władnących nr 569 i 429, dopóty właściciele działki obciążonej nie będą mogli dysponować częścią działki obciążonej służebnością na cele budowlane.