Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2143/19

Uzasadnienie

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi M. K. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z [...] maja 2018 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

M. K. (zwany dalej "skarżącym" lub "wnioskodawcą") złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku powoływał się na trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Oświadczył, że nie ma środków finansowych na spłatę zaległości składkowych, zaś z uwagi na wiek (rocznik urodzenia 1956) i choroby nie ma siły na podjęcie zatrudnienia.

Decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nalezności.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, [...] sierpnia 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] maja 2018 r., nr [...] i odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

Skarżący złożył skargę na opisane rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie.

Sąd prawomocnym wyrokiem z 27 marca 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 1734/18 uchylił decyzję ZUS z [...] sierpnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z [...] maja 2018 r., nr odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Wykonując zalecenia zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 27 marca 2019 r. organ ponownie rozpatrzył sytuację rodzinną, materialną, wnioskodawcy, rodzaj, okres i wysokość należności oraz przyczyny jej powstania, na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów.

ZUS analizując zgromadzone materiały stwierdził, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Według bazy przedsiębiorców CEIDG przeważająca działalność gospodarcza, którą prowadził skarżący obejmowała: posadzkarstwo, tapetowanie i oblicowywanie ścian. Obecnie skarżący pobiera świadczenie emerytalne wypłacane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w wysokości [...] zł netto.

Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych ustalono, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0360 ha, dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą o nr [...].

Na podstawie informacji uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że skarżący jest właścicielem następujących pojazdów:

1. - samochodu osobowego: VOLKSWAGEN [...] - rok produkcji 2006 (wartość pojazdu [...] zł);
2. - samochodu osobowego: FSO - WARSZAWA [...] - rok produkcji 1996;
3. - przyczepy lekkiej - rok produkcji 1978 r..

Organ wskazał, że wartość pojazdów nie przekracza wymaganej wartości do dokonania zastawu skarbowego.

Następnie dokonał sprawdzenia, czy skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 28 u.s.u.s.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 - z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. - należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy.

Organ ustalił, że:

1. - przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych,
2. - skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:
3. a) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,
4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
5. c) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
6. - wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
7. - działalność gospodarcza została zakończona 30 września 2014 r.,
8. - nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne,
9. - brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie było prowadzone.

Organ stwierdził, że możliwości przymusowego dochodzenia należności nie zostały przez organ rentowy wyczerpane. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podniósł, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne, które stanowi skuteczny przedmiot dochodzenia należności. Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej oraz posiadaczem pojazdów. Organ wyjaśnił, że na posiadanej nieruchomości przysługuje mu ustawowe prawo dokonania zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek.

Organ ustalił także, że aktualnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjnego z nieruchomości. Organ egzekucyjny również nie prowadzi wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności ZUS uznał, że żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust 1 - 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Organ podniósł, że przede wszystkim nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności, wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stwierdził, że w sprawie nie można orzec o całkowitej nieściągalności zadłużenia, bowiem wobec skarżącego Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. jako organ egzekucyjny nie wszczął postępowania egzekucyjnego.

Wskazał, że o braku możliwości zastosowania przesłanki nieściągalności świadczy także fakt, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej. Wyjaśnił, że na posiadanej nieruchomości Zakładowi przysługuje prawo dokonania zabezpieczenia należności składkowych wpisem hipoteki.

Podkreślił również, iż uwzględniając przesłanki powołane w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład nie ma możliwości orzeczenia nieściągalności. Podniósł, że ocena braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego egzekucję.

W opinii Zakładu w sprawie nie występują również podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozpatrywane w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

Organ podniósł, że skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, której i tak obecnie nie prowadzi.

Zdaniem organu w przypadku skarżącego nie ma również zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Ustawodawca stwierdza, że jedną z okoliczności przemawiających za umorzeniem pomimo braku całkowitej nieściągalności jest choroba przewlekła zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jako przewlekłą chorobę należy uznać jedynie chorobę o długotrwałym charakterze i nie każdą, a taką, która uniemożliwia uzyskiwanie dochodu na spłatę zobowiązań wobec ZUS. Organ wyjaśnił, że skarżący dostarczył zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego wydane przez lekarza prowadzącego leczenie, z uwzględnieniem informacji o rozpoznaniu i przebiegu choroby, dotychczasowym leczeniu oraz rokowaniach.

