Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 25 czerwca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1980/18

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...].11.2016 r. Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał R. P. zwrot środków w kwocie [...]zł wraz z odsetkami, pomniejszonymi o wpłatę [...] zł dokonaną [...].10.2013 r. Podstawą rozstrzygnięcia stanowi art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dalej ustawa o rehabilitacji, który był związany z niewykonaniem przez stronę zobowiązań wynikających z umowy z dnia [...].05.2010 r. nr [...].

W efekcie złożonego odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...].09.2018 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

Skargę na powyższą decyzje złożył R. P. zarzucając:

1. 1) Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 49e ust 1 ustawy o rehabilitacji polegające na błędnym przyjęciu, że:
2. a. przepis ten stanowi podstawę żądania zwrotu refundacji w przypadku naruszenia postanowień umowy cywilnoprawnej łączącej Organ I instancji ze Skarżącym, podczas gdy przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji związanych z konkretnymi naruszeniami związanymi z wykorzystaniem lub pobraniem środków, a nie dotyczy sytuacji naruszenia umowy cywilnoprawnej dotyczącej dofinansowania, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji, podczas gdy powinna ona zostać uchylona w całości.
3. b. odwołujący jest zobowiązany do zapłaty odsetek od dnia wypłaty środków, nie zaś od dnia doręczenia decyzji, podczas gdy z treści przepisu wynika, że odsetki winny być liczone od dnia otrzymania decyzji, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu i instancji, podczas gdy powinna ona zostać uchylona w całości,
4. 2) Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego polegające na rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w T. I Wydział Cywilny odmiennie od oceny przyjętej przy wydawaniu decyzji,
5. 3) Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 77§ 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się w szczególności w:
6. a. wybiórczej analizie wyroku Sądu Okręgowego w T. I Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2016 r., z pominięciem korzystnych dla Skarżącego ustaleń Sądu, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez Organ II instancji i przyjęciem, że Sąd uznał się niewłaściwym do rozstrzygnięcia kwestii naruszenia umowy przez Skarżącego, podczas gdy z treści wyroku wynika, że Sąd merytorycznie ocenił powództwo o ustalenie i oddalił je z uwagi na bezzasadność, a nie brak swojej właściwości, co z kolei skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji, podczas, gdy powinna ona zostać uchylona w całości,
7. b. wybiórczej analizie umowy nr [...], co skutkowało ustaleniem, że rzekome naruszenie przez Skarżącego § 6 pkt.

1. 2) umowy powoduje obowiązek zwrotu całości dofinansowania, podczas gdy z treści § 6 pkt.
2. 8) tiret drugie umowy wynika, że utrata statusu zakładu pracy chronionej (o czym jest mowa w § 6 pkt. 2 umowy) powoduje obowiązek zwrotu środków jedynie w części niezamortyzowanej, co z kolei skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji, podczas gdy powinna ona zostać uchylona w całości,
3. c. wybiórczej analizie umowy nr [...], co skutkowało ustaleniem, że na obowiązek zapłaty przez Skarżącego odsetek liczonych od dnia przekazania refundacji wskazuje § 7 umowy, podczas gdy to postanowienie umowne znajduje zastosowanie w przypadkach wypowiedzenia umowy przez Organ I instancji, do czego w niniejszej sprawie nie doszło, co z kolei skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji, podczas gdy powinna ona zostać uchylona w całości,

1. 4) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 365 § 1 k.p.c polegające na:
2. a. uznaniu za prawidłową decyzji Organu I instancji orzekającej o zwrocie refundacji w związku z naruszeniem przez Skarżącego § 6 pkt.

1. 2) umowy nr [...]pomimo tego, iż Sąd Okręgowy w T. I Wydział Cywilny prawomocnie oddalił powództwo Organu I instancji o ustalenie, że Skarżący naruszył § 6 pkt 2), § 6 pkt 6) oraz § 6 pkt.
2. 8) tiret drugie umowy nr [...]co sprawia, że Organ I instancji był związany treścią orzeczenia sądu powszechnego i nie miał prawa orzec w swojej decyzji, odmiennie od Sądu Okręgowego w T. I Wydział Cywilny, o naruszeniu wskazanych postanowień umowy przez Skarżącego, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji,
3. b. uznaniu, że treść uzasadnienia wyroku jest objęta rozszerzoną prawomocnością orzeczenia wynikającą z treści wskazanego przepisu, podczas gdy wiążąca dla organów jest treść sentencji orzeczenia wyroku pozostająca w związku z przedmiotem sporo, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji,

