Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 9 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1605/20

Uzasadnienie

Sygn, akt VSA/Wa 1605/20

W roku 2016 Powiat [...], dalej Powiat, otrzymał dotację celową w rozdz.75515-Nieodpłatna pomoc prawna § 2110- Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat, w kwocie [...] zł.

W roku 2017 pracownicy [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] przeprowadzili kontrolę w Starostwie Powiatowym w [...] m.in. w zakresie prawidłowości wykorzystania ww. dotacji. W jej trakcie ustalono, że w roku 2016 od środków przyznanej dotacji powstał dochód w postaci odsetek bankowych w wysokości [...] zł, który powinien być przekazany do budżetu państwa.

W związku z brakiem zwrotu do budżetu państwa wskazanej kwoty, zawiadomieniem z [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z [...] kwietnia 20198 r. nr [...]) wydaną na podstawie art. 104 § 1 i art.107 § 1i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej Kpa, art.61 ust. 1 pkt. 1 oraz art.169 ust.6 w związku z ust. 1 pkt. 2, ust.2, 4 i 5 pkt ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r, o finansach publicznych, dalej ufp, zobowiązał Powiat do zwrotu kwoty [...] zł jako stanowiącej dotację pobraną w nadmiernej wysokości, wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 30 lipca 2018 r.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r. Powiat złożył odwołanie od decyzji Wojewody, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania wszczętego w sprawie.

Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Powiat uchylił decyzję Wojewody w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Sprawa nie mogła być bowiem procedowana na podstawie art.169 ust.6 ufp.(zdaniem Ministra)

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art.104 § 1 Kpa, art.61 ust. 1 pkt 1 oraz art.255 ust.1,2,4 i 5 w zw. z art. 60 pkt. 8 ufp, Wojewoda określił do zwrotu pobrane przez Powiat w okresie od 22 stycznia 2016 r. do 30 listopada 2017 r. i nieprzekazane do budżetu państwa dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami w wysokości [...] zł, oraz określił terminy od których należy liczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych tj, od kwoty [...] zł – od 16 lutego 2016 r., od kwoty [...] zł – od lipca 2016 r. od kwoty [...] zł- od 16 października 2016 r. i od kwoty [...] zł – od 16 grudnia 2016 r.

Pismem z dnia 31 stycznia 2020 r. Powiat, w terminie ustawowym, złożył odwołanie od decyzji Wojewody, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie w całości postępowania pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego.

W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Minister Finansów decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...];

1. – uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w całości i orzekając co do istoty sprawy określił Powiatowi [...]:
2. 1) kwotę [...] zł przypadającą do zwrotu do budżetu państwa, stanowiącą pobrane od dnia 22 stycznia 2016 r. do dnia 20 listopada 2016 r. i nieprzekazane do budżetu państwa dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami,
3. 2) terminy, od których należy liczyć odsetki, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od kwoty określonej w pkt.1, w tym:
4. • od kwoty [...] zł- od 16 lutego 2016 r.
5. • od kwoty [...] zł – od 16 lipca 2016 r.
6. • od kwoty [...] zł – od października 2016 r.
7. • od kwoty [...] zł – od 16 grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał m. in., że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie. Zadanie jest finansowane z budżety państwa z części będącej w dyspozycji województw przez udzielenie dotacji celowej powiatu.

Zgodnie z art. 255 ust. 1 i 2 ufp. zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań na rachunek bieżących dochodów dysponenta części budżetowej przekazującej dotację celową, według stanu określonego na:

1. 1) 10 dzień miesiąca – w terminie do 15 dnia miesiąca;
2. 2) 20 dzień miesiąca - w terminie do 25 dnia miesiąca.

Pobrane do dnia 31 grudnia i nieprzekazane w terminach, o których mowa w ust.1, dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami są przekazywane odpowiednio przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową – w terminie do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym, a gdy ten dzień jest dniem wolnym od pracy – do pierwszego dnia roboczego po tym terminie.

Zgodnie z art. 60 pkt.8 ufp. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są także pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Dochodami publicznymi są z kolei, stosownie do art.5 ust.2 pkt 4 lit. b ufp. odsetki od środków na rachunkach bankowych.

W trybie art.255 ust. 1 i 2 ufp. należy odprowadzić każdy dochód, który ma związek z realizowanym zadaniem z zakresu administracji rządowej.

W przepisach art. 60, art.255 ust.1 ufp oraz art.5 ust.1 pkt. 6 ustawy o dochodach jest mowa o pobranych dochodach budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami (nie jest przy tym kwestią sporną, że odsetki od środków na rachunkach bankowych stanowią dochód).

