Uzasadnienie
SA/Rz 327/02
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. P. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...].02.2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].12.2001 r., Nr [...] w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w P. przy ul. G. Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /jednolity tekst Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960/.
W motywach decyzji przytoczył, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek M. P., który podał, że jego syn J. P. opuścił przedmiotowe mieszkanie i zamieszkuje na stałe w P. przy ulicy W. wraz ze swoją rodziną.
Decyzją z dnia [...].12.2001 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego w P. przy ul. G. i stwierdził, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W odwołaniu J. P. zarzucił, że wydana decyzja jest sprzeczna z obowiązującym prawem.
Rozpatrując odwołanie, Wojewoda ustalił, że głównym najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. G. jest M. P. /wnioskodawca/ i wynika to z umowy najmu mieszkania z dnia 1.03.1996 r. Wymieniony posiada uprawnienia samoistne do tego lokalu. Natomiast uprawnienia J. P. są pochodne, czyli wynikały z woli M. P. – J. P. utracił uprawnienia pochodne z chwilą cofnięcia mu ich przez głównego najemcę.
J. P. przedmiotowy lokal opuścił dobrowolnie, co zostało potwierdzone zeznaniami M. P. i oględzinami przedmiotowego lokalu. J. P. odbiera wszelką korespondencję kierowaną na adres P. ul. W. Oznacza to, że zaistniały przesłanki do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zarzut podniesiony w odwołaniu, iż jego ojciec w chwili składania wniosku o jego wymeldowanie znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne wyrażenie woli nie został przez odwołującego się wykazany.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /wpłynęła do Sądu w dniu 19.02.2002 r./ skarżący J. P. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji I i II instancji, ewentualnie o uchylenie tych decyzji i wniosek ten opierał na następujących zarzutach:
- 1) naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, że utracił uprawnienie do przebywania w lokalu przy ul. G. w P., że opuścił ten lokal i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się,
- 2) naruszenia przepisów postępowania /art. 7 i 97 § 1 pkt 1 K.p.a./ przez przyjęcie, że skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność, że jego ojciec w dacie składania wniosku o jego wymeldowanie znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji w tej kwestii.
Rozwijając te zarzuty wyjaśnił, że podanie adresu do doręczeń innego niż adres stałego zameldowania umotywowane było tym, że jego ojciec z powodu chronicznego alkoholizmu mógł zniszczyć korespondencję do niego kierowaną, przeto przytoczona okoliczność nie powinna świadczyć o zmianie faktycznego miejsca zamieszkania. Pod wskazanym adresem do doręczeń zamieszkują rodzice jego żony.
W dniu 1.02.2001 r. przesłał do organu II instancji kartę informacyjną z hospitalizacji M. P., z której wynika, że rozpoznano u niego chroniczny alkoholizm oraz zespół uzależnienia od alkoholu.
Dokument ten doręczono organowi II instancji w dniu 4.02.2002 r. W odwołaniu wniósł o zawieszenie postępowania z powodu śmierci M. P., ale organ II instancji nie zwrócił na to uwagi.
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W replice na zarzuty podniesione w skardze wyjaśnił, że skarżący był wzywany do przedłożenia dokumentu świadczącego o całkowitym lub częściowym ubezwłasnowolnieniu M. P. Takiego dokumentu skarżący nie przedłożył. Organ I instancji nie mógł zawiesić postępowania z powodu śmierci M. P., ponieważ zmarł on 18.12.2001 r., zaś decyzja była wydana w dniu [...].12.2001 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W odwołaniu J. P. zaznaczył, że jego ojciec M. P. /wnioskodawca/ zmarł w dniu 18.12.2001 r., czyli w dniu następnym po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W związku z tym podniósł, że do postępowania powinni wstąpić w miejsce zmarłego wnioskodawcy jego spadkobiercy, w tym również odwołujący się.
W aktach sprawy administracyjnej znajduje się również odpis skrócony aktu zgonu M. J. /2-ga imion/ P., potwierdzający fakt jego śmierci w dniu 18.12.2001 r. Powyższe zdarzenie prawne było więc znane organowi II instancji w czasie rozpatrywania remonstrancji J. P. Zdarzenie to było również znane organowi I instancji /np. z treści odwołania/ i mogło mieć znaczenie przy wykonaniu obowiązku zawiadomienia stron o wniesieniu odwołania /art. 131 K.p.a./.
Mimo tego organ odwoławczy, nie bacząc na ten fakt, wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji i nie wyjaśnił dlaczego nie zwrócił uwagi na art. 97 § 1 pkt 1 i 30 § 4 K.p.a.