Zgodnie z opisem, choroba podstawowa skarżącego to: zwyrodnienie kręgosłupa ze skoliozą wielopoziomkową dyskopatią i kręgozmykiem L5-S1. Choroby współistniejące to: choroba refluksowa przełyku, rozrost gruczołu krokowego, wrodzona agenezja nerki lewej. Z opisu wynika, że są to choroby przewlekłe, które nie rokują trwałego wyleczenia.

W ocenie organu wskazane problemy zdrowotne mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, tym bardziej, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia.

Organ podniósł, że ograniczone możliwości płatnicze podnoszone przez skarżącego jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Wyjaśnił, iż podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne. Podniósł, że skarżący dysponuje dochodem w wysokości [...] zł netto/miesięcznie, co wskazuje na kwotę poniżej minimum socjalnego 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego (na podstawie źródła: obliczenia IPiSS na podstawie danych GUS z 28 marca 2019 r.: minimum socjalne 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego to kwota 1.151,97 zł). Zauważył również, że skarżącego wspomaga finansowo siostra kwotą od 200,00 zł do 300,00 zł miesięcznie.

Dodatkowo siostra udziela pomocy w postaci obiadów, żywności oraz innych artykułów. W tej sytuacji organ uznał, że skarżący dysponuje miesięcznie dochodem [...] zł, co stanowi informację, że żyje na poziomie minimum socjalnego.

Zdaniem organu z tego względu nie można stwierdzić, że opłacenie zaległości składkowych, w ewentualnych dogodnych ratach dostosowanych do możliwości płatniczych pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, czy zagrozi egzystencji.

Organ zauważył również, że skarżący nie korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej oraz innych form pomocy, a jedynie taka instytucja mogłaby kompleksowo i obiektywnie zweryfikować sytuację życiową skarżącego, w sytuacji, w której ZUS (poza informacjami wynikającymi z ewidencji prowadzonych przez organy państwowe) co do zasady opiera się na twierdzeniach wnioskodawcy i dostarczanych przez niego dowodach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez:

1. 1. dowolne i arbitralne uznanie, że w niniejszej sprawie należało wydać decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na rzecz ZUS, co w konsekwencji skutkowało przekroczeniem granic uznania administracyjnego bez jednoczesnego rozważenia indywidualnego interesu skarżącego,
2. 2. brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a tym samym zaniechanie przeprowadzenia rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy uprzednio zaskarżonej decyzji,
3. 3. ustalenie przez organ rentowy, że skarżący ma możliwości w uregulowaniu nieopłaconych przez niego składek na rzecz ZUS, bez jednoczesnego rozważenia jego sytuacji majątkowej oraz zdrowotnej, uzyskiwanych dochodów, stałych miesięcznych kosztów jego utrzymania, warunków jego życia, co z konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że brak jest przesłanek do umorzenia tych należności,
4. 4. zupełnie dowolne dokonanie oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego, w sytuacji w której w jego stanie majątkowym nie nastąpiła żadna zmiana, a dochód uzyskiwany przez M. K. bez wliczenia pomocy otrzymywanej od rodziny jest niższy od minimum socjalnego,
5. 5. pominięcie przy rozpatrywanej sprawie istnienia abolicji ZUS w zakresie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie nieopłaconych przez skarżącego składek za rok 2007, która to w istocie ma wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu przy uwzględnieniu słusznego interesy skarżącego, który nie mając świadomości o tym, że posiada jakiekolwiek zadłużenie w ZUS nie złożył stosownego wniosku w ustawowym terminie, a o swoich zobowiązaniach dowiedział się dopiero z decyzji wydanej [...] stycznia 2015 r. o ustaleniu jego podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu,
6. 6. zaniechanie przeprowadzenia rzetelnej oceny dowodów w niniejszej sprawie, co doprowadziło do uznania przez ZUS z jednej strony, że skarżący żyje w ubóstwie, a z drugiej uznano, że nie może to stanowić przesłanki do umorzenia składek,
7. 7. poczynienie przez organ ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w tym postępowaniu - analogicznego co poprzednio - i ograniczenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji do zaoferowania skarżącemu możliwości złożenia wniosku o rozłożenie na raty zaległych składek bez jednoczesnego nie rozważenia źródła ich finansowana

