Uzasadnienie
B. M. pismem z dnia [...] zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie gołębników wybudowanych przez [...] na dachu Jej budynku gospodarczego. Skarżąca podniosła, że wyraziła zgodę na małą wolierę, a nie duży gołębnik, poza tym gołębie są uciążliwe. Prośby do inwestora o likwidację woliery okazały się nieskuteczne.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie [...] gołębnika na dachu budynku gospodarczo-garażowego, położonego na terenie nieruchomości w [...].
Na podstawie art. 100 § 1 kpa oraz art. 55 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /tj. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ zobowiązał [...]do wystąpienia do Starosty z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego gołębnika, w terminie do [...].
Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]. ustalił, iż na dachu budynku gospodarczo-garażowego został wybudowany drewniany gołębnik o pow. użytkowej ok. 36m2. Gołębnik ten wybudował bez pozwolenia na budowę [...]. Inwestor oświadczył, że budowę rozpoczął w 1991r. a zakończył w 1996r.
Stosownie do art. 49 ust.1 ustawy Prawo budowlane, nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Organ I instancji mając na uwadze powyższy przepis prawa budowlanego orzekł jak w postanowieniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. M., kwestionując ustalenia organu I instancji co do daty rozpoczęcia budowy gołębników. Według skarżącej [...] "gołębniki zaczął stawiać w 2000r". Natomiast w 1991r. rozpoczął budowę pomieszczeń na warsztat. Zezwalając na budowę gołębnika zapamiętała rok.
Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia B. M. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy podniósł, że z dowodów zebranych w sprawie wynika, iż budowa przedmiotowego gołębnika została zakończona w 1996r., a inwestor w 2000r. podjął czynności zmierzające do uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie. O użytkowaniu gołębnika przed 2000r. świadczy również dokument wystawiony przez Polski Związek Hodowców Gołębi Pocztowych o przynależności [...] od 1997r. do związku oraz oświadczenie złożone przez inwestora. W tych okolicznościach organ I instancji zasadnie zastosował przepis art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i zobowiązał inwestora do wystąpienia do właściwego organu o pozwolenie na użytkowanie gołębnika w terminie do dnia 30 marca 2003r.
W związku z powyższym, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu gołębnika, należało zawiesić, do czasu rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. M. podniosła, że w 2002r. zezwoliła [...]na budowę woliery na dachu budynku gospodarczego. Skarżąca wyjaśniła motywy udzielenia tego zezwolenia, oraz aktualną sytuację rodzinną i życiową, w świetle której na dotychczasowy stan rzeczy nie może się zgodzić.
Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej P.p.s.a./.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 Ppsa doprowadziła do stwierdzenia, że skarga w aktualnym stanie sprawy jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie samowolnie wybudowanego przez [...]gołębnika, do czasu rozpatrzenia wniosku inwestora o pozwolenie na użytkowanie tego obiektu budowlanego.
Z niekwestionowanych ustaleń organów obu instancji wynika, że sporny gołębnik został wybudowany bez pozwolenia na budowę, a więc w warunkach samowoli budowlanej.
Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia – tekst jednolity Dz.U. z 2000r, Nr 106, poz. 1126 ze zm./ właściwy organ w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenie, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Wyłącznie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części zostało określone w przepisie art. 49 ust.2 powyżej ustawy. Przepis ten stanowi, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że do wyłączenia możliwości nakazu przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie wystarczy upływ pięciu lat od dnia zakończenia budowy, lecz ponadto niezbędne jest ustalenie, że istnienie takiego obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji ustaliły, że budowa przedmiotowego gołębnika została zakończona w 1996r., inwestor w 2000r. podjął czynności zmierzające do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W tych okolicznościach organy uznały, że należy zastosować dyspozycję art. 49 ust.1 ustawy Prawo budowlane, gdyż budowa gołębnika została zakończona w 1996r. zatem w dacie wszczęcia postępowania upłynęło pięć lat od zakończenia budowy tego obiektu. Ustalenie daty zakończenia budowy obiektu budowlanego ma więc kluczowe znaczenie dla zastosowania przepisu art. 49 ust.1 ustawy Prawo budowlane, a w konsekwencji dla oceny legalności zaskarżonego postępowania. Okoliczność ta winna zostać ustalona w sposób niebudzący wątpliwości w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy w sprawie.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie wydały orzeczenia z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa – które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu, nie miała możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, który nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. W szczególności organy obu instancji czyniąc ustalenia faktyczne wyłącznie w oparciu o twierdzenia inwestora, pominęły milczeniem stanowisko skarżącej. Tymczasem zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, której istota wynika z art. 80 kpa w powiązaniu z art. 107 § 3 kpa, rzeczą organu było poddanie ocenie materiału dowodowego w sposób odpowiadający wymogom art. 7 kpa Tak więc obowiązkiem organu było rozważenie całokształtu tego materiału i wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Postanowienia obu instancji nie spełniają tych wymogów, bowiem ustalenia faktyczne są niepełne a ich ocena jednostronna. Za taką konkluzją przemawiają następujące okoliczności: z pism skarżącej do organu /wniosek, odwołanie/ wynika, że kwestionowaną inwestycję określa raz jako gołębnik innym razem jako gołębniki, co obligowało organ do ustalenia w pierwszej kolejności jaki obiekt bądź obiekty są przedmiotem postępowania. Powyższe ustalenia mogły się bowiem przyczynić do wyjaśnienia kwestii daty popełnienia samowoli budowy. Ponadto nie ulega wątpliwości, że co do daty zakończenia budowy oświadczenia inwestora i skarżącej są rozbieżne. W tej sytuacji oparcie się przez organy wyłączne na twierdzeniach inwestora odnośnie daty zakończenia budowy, nie może zostać uznane za prawidłową ocenę dowodów. Wbrew ustaleniom organu odwoławczego zaświadczenie Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych, z którego w ogóle nie wynikają daty zakończenia budowy, nie jest przydatne do wykazania wiarygodności twierdzeń inwestora, co do daty zakończenia inwestycji.
Zdaniem Sądu, dla wyjaśnienia istoty sprawy, niezbędne będzie dopuszczenie dowodu z zeznań inwestora, skarżącej i innych użytkowników nieruchomości zarówno na okoliczność rodzaju obiektu /obiektów/ wybudowanych bez pozwolenia na budowę jak i daty zakończenia budowy oraz statusu prawnego budynku gospodarczo-garażowego, na którym obiekt /obiekty/ został wzniesiony. Następnie po uzupełnieniu postępowania dowodowego, organ winien dokonać oceny wszystkich zebranych dowodów zgodnie z art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.