Uzasadnienie
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 8 czerwca 2000 r., (...), po rozpatrzeniu odwołań Jacka S. i Sylwestra N. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia 3 sierpnia 1998 r., (...), o wymiarze cła wydanej po wznowieniu postępowań zakończonych decyzjami zawartymi w dowodach odpraw celnych z dnia 12 maja 1997 r. (...) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia Dyrektora UC, że zgłoszone w dniu 12 maja 1997 r. do odpraw celnych, a sprowadzone z Niemiec nadwozie samochodu osobowego marki Renault Matra Kombi, (...), przez Jacka S. oraz silnik niskoprężny do samochodu marki Renault, (...), ze skrzynią biegów, zawieszeniem przednim i tylnym, układem kierowniczym i 4 kołami jezdnymi przez Sylwestra N. stanowiły samochód osobowy w stanie rozmontowanym /niezmontowanym/, który następnie po złożeniu został zarejestrowany w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta w O. jako "składak" nr rejestracyjny (...) na nazwisko Jacka S. W piśmie z 6 lipca 2000 r., uzupełnionym pismami z dnia 5 kwietnia 2001 r., z dnia 4 maja 2001 r. i z dnia 5 czerwca 2001 r. Jacek S. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 247 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.
Zdaniem wnioskodawcy wbrew faktom przyjęto, że przedmiotem wwozu był samochód a nie części, z których później, po uzupełnieniu odkupionymi częściami złożył samochód będący źródłem utrzymania całej rodziny. Decyzja objęta wnioskiem wydana została z rażącym naruszeniem art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, bowiem za podstawę wymiaru cła przyjęto wartość kompletnego samochodu, a nie wartość faktycznie sprowadzonego nadwozia, za które uiścił należne cło. Pozostałe części i podzespoły odkupił od Sylwestra N. i wówczas złożył tzw. składak. Była to legalna forma sprowadzania samochodów, które zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podlegały rejestracji. Skorzystał z takiej możliwości jak tysiące innych ludzi. Bezprawnie połączono go z osobą Sylwestra N., od którego odkupił sprowadzone części. Miał on również prawo do kupna za granicą części samochodowych oraz odsprzedania ich komukolwiek.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 18 czerwca 2001 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 251 par. 1 w związku z art. 247 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 45 poz. 670/, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu wskazano, że sprowadzony przez Jacka S. i Sylwestra N. towar w istocie był samochodem w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/. Po dokonaniu obu odpraw celnych ze sprowadzonych części złożony został pojazd marki Renault Kombi jako "składak", a następnie po przeprowadzeniu badań technicznych i dopuszczeniu do ruchu zarejestrowany w Urzędzie Miasta w O. Sposób zgłoszenia towaru do odprawy celnej /odrębne wnioski z kompletami dokumentów/ wskazuje na zamiar ukrycia, że faktycznie sprowadzono samochód w stanie niezmontowanym, a nie niezależne od siebie części. Ujawniony zamiar importerów i rzeczywisty stan wwiezionego towaru stanowił nową okoliczność, która istniała już w dniu wydania decyzji, tj. zgłoszenia towaru do odprawy celnej i nie była znana organowi, który ją wydał. Zdaniem Prezesa GUC, okoliczności te, istotne w sprawie, które ujawniły się po wydaniu decyzji zawartych w dowodach odpraw celnych uzasadniały wznowienie postępowania na podstawie art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a następnie po przeprowadzeniu przez Dyrektora Urzędu Celnego w C. postępowania wyjaśniającego uchylenie decyzją z dnia 3 sierpnia 1995 r. swoich poprzednich decyzji zawartych w dowodach odpraw celnych (...) i wymierzenie cła od sprowadzonego samochodu marki Renault Matra Kombi według kodu PCN 8703 23 90 9 Taryfy celnej.