O tym,że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej stanowi art.8 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej zaś o kwestii przekazania do budżetu państwa pobranych środków budżetowych związanych z realizacją wskazanych zadań, pomniejszonych jedynie o określone w odrębnych ustawach dochody, przesądza art.255 ust. 1 i 2 ufp. Warunkiem przekazania dochodów jest zatem:

1. 1) Istnienie podstawy prawnej do uznania zadania za zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej albo inne zadanie zlecone,
2. 2) Osiągnięcie jakiegokolwiek dochodu związanego z realizacją tych zadań.

Jak ustalono, w związku z realizacją ww. zadania zleconego Powiat uzyskał dochód w postaci odsetek bankowych w kwocie [...] zł, wygenerowanych ze środków przekazanej dotacji podmiotowi zobowiązanemu do realizacji zadania z zakresu administracji rządowej(od środków budżetowych będących jedynie w dyspozycji Powiatu).

Gdyby nie okoliczności przekazania dotacji na realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, w niniejszej sprawie dochód by nie powstał.

Jednocześnie, stosownie do mającego w okolicznościach sprawy zastosowanie art. 5 ust.1 pkt. 6 ustawy o dochodach jst, źródło dochodów własnych powiatu stanowi 5% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Powyższy przepis ma charakter szczególny. Dotyczy wielkości dochodu przypadającego jednostce samorządu terytorialnego w każdym przypadku, w którym uzyskiwany jest dochód w związku z realizacją ww. zadań. Realizujący zadanie zlecone podmiot nie jest uprawniony do uzyskania dochodu powstałego w związku z realizacją ww. zadań w całości.

Zgodnie z art.255 ust. 1 ufp przekazane dochody pomniejszano zatem o określone w odrębnych ustawach dochody przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania zadania tj. o wartość 5% uzyskanych dochodów, zgodnie z treścią art.,5 ust. 1 pkt. 6 ustawy o dochodach jst (powołany w odwołaniu art.5 ust.1 pkt 9 ustawy o dochodach jst nie ma zastosowania w sprawach dotyczących dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami).

Organ odwoławczy wyjaśnia,że postępowanie kontrolne i administracyjne stanowią postępowania odrębne. Wojewoda wydaje decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego po wszczęciu postępowania w sprawie.

Zatem Minister uchylił decyzję Wojewody w całości i ponownie orzekł co do istoty sprawy mając na uwadze niewłaściwe rozstrzygnięcie w zakresie ustalania terminu zwrotu kwoty dotacji z odsetkami, tj. w terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji organu pierwszej instancji (sentencja decyzji). Ta część decyzji Wojewody nie jest spójna z powołaną w sprawie podstawą prawną (art.255 ust.4 w związku z ust. 1 i 2 ufp), oraz z art. 130 Kpa.

Jeśli chodzi o odsetki to organ odwoławczy wykazał że naliczane są one od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym podatnik lub inkasent był zobowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżył Powiat [...] w części jakiej Minister Finansów orzekł co do istoty sprawy przez określenie Powiatowi [...]

1. 1. kwoty [...] zł przypadającej do zwrotu do budżetu państwa, stanowiącą pobrane od dnia 22 stycznia 2016 r. do dnia 20 listopada 2016 r. i nie przekazane do budżetu państwa dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami,
2. 2. terminy od których należy liczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od kwoty określonej w pkt.1, w tym:
3. • od kwoty [...] zł od dnia 16 lutego 2016 r.;
4. • od kwoty [...] zł od dnia 16 lipca 2016 r.;
5. • od kwoty [...] zł od dnia 16 października 2016 r.;
6. • od kwoty [...] zł od dnia 16 grudnia 2016 r.;

Jednocześnie zarzucono organowi drugiej instancji naruszenie przepisów art.60 pkt 8 w zw. z art.61 ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U.2019.869 ze zm.) oraz;

1. - art. 255 ust.4 w zw. z ust.1 i 2 ustawy o finansach publicznych,
2. - art. 5 ust.2 pkt 2 i pkt 4 lit.b ustawy o finansach publicznych, 5 sierpnia 2015 r.o
3. - art.,3 ust.1 i art.,5 ust.1 pkt 9 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r, o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. 2020.23 ze zm.),
4. - art.8 ust.1 w zw. art 20 ust. 1 i art.19 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej na realizację zadań polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej (tj. Dz. U. 2019.294 ze zm.)

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła:

1. I. na podstawie art. 145 § 1 i 3 p.p.s.a.o uchylenie decyzji Ministra Finansów znak [...] z dnia [...] lipca 2020 r. i umorzenie postępowania w sprawie,
2. II. na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz Powiatu [...] kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z normami przepisanymi;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Skarga nie jest zasadna

Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie. Zadanie jest finansowane z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji wojewodów przez udzielenie dotacji celowej powiatom.(Dz. U. 2020.2232 tekst jedn.)

Zgodnie z art.255 ust.1 i 2 ufp, zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań.

