Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 1985 r. Sąd Rejonowy w O. zniósł współwłasność położonej w K.W. nieruchomości rolnej zabudowanej, w ten sposób, że całą nieruchomość przyznał na wyłączną własność Leszkowi K. i jednocześnie nakazał uczestnikom postępowania, m.in. Grażynie P. córce Leszka K., aby opróżnili i opuścili tę nieruchomość.
Decyzją Naczelnika Gminy w C. z dnia 2 stycznia 1987 nr 6216/1/1987 odmówiono zameldowania męża Grażyny P. - Henryka P. w lokalu przy ul. W. nr 105 w K.W., albowiem jego właściciel - Leszek K. nie potwierdził uprawnień córki do przebywania w lokalu.
Decyzją z dnia 23 lutego 1987 nr SA-V-6214/16/87 Dyrektor Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu, nie uwzględniając odwołania Grażyny P., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie, powołując się na orzeczenie sądowe w przedmiocie zniesienia współwłasności.
Kwestionując powyższą decyzję w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Henryk P. zarzucił organom rażące naruszenie prawa oraz sprzeczność z wytycznymi Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej, według których nie jest wymagana zgoda właściciela lub zarządcy budynku na zameldowanie osoby bliskiej najemcy. W lokalu przy ulicy W. nr 105 mieszkają jego żona i córka, a także on sam, prowadząc wspólne z nimi gospodarstwo domowe. Ochrona trwałości rodziny wymaga, aby nadal zamieszkiwał wspólnie z żoną i dzieckiem, w takim zaś wypadku ciąży na nim obowiązek meldunkowy, polegający na zameldowaniu się w miejscu rzeczywistego przebywania. Postanowienie sądowe orzekające eksmisję jest obojętne dla sprawy zameldowania.
Odpowiadając na skargę, organ II instancji zauważył bezpodstawność zarzutów, gdyż skarżący nie jest osobą bliską dla właściciela budynku, lecz jedynie dla osoby zobowiązanej do opuszczenia lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Powoływany przez organy orzekające w niniejszej sprawie przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ stanowi, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu /pomieszczeniu/, w którym ma nastąpić zameldowanie. Obowiązek wskazania, czy osobie ubiegającej się o zameldowanie przysługuje powyższe uprawnienie spoczywa na właścicielu lub zarządcy budynku, w którym znajduje się lokal /art. 29 ust. 1 ustawy/. Stosownie zaś do par. 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności /Dz.U. nr 32 poz. 176/, potwierdzenia takiego uprawnienia dokonuje właściciel lub zarządca budynku z reguły na formularzu zgłoszenia pobytu stałego, na którym umieszcza się wszystkie dane wymagane przy zameldowaniu na pobyt stały /par. 7 ust. 2 tego rozporządzenia/. W razie nieprzedstawienia omawianego potwierdzenia przepis par. 8 rozporządzenia przewiduje możliwość zameldowania osoby zgłaszającej pobyt stały jedynie na pobyt czasowy do dwóch miesięcy, jeżeli w tym lokalu przebywa.
Na tle powyższego rozwiązania prawnego, wprowadzonego w toku nowelizacji ustawy, a wiążącego zameldowanie na pobyt stały nie tylko z charakterem pobytu /jak to czynił art. 4 ust. 2 omawianej ustawy przed nowelizacją w 1984 r./, ale także z uprawnieniem do przebywania w określonym lokalu, Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział już pogląd, że dokonując /lub odmawiając/ potwierdzenia owych uprawnień, właściciel lub zarządca budynku przeprowadza w istocie rzeczą ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego stanu prawnego, aby stwierdzić uprawnienie przysługujące stronie. Jeżeli ocena ta budzi wątpliwości, wówczas właściwy organ administracji państwowej rozstrzyga o zameldowaniu decyzją na podstawie art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy, wyjaśniając wątpliwości zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązującą w postępowaniu administracyjnym /art. 7 Kpa/, zwłaszcza że art. 50 ustawy upoważnia ten organ do sprawowania nadzoru nad wykonywaniem obowiązków określonych w ustawie, a więc także obowiązku potwierdzenia przez właścicieli /zarządców/ budynków uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 29 ust. 1/.
W rezultacie takie potwierdzenie /lub też odmowę potwierdzenia/ należy traktować tylko jako konieczny, prawem wymagany dowód posiadania uprawnień do przebywania w lokalu, do którego ma zastosowanie ogólna reguła zawarta w art. 77 par. 1 Kpa, nakazująca organowi prowadzącemu postępowanie zebrać i rozpatrzeć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Dowód w postaci potwierdzenia uprawnień bądź odmowy takiego potwierdzenia, umieszczonego na formularzu zgłoszenia zameldowania, podlega zatem przez właściwy organ ocenie, "jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości" /art. 47 ust. 2 omawianej ustawy/.
Punktem wyjścia do oceny uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, jest rodzaj tytułu prawnego, jakim dysponuje osoba zajmująca to mieszkanie. Niezależnie od kategorycznego brzmienia par. 7 ust. 1 pkt 15 cytowanego rozporządzenia wypada zgodzić się z tezą, że wystarczającym dowodem takich uprawnień jest akt ustanawiający tytuł prawny do zajmowania lokalu, a więc na przykład decyzja o przydziale mieszkania, akt ustanawiający spółdzielcze prawo do lokalu, akt nabycia lokalu mieszkalnego stanowiącego przedmiot odrębnej własności, umowa najmu lokalu nie podlegającego szczególnemu trybowi najmu czy też wyrok sądu powszechnego ustalający wstąpienie w stosunek najmu na podstawie art. 691 Kc. Natomiast potwierdzenie w omawianym trybie uprawnień do przebywania w lokalu dotyczy osoby zabiegającej o zameldowanie na pobyt stały z osobą dysponującą tytułem prawnym do zajmowania danego lokalu. Zawsze więc punktem odniesienia oceny uprawnienia do przebywania jest wystąpienie tytułu prawnego do zajmowania lokalu.
Wbrew sugestiom skargi Grażyna P. nie tylko nie jest najemczynią lokalu przy ul. W. nr 105 w K.W., ale nadto postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 października 1985 r. została pozbawiona tytułu prawnego do dalszego zajmowania tego lokalu. Prawomocne postanowienie sądu powszechnego, wydane w postępowaniu o zniesienie współwłasności i nakazujące wydanie nieruchomości przez pozostałych współwłaścicieli, jest z omawianego punktu widzenia równoważne utracie tytułu prawnego do lokalu. Skoro zatem żona skarżącego nie dysponuje już tytułem prawnym do zajmowania lokalu, to organ administracji państwowej nie mógł stwierdzić posiadania takiego uprawnienia przez skarżącego jako pochodnego od prawa żony do zajmowania lokalu.
Organy orzekające wprawdzie nie przedstawiły przebiegu swego rozumowania prowadzącego do takiego wniosku, poprzestając jedynie na skonstatowaniu faktu odmowy potwierdzenia uprawnienia przez właściciela budynku, to jednak w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego prawa skarżącemu obiektywnie nie przysługuje omawiane uprawnienie. Jakkolwiek więc organy orzekające nie w pełni wywiązały się z obowiązku ustalenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie - jak to nakazuje prawidłowa wykładnia art. 47 ust. 2 omawianej ustawy, to jednak wydane decyzje odpowiadają prawu.
W tym stanie rzeczy skarga Henryka P. podlegała oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.