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 20 sierpnia 2020 r. skarżący doprecyzował, że należąca do niego nieruchomość gruntowa o powierzchni 360 m2 położona w N. zabudowana jest budowanym przez niego od 25 lat budynkiem mieszkalnym o powierzchni 120 m2 w stanie surowym zamkniętym. Posiada także dom o powierzchni 50 m2 i budynek gospodarczy oraz działkę o powierzchni 0,50 ha w miejscowości M. D.. Wcześniej działka miał powierzchnię około 1 hektara, ale 0,5 ha około 4 lat temu darował siostrze w celu uzyskania emerytury rolniczej. Obecnie nie posiada samochodu polonez, który został zbyty wiele a temu. Ostatnio pracował na budowach około 5 lat temu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia skarżącemu należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...] zł.

Sąd wskazuje, że organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13).

Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności, nie oznacza jednak dowolności (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r. sygn. II GSK 1545/11). Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym zobowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wybór kierunku rozstrzygnięcia powinien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1. 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2. 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
3. 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4. 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

1. 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
2. 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, że w stosunku do Skarżącego nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 4b u.s.u.s. Ustalenia ZUS w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe.

W ocenie Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem ZUS, że nie sposób stwierdzić, że Skarżący nie posiada majątku, z którego można egzekwować należności.

Prawidłowo ZUS wskazał w odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., że żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można egzekwować należności. Tym samym, w ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Przechodząc do oceny możliwości umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazać należy na przesłanki umorzenia, określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Niewątpliwie w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, bowiem sam Skarżący nie podnosił, by poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Sąd podziela stanowisko organu w zakresie braku wykazania przez skarżącego wystąpienia ostatniej z przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący cierpi na przewlekłe choroby stanowiące powszechne dolegliwości cywilizacyjne osób w pewnym wieku. Nie przedstawił jednak dowodów na to, że uniemożliwiają one osiąganie dodatkowego, nawet okazjonalnego dochodu. Nadto skarżący nie przedłożył o dokumentu lekarskiego, z którego wynikałoby, że jest pozbawiony możliwości zarobkowych z uwagi na konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że z treści powołanych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia przedmiotowych należności jest jej uznaniowy charakter. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07).

W świetle orzecznictwa sądowego decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli podlega to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Należy zatem stwierdzić, że decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w przypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia wnioskowanej należności. Zgodnie z treścią powołanych wyżej przepisów sam fakt znajdowania się dłużnika w trudnej sytuacji materialnej, nie może stanowić przesłanki umorzenia przedmiotowych należności.

W ocenie Sądu, poczynione w tej kwestii ustalenia organu są również prawidłowe.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Siostra skarżącego każdego miesiąca wspomaga finansowo kwotą od 200,00 zł do 300,00 zł.

Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zatem, nie można orzec o całkowitej nieściągalności zadłużenia. Wobec zobowiązanego Dyrektor II Oddziału ZUS w W. jako organ egzekucyjny nie prowadzi obecnie postępowania egzekucyjnego. Zatem, dopóki postępowanie nie zostanie przeprowadzone, nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Możliwości przymusowego dochodzenia należności nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane.

Jak wynika z akt sprawy skarżący figuruje w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0360 ha, dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą, nr [...]. Według oświadczenia skarżącego nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni 120 m2 w stanie surowym zamkniętym. Jak wynika z akt sprawy i oświadczenia skarżącego posiada także dom o powierzchni 50 m2 i budynek gospodarczy oraz działkę o powierzchni 0,50 ha w miejscowości M. D. (0,5 ha przekazał siostrze). Zgodnie z ustaleniami z lipca 2019 r. brak postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Na podstawie informacji uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, że skarżący posiada przyczepę lekką - rok produkcji 1978 r., samochód osobowy -VOLKSWAGEN [...] - rok produkcji 2006 (wartość pojazdu [...] zł).

Uprawnione jest stanowisko organu, że wskazane przez skarżącego problemy zdrowotne mogą stanowić dolegliwość w codziennej egzystencji dłużnika, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek.

W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, by poczynione przez organ ustalenia co do braku wystąpienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek były dowolne i nie wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego..

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, iż brak podstaw do ich uwzględnienia. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

Fakt braku wystąpienia skarżącego z wnioskiem o abolicję zaległości składkowych nie ma znaczenia dla orzekania w sprawie.

Mając na względzie wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.