Powołane przepisy za pośrednictwem art. 140 K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed organem odwoławczym.
Art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe /art. 105/. Natomiast art. 30 § 4 K.p.a. /dotyczy następstwa procesowego/ stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony występują jej następcy prawni.
Z umowy najmu lokalu mieszkalnego przy u. G. z dnia 1.03.1996 r. wynika, że najemcą tego lokalu był M. P., zaś w § 4 umowy zanotowano, iż najemca uprawniony był do używania tego lokalu wraz z żoną S. P. Najem lokalu mieszkalnego w przeciwieństwie do lokalu użytkowego nie jest prawem dziedzicznym, bowiem art. 691 Kodeksu cywilnego /K.c./ wyłącza stosowanie art. 922 K.c.
Zgodnie z art. 691 § 1-3, to w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek nie będący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, pod warunkiem, że osoby te stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Jeżeli takich osób nie ma, to wówczas stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa. Jeżeli natomiast współmałżonek najemcy był współnajemcą lokalu, to z chwilą śmierci najemcy współmałżonek staje się wyłącznym najemcą danego lokalu /art. 680 K.c. i 691 § 5 K.c./.
Z przepisów tych wynika konkluzja, że nie byłoby przeszkód do prowadzenia postępowania odwoławczego tylko wtedy, gdyby nie było osób wymienionych w art. 691 § 1 i 2 K.c. W przedmiotowej sprawie takiej pewności nie ma. Odbiór decyzji organu I instancji skierowanej do M. P. potwierdziła w dniu 20.12.2001 r. jego córka D., zatem a priori nie można wykluczyć ją z kręgu osób wymienionych w powołanym przepisie. Z kręgu tego nie można także wyłączyć skarżącego. Skoro organ odwoławczy nie objaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji skutków procesowych związanych ze śmiercią wnioskodawcy M. P., zatem Sąd nie był w stanie skontrolować pod tym względem zaskarżonej decyzji, a jedynie ogólnie Sąd zaprezentował wątpliwości wynikające z takie zdarzenia.
Z tego względu i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a., w zw. z art. 107 § 1 i 97 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję, a ponadto na podstawie art. 152 p.s.a. stwierdził, iż decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 97 § 2 powyższych przepisów wprowadzających.
Z przedstawionych względów ubocznie i w nawiązaniu do zarzutu skarżącego zawartego w skardze należy zasygnalizować, iż osoba pełnoletnia traci zdolność do czynności prawnych lub jej zdolność staje się ograniczona dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu powszechnego w sprawie ubezwłasnowolnienia całkowitego lub częściowego, bądź z chwilą ustanowienia w toku postępowania o ubezwłasnowolnieniu doradcy tymczasowego dla osoby, która ma być ubezwłasnowolniona /art. 12-13, art. 15-16 K.c., art. 549 K.p.c. w zw. z art. 30 § 1 K.p.a./.
Skoro skarżący nie wykazał, że jego ojciec był ubezwłasnowolniony, zatem jego zarzut, iż wnioskodawca składając wniosek o wymeldowanie skarżącego znajdował się w stanie wyłączającym świadome, albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenia woli i był podatny na sugestie córki nie mógł prowadzić do wyłączenia M. P. od osobistego udziału w sprawie. Natomiast stan zdrowia M. P. przedstawiony w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego w Samodzielnym Publicznym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Ż., mógł być ewentualnie brany pod uwagę przy ocenie jego wypowiedzi dowodowych w sprawie, ale na tle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Na uwagę zasługuje też protokół z kontroli meldunkowej z dnia 4.10.2001 r., w którym zamieszczono passus: "W lokalu nie stwierdzono rzeczy J. P., które wskazywałyby na jego zamieszkiwanie. W lokalu znajduje 1 łóżko, ława, fotele i szafka należące do J. P.". Zdanie 1 jest sprzeczne ze zdaniem 2.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni n/w wskazówki:
- - rozważy kwestię zawieszenia postępowania odwoławczego /z powodu śmierci wnioskodawcy/, zaś w przypadku uznania, iż nie zachodzi przeszkoda do prowadzenia postępowania, swoje stanowisko wyłoży w uzasadnieniu aktu administracyjnego i poda czy w takiej sytuacji zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. da się pogodzić z treścią art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.,
- - w razie potrzeby pouczy skarżącego o możliwości wytoczenia powództwa do sądu powszechnego o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu w miejsce M. P.