Uzasadnienie
Dziewięcioma decyzjami z dnia 27.11.2000 r. (...), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rz. działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 66 pkt 1 i art. 70 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej w P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P. z dnia 29.09.2000 r. nakazującej odwołującej się Spółdzielni usunięcie uszkodzeń szafek gazowych zlokalizowanych na budynkach (...) w P. wykazanych w protokołach oględzin przeprowadzonych w dniu 29.08.2000 r. i przywrócenie im pełnej wartości technicznej i estetycznej - utrzymał w mocy zaskarżone decyzje. (...)
Rozpatrując sprawy w trybie odwoławczym - gdzie (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w odwołaniach podnosiła, że główny kurek gazowy wraz z szafką jest elementem siedzi gazowej a nie instalacji, a tym samym szafka gazowa nie jest elementem obiektu - (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w dniach 29.08.2000 r. i 30.08.2000 r. organ I instancji przeprowadził oględziny w terenie w sprawie stanu technicznego istniejących szafek gazowych na główny kurek gazowy przy blokach mieszkalnych z udziałem zainteresowanych stron.
Podczas oględzin szafek ustalono, że szafki posiadają szereg niedociągnięć technicznych (...).
Zdaniem organu odwoławczego, przyłącze gazowe wraz z kurkiem głównym jest częścią sieci gazowej, kurek główny jest urządzeniem do zamykania i otwierania przepływu paliwa gazowego z przyłącza do instalacji gazowej. Kurek główny jest przynależny do sieci i oddziela instalację gazową będącą urządzeniem związanym z budynkiem. Wobec tego do sieci gazowych nie należą szafki na główne kurki gazowe tylko same kurki. W niniejszej sprawie należy odróżnić, że główny kurek gazu jest częścią sieci gazowej, zaś szafka nie jest częścią sieci gazowej i nie jest jej elementem. Szafka jest integralną częścią obiektu i z tych powodów obowiązek utrzymania szafek, w których znajdują się główne kurki gazowe obciąża właściciela i zarządcę budynku.
Natomiast obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym głównego kurka gazowego spoczywa na dostawcy gazu, zaś obowiązek utrzymania w należytym stanie szafki, w której się on znajduje obciąża właściciela budynku. Zgodnie z art. 3 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi stanowiący całość techniczno-użytkową.
W par. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. /Dz.U. nr 74 poz. 836/ w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, określono warunki użytkowania budynku i znajdujących się w nim pomieszczeń oraz urządzeń związanych z budynkiem. I tak na właścicielu czy zarządcy obiektu spoczywa obowiązek przeprowadzania okresowej kontroli elementu budynku narażonego na wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania, których uszkodzenia mogą powodować zagrożenie dla przejść przyłączy instalacyjnych przez ściany budynku. Zgodnie z par. 46 pkt 7 tego rozporządzenia, do właściciela budynku w zakresie utrzymania właściwego stanu technicznego i instalacji gazowej należy zawiadomienie dostawcy gazu w każdym przypadku stwierdzenia uszkodzenia szafki, w której jest umieszczony kurek główny gazowy. Powyższe ma na celu sprawdzenie przez dostawcę gazu czy nie uległ uszkodzeniu główny kurek gazowy.
W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że na właścicielu obiektu spoczywa obowiązek utrzymania szafki w należytym stanie technicznym i estetycznym, co w powiązaniu z art. 61 oraz art. 70 Prawa budowlanego uzasadnia orzeczony nakaz. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia odwołania.
Na decyzje powyżej wymienione jednobrzmiące skargi wniosła (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. domagając się ich uchylenia, jako niezgodnych z prawem. Wskazując na par. 159 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. zakwestionowała pogląd zaprezentowany w decyzjach, jakoby na Spółdzielni spoczywał obowiązek utrzymywania szafki na główny kurek gazu.
Wobec tego art. 61 Prawa budowlanego nie ma w sprawie zastosowania i nie może stanowić wyłączenia obowiązków, które spoczywają na innych podmiotach, a które wynikają z przepisów szczególnych. Przepisem takim jest m.in. par. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych zasad eksploatacji urządzeń i instalacji gazowych definiujący obowiązki kierownika zakładu gazowniczego, polegające na organizowaniu i zapewnieniu prowadzenia prawidłowej, bezpiecznej i ekonomicznej sieci gazowej. Sprawa bezpieczeństwa jest jednym z tych obowiązków i wobec tego obciąża on dostawcę gazu. W tym ujęciu nie można się zgodzić na stanowisko organu, że obowiązki dostawcy gazu kończą się na kurku głównym, a nie dotyczą szafki zabezpieczającej.
W podobnym stanie faktycznym pogląd zbieżny ze skargą wyrażony został w wyroku NSA z dnia 22 czerwca 1999 r. II SA/Gd 1755/97 gdzie stwierdzono, że zainstalowana na zewnątrz budynku szafka zabezpieczająca kurek główny przyłącza gazowego jest elementem wyposażenia gazociągu i obowiązek utrzymania jej w należytym stanie technicznym obciąża dostawcę gazu. Nadto stanowisko Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie konserwacji i remontów szafki i kurka głównego gazu z dnia 12.12.1996 r. skierowane do Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP jest następujące: "w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe /Dz.U. nr 139 poz. 686 - par. 2 pkt 3 i 4/ obowiązek konserwacji i remontu szafki i zainstalowanego w niej kurka głównego, elementu przyłącza gazowego spoczywa na dostawcy gazu". Z tych przyczyn zarzuty i wnioski skarg są uzasadnione.