1. 5) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 19 k.p.a. polegające na:
2. a. ustaleniu, że Organ I instancji w decyzji był władny orzec o naruszeniu przez Skarżącego postanowień Umowy, co zgodnie z § 9 i § 10 Umowy jest zastrzeżone do właściwości Sądu Okręgowego w T., co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji,
3. b. ustaleniu,że Organ I instancji był władny orzec o zakresie obowiązków umownych Odwołującego wynikających z postanowień umowy nr [...], pomimo tego, iż zgodnie z § 9 i § 10 umowy, jest to zastrzeżone do właściwości Sądu Okręgowego w T., co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji,
4. 6) Naruszenie przepisów postepowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 15 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przejawiające się w szczególności w nierozpatrzeniu merytorycznym zarzutów odwołania i bezkrytycznym powieleniu w decyzji stanowiska Organu I instancji, na co wskazuje powielenie omyłek zawartych w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji,
5. 7) Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczących stanu faktycznego w zakresie norm wynikających z treści umowy nr [...] na niekorzyść Skarżącego, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu i instancji,
6. 8) naruszenie przepisów postępowania skutkujące nieważności decyzji polegające na rozstrzygnięciu przez Organ II instancji o naruszeniu przez Skarżącego postanowień umowy nr [...], podczas gdy zgodnie z § 10 umowy spory wynikłe z umowy podlegają rozpatrzeniu przez Sąd właściwy dla siedziby Oddziału Funduszu w T., a zatem orzeczenie w tym zakresie przez Organ II instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości, względnie bez podstawy prawnej.
7. 9. naruszenie innych zasad postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik postępowania, a w szczególności zasady zawartej w przepisie 11 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu w treści decyzji przesłanek jakimi Organ II instancji kierował się przy oddalaniu odwołania Skarżącego.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł alternatywnie o:

1. 1. uchylenie zaskarżonej decyzji Organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji i umorzenie postępowania, względnie o:
2. 2. stwierdzenie nieważności decyzji Organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji i umorzenie postępowania, względnie o:
3. 3. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Organowi II instancji do ponownego rozpoznania.
4. 4. zasądzenie od Organu II instancji na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa.

W odpowiedzi na skargę –żądając jej oddalenia- podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz.1302 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tej regulacji Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Z kolei z treści art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. wynika, że nieważne jest m.in. decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Wskazaną okoliczność Sąd zobowiązany jest badać również z urzędu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane regulacje, Sąd stwierdza, że kwestionowane rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. Skarga okazała się zatem skuteczna niezależnie od treści podnoszonych w niej zarzutów. Dzieje się tak, ponieważ w dacie zaskarżonej decyzji tj. 25 września 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie był właściwy rzeczowo do jej wydania.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji rzeczpospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z kolei z art. 6 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasadą przy tym jest, że nie domniemuje się kompetencji organów władzy państwowej. Od 6 czerwca 2018 r. obowiązuje w porządku prawnym znowelizowane brzmienie art. 49e ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnym (Dz. U. z 2018, poz. 511, ze zm.) Zostało ono wprowadzone przez ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018, poz.1076). Zgodnie z treścią art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia (co nastąpiło 5 czerwca 2018 r.).

Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 49e ustawy o rehabilitacji od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zarządu Funduszu. Oznacza to, że Minister w dacie wydania swojej decyzji nie był uprawniony do takiego działania.

Dzieje się tak również dlatego, że ustawodawca w ustawie zmieniającej z 10 maja 2018 r. nie przewidział regulacji intertemporalnej dotyczącej już wszczętych i niezakończonych postępowań. Oznacza to, że nowe przepisy dotyczące właściwości rzeczowej organu ponownie rozpoznającego sprawę stosuje się także do już prowadzonych postępowań administracyjnych.

W tej sytuacji po [...] czerwca 2018 r. Minister powinien był, prawidłowo przekazane mu według przepisów dotychczasowych, odwołanie Spółki od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2017 r. potraktować jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przekazać je do rozpoznania organowi właściwemu, tj. Prezesowi Zarządu PFRON. W świetle znowelizowanego brzmienia przepisu art. 49e ustawy o rehabilitacji i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. niedopuszczalne natomiast było rozpoznanie przez Ministra odwołania Skarżącej.

Z przedstawionych powodów Sąd na podstawie 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. zobligowany był do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra.

W dalszym toku postepowania środek odwoławczy wniesiony przez Spółkę od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2017 r. powinien zostać rozpoznany merytorycznie przez właściwy do tego organ. Okoliczność ta sprawia, że aktualnie przedwcześnie byłoby wypowiadanie się przez Sąd, co do zarzutów skargi.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 §2 p.p.s.a.