Pobrane do dnia 31 grudnia i nieprzekazane w terminach, o których mowa w ust.1, dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami są przekazywane odpowiednio przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową- w terminie do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym, a gdy ten dzień jest dniem wolnym od pracy – do pierwszego dnia roboczego po tym terminie. Stosownie do art. 60 pkt. 8 ufp, środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są także pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów państwa. Natomiast dochodami publicznymi są stosownie do art.5 ust.2 pkt 4 lit. b ufp, odsetki od środków na rachunkach bankowych.

W ocenie tak organu jak i Sądu w przedmiotowej sprawie stosownie do mającego zastosowanie art.5 ust. 1 pkt. 6 ustawy o dochodach jst, źródło dochodów własnych powiatu stanowi 5 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Powyższy przepis ustawy o dochodach jst ma charakter szczególny. Realizujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej podmiot nie jest uprawniony do uzyskania dochodu powstałego w związku z realizacją ww. zadań w całości. Co istotne przywołane przepisy wyłączają zastosowanie art.5 ust. 1 pkt. 9 ustawy o dochodach jst. W sprawie w związku z realizacją zadania zleconego wynikającego z ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej, uzyskano dochód w postaci odsetek bankowych (ze środków dotacji).

Uzyskany dochód z tytułu odsetek bankowych od środków przekazanych z budżetu państwa, jest zatem dochodem budżetu państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego. Nie można bowiem pomijać art. 255 ust.1 i 2 ufp, przesądzającego o sposobie uzyskania dochodu należnego jednostce samorządu terytorialnego i jego wysokości w każdym przypadku realizacji wskazanych zadań i uzyskania w związku z ich realizacją dochodu. W trybie art.255 ust.1 i 2 ufp należy odprowadzić każdy dochód, który ma związek z realizowanym zadaniem z zakresu administracji rządowej. Tak też powinno być w niniejszej sprawie.

Zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie miała okoliczność, że z właściwych przepisów wynikało, że zadanie należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, oraz że w związku z realizacją ww. zadania powstał dochód.

Okoliczność, czy przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej zawierają dodatkowe regulacje dotyczące pobierania dochodów budżetowych, czy też nie nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej rozstrzyga jednoznacznie, że świadczenie pomocy prawnej jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, finansowanym w całości z budżetu państwa (w związku z realizacją właśnie tego zadania powstał dochód). Zdaniem Sądu nie ma tu znaczenia czynność techniczna pobrania dochodu.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej zgodnie z którymi za bezpodstawnym zastosowaniem w sprawie art.60 ust 8 ufp przemawia prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że art.60 ufp czytać należy łącznie z art.61 ufp, który przewiduje pobieranie dochodów wskazanych w art.60 w trybie decyzji administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 marca 2012 r. sygn.. akt II SA/G1 163/12). Tenże wyrok nie dotyczył bowiem stosowania art.60 pkt. 8 ufp, lecz art.60 pkt. 7 ufp. Obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy jest także stanowisko, zgodnie z którym dochody jakich zwrotu domaga się Minister nie zostały pobrane przez JST w drodze decyzji administracyjnej (ani obowiązek ich zapłaty nie wynika wprost z przepisów prawa), lecz dochód pochodził z wykonania umowy cywilnoprawnej, której stroną był Powiat.

Odnosząc się do tego podnieść trzeba, że co do zasady pobrane dochody budżetowe mogą dotyczyć należności powstałych w drodze cywilnoprawnej.

Poza tym w przypadku stwierdzenia istnienia związku uzyskania dochodu z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami zastosowanie znajduje art.255 ust.1i 2 ufp. co jawi się jako oczywiste.

Nie jest również trafny pogląd strony iż w każdym przypadku do grupy nieopodatkowanych należności budżetowych należy zaliczyć dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.

Sąd raz jeszcze przypomina,że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są dochody związane z realizacją zadań zleconych z zakresu administracji rządowej stanowiące odrębną kategorię dochodów, podlegającą odprowadzeniu w trybie art.255 ufp, (nie dochody własne wynikające z realizacji innych zadań.)

Końcowo podnieść trzeba,że powołany przez autora skargi art.5 ust. 1 pkt. 9 ustawy o dochodach jst nie ma zastosowania w sprawach dotyczących dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami. O rozstrzygnięciu sprawy przesądza art. 255 ust.1 i 2 ufp. Przepis art.5 ust. 1 pkt. 6 ustawy o dochodach jst stanowi o wielkości dochodu należnego powiatowi poprzez stosowne potrącenie przy przekazywaniu dochodu.

Mając zatem na względzie to wszystko o czym wyżej mowa Sąd skargę oddalił na podstawie art.151 p.p.s.a. uznając ją tym samym za niezasadną