Odpowiadając na skargi (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rz. wniósł o ich oddalenie i ponowił argumentację w zakresie przynależności kurka głównego do sieci gazowej, zaś szafki - do budynku, a także argumentację prawną rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargi są nieuzasadnione.
Spór pomiędzy stronami sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, na kim spoczywa obowiązek utrzymania w należytym stanie szafki, w której znajduje się główny kurek gazowy: czy na dostawcy gazu, czy też na właścicielu /zarządcy/ budynku.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia ta jest różnie ujmowana. I tak w wyroku z dnia 22 czerwca 1999 r. II SA/Gd 1755/97 stwierdzone zostało, że zainstalowana na zewnątrz budynku szafka zabezpieczająca kurek główny przyłącza gazowego jest elementem wyposażenia gazociągu i obowiązek utrzymania jej w należytym stanie technicznym obciąża dostawcę gazu. Odmienny natomiast pogląd zaprezentowany został w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. II SA/Ka 454/98 a mianowicie, iż obowiązek utrzymania w należytym stanie głównego kurka gazowego spoczywa na dostawcy gazu, zaś obowiązek utrzymania w takim stanie szafki, w jakiej się on znajduje, obciąża właściciela /zarządcę/ budynku.
Rozbieżność stanowisk wynika z treści obowiązujących w tej materii przepisów, które nie wyjaśniają istniejących wątpliwości. W szczególności zagadnienia nie rozstrzyga powołany przez skarżącą Spółdzielnię par. 159 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140 ze zm./, który jedynie nakłada obowiązek zainstalowania na przyłączu kurka głównego i precyzuje jego umiejscowienie na budynku oraz wskazuje sposób zabezpieczenia. Także rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych /Dz.U. nr 74 poz. 836/ nie daje wprost odpowiedzi na postawione na wstępie pytanie. Niemniej jednak unormowania zawarte Prawie budowlanym i we wskazanych powyżej aktach prawnych pozwalają na opowiedzenie się za poglądem, iż obowiązek utrzymania szafki obciąża właściciela /zarządcę/ budynku.
Rozporządzenie MSWiA z dnia 16 sierpnia 1999 r. w par. 2 określa warunki, które mają zapewnić:
1/ utrzymanie stanu technicznego budynku na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia w okresie jego użytkowania, 2/ ochronę zdrowia i życia ludzi w pomieszczeniach budynku, 3/ utrzymanie wymaganego stanu estetycznego budynku, a w przypadku wpisania budynku do rejestru zabytków - zachowanie jego wartości podlegających ochronie konserwatorskiej, 4/ zgodne z przeznaczeniem użytkowanie budynku i znajdujących się w nim pomieszczeń oraz urządzeń związanych z budynkiem, a w szczególności warunki w zakresie zaopatrzenia w wodę, gaz, energię cieplną, energię elektryczną, ochronę przeciwpożarową, oraz odprowadzania ścieków i usuwania odpadów stałych (...).
Z kolei par. 3 pkt 13 podaje definicję instalacji gazowej, przez którą należy rozumieć układ przewodów gazowych w budynku wraz z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi, mający początek w miejscu połączenia przewodu z kurkiem głównym gazowym odcinającym tę instalację od przyłącza, a zakończenie na urządzeniach gazowych wraz z tymi urządzeniami. Par. 46 pkt 7 stanowi natomiast, że do obowiązków właściciela budynku w zakresie utrzymania właściwego stanu technicznego instalacji gazowej należy zawiadomienie dostawcy gazu w każdym przypadku uszkodzenia szafki, w której umieszczono kurek główny gazowy. Skoro więc instalacja gazowa budynku mająca swój początek poza kurkiem głównym gazu stanowi element budynku /art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ i obowiązek utrzymania jej we właściwym stanie technicznym obciąża właściciela, to obowiązek ten rozciąga się na wszelkie dodatkowe elementy, bez których instalacja ta nie mogłaby istnieć, aby pozostawać w zgodzie z przepisami - w tym przypadku właśnie ze wskazanym w skardze par. 159 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...).
Obowiązek zaś zawiadomienia dostawcy gazu o uszkodzeniu szafki, w której znajduje się kurek główny ma na celu jedynie spowodowanie ewentualnej kontroli, czy przy okazji uszkodzenia szafki nie doszło do uszkodzenia sieci gazowej, której zakończeniem jest główny kurek.
Odmienne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że skoro utrzymanie w należytym stanie technicznym szafki na kurek główny gazu obciążałoby dostawcę gazu, to również dostawca winien szafkę tą wykonać, aby uruchomić instalację gazową budynku. To zaś pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami Prawa budowlanego adresowanymi do inwestora /właściciela/.
Z tych przyczyn, skoro zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, skargi należało oddalić, w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.