Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.P. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2011 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wydaną przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w L. z upoważnienia Prezesa ARiMR. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 16 lutego 2005 r. J.P. złożył wniosek o przyznanie o pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskich (UE), a następnie w dniu 10 maja 2006 r. złożył korektę do powyższego wniosku.
Decyzją z [...] czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał rolnikowi wnioskowaną pomoc w łącznej wysokości 29.883,80 zł. Pierwsza rata płatności w wysokości 14.941,90 zł została przekazana na rachunek bankowy Producenta. W dniu 28 grudnia 2007r. beneficjent złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. Jednocześnie producent poinformował, że z powodu trudności finansowych nie dokonał zakupu zbiornika-schładzalnika na mleko. Ponadto dołączył umowę kupna – sprzedaży z dnia 12 czerwca 2007 r., w której została zamieszczona informacja, że realizacja umowy nastąpi z chwilą przyznania drugiej raty pomocy w ramach dostosowania gospodarstw do standardów UE.
W dniu 9 stycznia 2008 r. skierowano do J.P. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
W dniu 17 stycznia 2008 r. wnioskodawca złożył oświadczenie o niezrealizowaniu przedsięwzięcia z powodu złego stanu zdrowia. Następnie 7 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej i odmowie przyznania pomocy.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpoznaniu odwołania producenta decyzją nr [...] z [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z [...] lutego 2008 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.
Następnie po zakończeniu wszczętego postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności w dniu [...] listopada 2009 r. działający z upoważnienia Prezesa ARiMR Dyrektor Regionalnego Oddziału ARiMR w L. decyzją nr [...] ustalił J.P. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 14.941,90 zł.
Od powyższej decyzji J.P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoznał decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymując zaskarżony akt administracyjny.
W uzasadnieniu Prezes wskazał, że zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r.) płatność jest udzielana producentowi rolnemu który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.
Organ podkreślił, iż pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia. Skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia opisanego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej, a zatem był zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej w wysokości 14.941,90 zł, co zostało ustalone decyzją Prezesa ARiMR wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Odnosząc się do złożonej przez stronę prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzono, iż nie zawierała ona argumentów nie znanych organowi odwoławczemu, a mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Rolnik w szczególności wskazał, iż nie zrealizował przedsięwzięcia inwentarskiego z powodu choroby psychicznej zaników pamięci oraz bólu głowy. Odwołujący się podniósł również swoją złą sytuację finansową.
Organ odwoławczy wskazał, iż przepisy § 10 ust 2 rozporządzenia przewidują katalog okoliczności w których pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi. W tym zakresie organ stwierdził, iż aby skarżący mógł skorzystać z § 10 ust 2 pkt 1 lit a rozporządzenia przywołującego długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego należy przedłożyć organowi odpowiednie dokumenty. Dokumentami potwierdzającymi długotrwałą niezdolność do pracy jest orzeczenie lekarza orzecznika KRUS lub ZUS. Z akt sprawy wynikało, że skarżący nie przedłożył przedmiotowego orzeczenia. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które pozwoliłyby Prezesowi ARiMR na odstąpienie od dochodzenia kwoty nienależnych płatności.
W związku z powyższym Prezes ARiMR zobowiązany był ustalić nienależnie pobrane środki finansowe w wysokości 14.941,90 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
J.P. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego wnosząc skargę do WSA w Warszawie.
W wyniku jej rozpoznania wyrokiem z dnia 27 października 2011r. w sprawie sygn. akt VSA/Wa 763/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2011r. Uwzględniając skargę wskazał, iż stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca, bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm – rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczono, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Wskazano, iż wbrew konstatacji poczynionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji postępowaniu administracyjnym brak było udokumentowania długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego. Stosowną dokumentację dołączono do akt sądowych i z niej wynika, że skarżący pozostaje pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego w L. z powodu ograniczonych zaburzeń zachowania i nastroju i wymaga leczenia specjalistycznego.
Do akt dołączono historię choroby pacjenta. Zdaniem WSA trudno zgodzić się z poglądem, że "aby móc skorzystać z § 10 ust 2 pkt 1a rozporządzenia przywołującego długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego należy przedłożyć organowi odpowiednie dokumenty. Dokumentami potwierdzającymi długotrwałą niezdolność do pracy jest orzeczenie lekarza orzecznika KRUS lub ZUS. Z akt sprawy wynika, że strona nie przedłożyła przedmiotowego orzeczenia".
Wbrew tym sugestiom Sąd I instancji dostrzegł, że Prezes ARiMR nie wskazuje by taki wymóg wynikał z jakiegokolwiek przepisu prawa mającego charakter powszechnie obowiązujący. Stwierdzono, że organ – w oparciu o zasadę przewidzianą w art. 6 k.p.a. – powinien działać na podstawie i w granicach prawa. Przywołany przez Organ § 10 ust 2 pkt 1a cyt. rozporządzenia nie wskazuje aby jedynym dokumentem jaki może zostać uwzględniony dla oceny "długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego" było orzeczenie lekarza ZUS lub KRUS. Gdyby tak istotnie było to ustawodawca – z racji specyfiki tego rodzaju ustaleń – opowiedziałby się za opinią orzecznika KRUS. Tak więc żądanie od skarżącego przez organ dokumentu, o którym była wyżej mowa, zdaniem WSA nie znajduje podstaw prawnych. W sytuacji błędnego wyrażenia przez Prezesa ARiMR poglądu, iż w sprawie konieczne jest złożenie orzeczenia lekarza orzecznika, dokumentację lekarską załączoną do akt sprawy należy traktować jako podstawę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stanowiącą asumpt do zastosowania przez Sąd treść art. 145 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a. W ocenie sądu I instancji analiza załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej winna zostać dokonana przez organ w ramach powołanego § 10 ust 2 pkt 1a samodzielnie.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając:
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez:
- a) uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie wystąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
- b) przyjęcie, iż dokumentację załączoną do akt sprawy na etapie składania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy traktować jako podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- - § 10 ust. 2 pkt 1 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż analiza dokumentacji medycznej dołączonej do akt sprawy winna zostać dokonana przez organ administracji samodzielnie, a wymaganie przez organ administracji złożenia orzeczenia lekarza orzecznika o długotrwałej niezdolności beneficjenta do pracy jest nieuzasadnione.
- - § 10 ust. 2 pkt 2 lit. a ww. rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy istniały podstawy do uznania, że złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia wyklucza powoływanie się na wskazaną w tym przepisie okoliczność długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego
Uznając, że skarga kasacyjna Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oparta na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okazała się uzasadniona, NSA wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013r. w sprawie sygn. akt II GSK 226/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
NSA podkreślił, że rozstrzygając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wziął pod uwagę prawomocnego wyroku NSA z 24 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 418/09 oddalającego skargę kasacyjną J.P. na decyzję ostateczną uchylającą decyzję o przyznaniu pomocy. Z mocy tego wyroku wynika, że kwota 14.941,90 zł wypłacona J.P. będąca pierwszą ratą płatności podlega zwrotowi, ponieważ producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, pomimo że złożył w terminie oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia.
Ponadto wyrok ten przesądził o tym, że nie zaistniała przesłanka, kiedy to pierwsza rata nie podlega zwrotowi z powodu niemożliwości realizacji przedsięwzięcia ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego, który złożył oświadczenie o zaistnieniu tej okoliczności zamiast oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. NSA przypomniał, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dalej sąd II instancji wskazał, że istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, jak podkreślił NSA, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).
Sąd odwoławczy wskazał, że wyrok NSA z 24 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 418/09 spowodował ten skutek, że zwrot pierwszej raty płatności następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przypominając treść mających w sprawie zastosowanie regulacji ustawowych.
Z tych regulacji prawnych oraz z art. 29 ust. 3 ustawy o Agencji wynika wprost, że Prezes Agencji posiada uprawnienia organu podatkowego w zakresie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, które według ustawy Ordynacja podatkowa są niepodatkowymi należnościami budżetu państwa zdefiniowanymi w art. 3 pkt 8 jako niepodatkowe należności budżetowe przez które rozumie się niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych.
Ustalone decyzją ostateczną kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o jakich mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji stają się niepodatkową należnością budżetową wynikającą ze stosunków publicznoprawnych, podlegającą egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podkreślono, że postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu, kiedy to doręczono J.P. postanowienie z [...] października 2010 r. Przedmiotem tak wszczętej sprawy administracyjnej było ustalenie kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Podstawą prawną decyzji z [...] listopada 2009 r. był art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji, wskazane tam przepisy k.p.a. oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.). Ten przepis stanowi: "Zwrot pierwszej raty płatności, o którym mowa w § 10 ust. 1, następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa." Wynika z tych faktów, że w sprawie nie miał i nie mógł już mieć zastosowania § 10 wskazanego rozporządzenia.
Tymczasem wojewódzki sąd administracyjny pomijając zakres przedmiotowy sprawy administracyjnej w trybie art. 153 p.p.s.a. wyraził ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania dotyczące § 10 rozporządzenia. NSA ponownie podkreślił, że dokumentacja lekarska na którą powołuje się skarżący była już przedmiotem oceny, której dokonał NSA we wskazanym wyroku.
Zdaniem NSA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. naruszył przepisy postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu II instancji skarga kasacyjna oparta została również na usprawiedliwionej podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezzasadnie zarzucając organowi administracji publicznej nie zastosowanie § 10 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 18 stycznia 2005 r. dopuścił się błędu podwójnego niezależnego polegającego na tym, że dokonując wykładni nie tylko wadliwie przyjął, że ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej, lecz ponadto stosując tę normę błędnie odczytał jej dyspozycję pomijając przy tym warunek wynikający z § 10 ust. 2 pkt 2 lit. b, a to w sytuacji kiedy ustalił, że J.P. złożył w terminie oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia zamiast oświadczenia o niemożliwości realizacji przedsięwzięcia ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie strony pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie, z tym że jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego obecnie przed organami Agencji toczy się postępowanie z wniosku skarżącego o umorzenie zadłużenia z tytułu pobranej pomocy.
Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2013r. sygn. akt II GSK 226/12 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej Prezesa ARiMR.
Badając zaskarżone rozstrzygnięcie we wskazanym wyżej zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i sprowadza się do ustaleń dokonanych przez Prezesa Agencji zawartych w zaskarżonej decyzji. Wynika z nich, że 16 lutego 2005 J.P. złożył wniosek o przyznanie o pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskich (UE). Decyzją z [...] czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał płatność z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w łącznej wysokości 29.883,80 zł. Pierwsza rata płatności w wysokości 14.941,90 zł została przekazana na rachunek bankowy producenta. W dniu 28 grudnia 2007 r. J.P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo wielkości ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.
Jednocześnie producent poinformował, że z powodu trudności finansowych nie dokonał zakupu zbiornika-schładzalnika na mleko. Następnie w dniu 17 stycznia 2008 r. J.P. złożył oświadczenie o niezrealizowaniu przedsięwzięcia z powodu złego stanu zdrowia. Rozstrzygnięciem z 7 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. uchylił decyzję o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej i odmówił przyznania płatności. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Producent złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który ją oddalił wyrokiem z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 642/08. Następnie NSA wyrokiem z 24 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 418/09 oddalił skargę kasacyjną J.P. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po wszczęciu 27 października 2010 r. z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ustalił J.P. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 14.941,90 zł. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie. J.P. wniósł skargę na tę decyzję argumentując, że jest bardzo ciężko chory psychicznie i musi się nadal leczyć lub odebrać sobie życie. Podniósł, że choroba sprawiła, że korzystając z pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw do standardów Unii Europejskiej popełnił szereg błędów, nie przedłożył organom orzekającym w sprawie orzeczenia KRUS tylko dlatego, że starał się o rentę strukturalną z ARiMR.
Skarżący dołączył do skargi dokumentację z Poradni Zdrowia Psychicznego w L. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zaskarżona decyzja znajduje swoje oparcie w powołanych przez Prezesa ARiMR przepisach ustawy -art. 29 ust 1 i 3 ustawy z 9 maja 2008r. o ARiMR mających zastosowanie z mocy §11 Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005r.w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej (Dz. U. 2005 Nr 17 poz. 142 ze zm.) (dalej: rozporządzenie DSU) Kwestia prawidłowości czy też nie zastosowania § 10 ust 2 rozporządzenia DSU, zgodnie z którym pierwsza rata płatności może nie podlegać zwrotowi w warunkach gdy zaistnieją okoliczności wskazane w tym przepisie w sprawie niniejszej nie podlega badaniu z uwagi na treść prawomocnego wyroku NSA z 24 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 418/09 oddalającego skargę kasacyjną J.P. na decyzję ostateczną uchylającą decyzję o przyznaniu pomocy.
Z mocy tego wyroku wynika, że kwota 14.941,90 zł wypłacona J.P. będąca pierwszą ratą płatności podlega zwrotowi, ponieważ producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, pomimo że złożył w terminie oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. Ponadto wyrok ten przesądził o tym, że nie zaistniała przesłanka, kiedy to pierwsza rata nie podlega zwrotowi z powodu niemożliwości realizacji przedsięwzięcia ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego, który złożył oświadczenie o zaistnieniu tej okoliczności zamiast oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia.
Tym samym kwestia stanu zdrowia producenta i okoliczności podnoszone przez niego na ten temat w skardze uzasadniające, jego zdaniem wyłączenie wobec niego obowiązku zwrotu płatności i w sprawie niniejszej nie mogą być obecnie przedmiotem badania i rozstrzygania, skoro w postępowaniu o uchylenie decyzji o przyznaniu pomocy organy administracyjne, a następnie Sądy obu instancji prawomocnie uznały, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w §10 ust 2 rozporządzenia DSU dające podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu pierwszej raty płatności. Jak podkreślił NSA moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). W tej sytuacji argumenty organu zawarte w zaskarżonej decyzji o braku przedstawienia przez producenta dokumentów, które pozwoliłyby Prezesowi ARiMR na odstąpienie od żądanej kwoty (orzeczenia lekarza orzecznika KRUS lub ZUS) również okazały się niezasadne. Nie mniej nie miały one wpływu na ostateczny wynik postępowania Prezesa ARiMR, który w sposób prawidłowy oparł swoje rozstrzygnięcie o przepisy art. 29 ust 1 ustawy o ARiMR, zasadnie uznając, iż w takiej sytuacji jak ma miejsce zobowiązany jest ustalić nienależnie pobrane środki finansowe.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
- 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
- 2) krajowych, przeznaczonych na:
- a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
- b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Według ust. 2 – 5 tego artykułu, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 2, przysługują Prezesowi Agencji jako organowi pierwszej instancji. Prezes Agencji może upoważnić pracowników Agencji do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach, o których mowa w ust.
1. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Agencji nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Jak podkreślił NSA - Dział III Zobowiązania podatkowe ustawy Ordynacja podatkowa obejmuje artykuły od 21 do 119. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 i 2, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Z kolei według art. 68 § 1 tej ustawy, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. NSA wyraził pogląd, który wiąże WSA rozpoznający sprawę, że w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania art. 21 § 1 pkt 1 i art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, ponieważ decyzja z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest decyzją ustalającą, a nie decyzją określającą.
W tej sytuacji przyjąć należy, że zobowiązanie podatkowe powstało, skoro decyzja w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych wypłaconych przez organ w sytuacji, gdy obowiązek ten istniał, ale wygasł, doręczona została przed upływem 3 lat (tj 3 grudnia 2010r.) licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (obowiązek powstał w wyniku uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy decyzją ostateczną Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z [...] czerwca 2008r.)
Odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia uregulowanych przepisami wspólnotowymi wskazać należy że reguluje je art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004: z 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2008, który stanowi, że obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat, jednakże gdy beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do 4 lat. W niniejszej sprawie, beneficjent o konieczności zwrotu nienależnie pobranej pomocy powiadomiony został przed upływem terminów wskazanych w cyt. przepisie.
Konkludując, WSA w Warszawie nie dostrzegając nieprawidłowości w działaniu Prezesa Agencji, stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Na koniec Sąd wyjaśnia, iż ewentualne umorzenie pobranych przez skarżącego kwot nie może podlegać rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie. Takie żądanie może być odrębnie rozpatrywane i jak wynika z oświadczenia strony obecnie toczy się w jego przedmiocie postępowanie przed Prezesem ARiMR, który w pewnych określonych sytuacjach jest władny umarzać należności pieniężne pochodzące m.in. z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej Sekcja Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy. Jest to jednak odrębny przedmiot rozstrzygania nie objęty zakresem zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe Sąd uznał, że organy administracji podjęły kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zebrany materiał dowodowy właściwie oceniły, a wydane na jego podstawie rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.