Prezes Głównego Urzędu Ceł, odnosząc się do wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymiarze cła z powodu rażącego naruszenia prawa, uznał, że jest on bezzasadny. Rażące bowiem naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jako kwalifikowana postać naruszenia prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzja o uznaniu sprowadzonych części za samochód w stanie rozmontowanym i wymiarze cła objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności wolna jest od wad rażącego naruszenia prawa, gdyż wydana została na podstawie obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem rzeczywistego stanu faktycznego. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 23 ust. 1 ustawy - Prawo celne obowiązujący w chwili dokonania obrotu towarowego z zagranicą i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy oraz zasady interpretacji Nomenklatury Scalonej zawarte we wstępie do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów.
Podstawę prawną klasyfikacji taryfowej zgłoszonego do odpraw celnych towaru stanowi reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej do działu 87 Taryfy celnej, w myśl której: "Wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego, pod warunkiem, że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Interpretacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego /oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/, znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym". Z reguły tej /zdanie drugie/ wynika wprost, że warunkiem istnienia wyrobu gotowego /w tym wypadku samochodu/ jest nie tylko jego rozmontowanie przed przekroczeniem granicy, ale także sprowadzenie takiej ilości części, z których można skonstruować wyrób kompletny. Obojętne jest nawet to, czy istniał wcześniej samochód, który rozłożono na części, czy też zakupiono części z różnych pojazdów w celu zmontowania samochodu w Polsce.
Ponadto Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia 3 sierpnia 1998 r., jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezesa GUC z dnia 8 czerwca 2000 r. o wymiarze cła od sprowadzonego samochodu marki Renault wydane zostały zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy - Prawo celne, bowiem uwzględniają zarówno faktyczny stan towaru, jak i jego wartość celną w dniu dokonania zgłoszenia celnego, a także stawki celne w tym dniu obowiązujące.
Orzekając na skutek odwołania Jacka S. wniesionego dnia 4 lipca 2001 r. /data stempla pocztowego/, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 21 sierpnia 2001 r., nr (...), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 18 czerwca 2001 r. nr (...), podtrzymując dotychczasowe stanowisko a także argumentację, które legły u podstaw rozstrzygnięcia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek S. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 18 czerwca 2001 r. Skarżący podniósł, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia 3 sierpnia 1998 r. o wymiarze cła, a także utrzymująca ją w mocy decyzja Prezesa GUC nr (...) z dnia 8 czerwca 2000 r. wydane zostały z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo celne, gdyż wbrew zawartemu w tym przepisie zakazowi wymierzono należności celne po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie z argumentacją podobną do przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto podał, że sporny towar dopuszczony został do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu 12 maja 1997 r., natomiast w decyzjach z dnia 21 sierpnia 2001 r., z dnia 18 czerwca 2001 r. i z dnia 8 czerwca 2000 r. zakradły się oczywiste omyłki co do daty odpraw celnych, które zostały sprostowane postanowieniami z dnia 16 stycznia 2002 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.
Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem /art. 51 ustawy o NSA/. Uregulowanie takie nakazuje sądowi administracyjnemu stosowanie z urzędu właściwego sposobu rozstrzygnięcia adekwatnego do rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa.
Mając powyższą zasadę na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 130 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.
Zgodnie z tymi przepisami pracownik organu celnego podlega wyłączeniu od załatwienia spraw normowanych przepisami prawa celnego, jeżeli brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem naczelnik wydziału mgr Barbara G. podpisała z upoważnienia Prezesa GUC zaskarżoną decyzję, mimo że zgodnie z art. 130 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej podlegała wyłączeniu od załatwienia tej sprawy, gdyż brała udział w wydaniu decyzji z dnia 18 czerwca 2001 r., od której strona wniosła odwołanie.
Skutkiem prawnym niewyłączenia pracownika w przypadku występowania okoliczności, których następstwem - zgodnie z art. 130 Ordynacji podatkowej - powinno być jego wyłączenie od udziału w sprawie jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą - w przypadku decyzji ostatecznej - sankcje w postaci wznowienia postępowania na podstawie art. 240 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje ten skutek, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA.
Wątpliwość taka zaistniała w rozpoznawanej sprawie, dlatego też na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji.