Uzasadnienie
Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygnaturze V SA/Wa 747/09, pismem z dnia 23 kwietnia 2009 r. H.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo ARiMR ([...] Oddział Regionalny) z [...] marca 2009 r., o numerze [...] stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na powyższe pismo. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegało pismo z [...] listopada 2008 r. o numerze [...], wydane przez [...] Oddział Regionalny ARiMR stanowiące akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., natomiast skarżący wyraźnie wskazał, że przedmiotem skargi jest pismo Zastępcy Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2009 r., stanowiące jedynie odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, na którą to odpowiedź skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Ponadto Sąd zauważył, że w piśmie z [...] listopada 2008 r. dokonano niepełnego pouczenia strony co do dalszego trybu postępowania, informując wyłącznie o możliwości wezwania ARiMR do usunięcia naruszenia prawa bez pouczenia o przysługującej stronie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Natomiast pismo z [...] marca 2009 r. zawierało błędne pouczenie o prawie wniesienia takiej skargi. Sąd podkreślił, iż okoliczność ta może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Odpis postanowienia Sądu z dnia 30 lipca 2009 r. został doręczony skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2009 r. (potwierdzenie odbioru w aktach sądowych sprawy o sygn. V SA/Wa 747/09).
Pismem z dnia 4 września 2009 r. (data nadania pocztowego) H.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo ARiMR z [...] listopada 2008 r. o numerze [...]. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał na niepełne pouczenie co do dalszego trybu postępowania zawarte w piśmie z [...] listopada 2008 r.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1599/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek, wskazując na treść art. 87 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Dalej wskazano, iż o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na pismo ARiMR z [...] listopada 2008 r. skarżący dowiedział się z postanowienia WSA z dnia 30 lipca 2009 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2009 r. Wobec powyższego należało przyjąć, iż najpóźniej z dniem otrzymania ww. postanowienia, tj. 7 sierpnia 2009 r. skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi i tego samego dnia ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi. W związku z powyższym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 14 sierpnia 2009 r. W konsekwencji, wniosek skarżącego złożony w polskim urzędzie pocztowym w dniu 4 września 2009 r. należało uznać za spóźniony i jako taki podlegający odrzuceniu.
W dniu 24 listopada 2009 r. (data nadania) H.M. zwrócił się z kolejnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W postanowieniu z 6 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż wniosek ten złożony został po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia i wobec tego podlega odrzuceniu.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia na ww. postanowienie z dnia 6 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 67/10 oddalił zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm), dalej: ustawa o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy (w ramach działań wskazanych w ustępie 1 tego artykułu), podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zatem, aby skutecznie wnieść środek zaskarżenia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, sięgnąć należy do odpowiednich regulacji p.p.s.a., określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4.
Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę w tym przypadku można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa.
Jednocześnie w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., termin do złożenia skargi jest zachowany jeśli zostanie ona złożona do sądu w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi, w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania.
Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma wyłącznie znaczenie formalne, tj. dla oceny zachowania terminu skargi. Zauważyć bowiem należy, iż art. 53 § 2 p.p.s.a. przewiduje również wypadek nie udzielenia takiej odpowiedzi.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż wskazany w tym przepisie termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi.
Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga.
W niniejszej sprawie pismem z [...] listopada 2008 r., poinformowano stronę skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Strona skarżąca wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 24 listopada 2008 r. (data nadania pisma do organu). Organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania (pismo z [...] marca 2009 r., doręczone 23 marca 2009 r.). Wobec tego, strona skarżąca winna wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, tj. do dnia 23 stycznia 2009 r.
Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 4 września 2009 r., czyli po upływie omówionego powyżej terminu, który upłynął w dniu 23 stycznia 2009 r.
Mając zatem na uwadze powyższe a także wobec odrzucenia wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (postanowienia WSA z 12 listopada 2009 r. i z 6 stycznia 2010 r.) i oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie z 6 stycznia 2010 r. (postanowienie NSA z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 67/10), Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.