Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2005 r. A. W. złożyła do Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w S. wniosek o pomoc finansową na działanie Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych. W Planie Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego załączonym do wniosku wnioskodawczyni wskazała, że do końca 3 roku realizacji tego planu dokona zakupu zwierząt gospodarskich.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] listopada 2006 r. przyznał A. W. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4.818,66 zł.
Następnie zawiadomieniem z 27 października 2009 r. (doręczonym stronie 28 października 2009 r.) poinformował A. W. o wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstw niskotowarowych z uwagi na niezłożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia w całości.
A. W. pismem z 3 listopada 2009 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego, składając jednocześnie wspomniane oświadczenie oraz zwolnienie lekarskie wykazujące niezdolność do pracy w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2009 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. postanowieniem z [...] listopada 2009 r. odmówił A. W. przywrócenia terminu do złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, orzekając w sprawie na skutek zażalenia strony, postanowieniem z 1 grudnia 2009 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 58 oraz art. 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej: k.p.a.) wskazał, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a tego wnioskodawczyni nie uczyniła. Zdaniem organu drugiej instancji, przedstawione przez skarżącą zwolnienia lekarskie nie mogły bowiem zostać uznane za uprawdopodobnienie przyczyny uchybienia terminu do złożenie oświadczenia, albowiem samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2010 r., V SA/Wa 453/10 uwzględniając skargę A. W. stwierdził, że bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostawało to, iż skarżąca nie zachowała terminu "(...) do uzupełnienia wskazanych w piśmie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Kwestią sporną pozostaje natomiast uprawdopodobnienie przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu przełożonymi zwolnieniami lekarskimi".
WSA zauważył, że art. 58 k.p.a. wskazuje na cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Brak winy w uchybieniu terminu procesowego jest podstawowym warunkiem wymaganym do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione.
WSA podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu przez skarżącą było następstwem choroby w okresie łącznym od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2009 r. Powoływany okres niezdolności do pracy potwierdzony został dziewięcioma zwolnieniami lekarskimi sporządzonymi na obowiązujących drukach przez lekarza Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. W. Przeszkoda dokonania uchybionej czynności skarżącej trwała więc w okresie wykazanym dołączonymi do wniosku zwolnieniami lekarskimi.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dokonały indywidualnej oceny w zakresie wszystkich okoliczności powoływanych we wniosku skarżącej o przywrócenie terminu. W jego ocenie ograniczenie rozważań jedynie do oceny waloru dowodowego zwolnienia lekarskiego z jednoznacznym uznaniem, iż zwolnienie lekarskie nie uzasadnia braku winy w uchybionej czynności stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania. Nie można bowiem co do zasady uznawać, że zwolnienie lekarskie nie może uprawdopodabniać braku winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji błędnego założenia o niemożliwości uprawdopodobnienia braku winy za pomocą zwolnienia lekarskiego, organy administracji pominęły w swoich rozważaniach tak istotną okoliczność jak długość zaistniałego zaburzenia zdrowia skarżącej, a tym samym bezpodstawnie odmówiły przywrócenia uchybionego terminu.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zarzucił naruszenie:
- 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i w związku z § 8 ust. 1 pkt 1 - 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 93, poz. 781, dalej: rozporządzenie) przez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie;
- 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego nie zastosowanie wobec przyjęcia naruszenia przez organ wydający postanowienie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. oraz niezastosowanie § 8 ust. 1 pkt 1 - 2 i ust. 2 rozporządzenia;
- 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie;
- 4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z § 8 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. W. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2011 r., II GSK 979/10 oddalił skargę kasacyjną wskazując, iż istota problemu występującego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do określenia charakteru prawnego terminu do złożenia przez producenta rolnego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, o jakim mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia oraz skutki naruszenia wspomnianego terminu.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i z tej przyczyny odmówił przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia. Z kolei w skardze kasacyjnej organ wywodził, że uwzględnienie prośby skarżącej jest niemożliwe, gdyż termin do złożenia oświadczenia jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu.
NSA wskazał, że problematyka związana z charakterem prawnym terminu do złożenia omawianego oświadczenia była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W orzecznictwie tych sądów w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku nie jest terminem materialnym (por. wyrok NSA z 20 stycznia 20011 r., sygn. akt II GSK 81/10, wyrok NSA z 2 marca 2011, sygn. akt II GSK 289/10, sygn. akt II SA/Łd 1412/10, wyrok WSA w Kielcach z 8 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 718/08 oraz z 27 maja 2009 r. II SA/Ke 204/09). Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Upływ terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym.
Wstrzymanie płatności – zdaniem NSA – dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia jest niewątpliwie skutkiem w ramach administracyjnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki strony. W myśl powołanego przepisu skutek ten następuje, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego będzie miało miejsce gdy nie zostanie zrealizowane przedsięwzięcie zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego lub nastąpi po terminie określonym w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, albo gdy producent rolny nie złoży oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. NSA zaznaczył, że termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego określony został w § 8 ust. 2 rozporządzenia, do którego nie odwołuje się § 9 ust. 1 rozporządzenia, a zatem jego niezachowanie nie może powodować konsekwencji w ramach administracyjnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki strony. W związku z tym należało podzielić stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że nie jest on terminem materialnym.
W powołanych już wyrokach sądów administracyjnych termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego kwalifikowany był jako termin procesowy. W motywach Sądy zauważały, że terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania, a jego uchybienie powoduje nieskuteczność czynności procesowej. Według stanowiska wyrażanego w powołanych wyrokach, złożenie oświadczenia, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy traktować jako czynność procesową inicjującą postępowanie dotyczące wypłaty przyznanej już wcześniej decyzją płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty. Oświadczenie stanowi formę podania w rozumieniu art. 63 § 1 i 2 k.p.a. W przypadku uchybienia terminu do jego złożenia strona jest pozbawiona możliwości skutecznego dokonania czynności. Z uwagi na to, że termin określony w § 8 ust. 2 jest terminem procesowym mają do niego zastosowanie przepisy art. 58 i 59 k.p.a.
NSA w składzie rozpoznającym sprawę nie podzielił poglądu o procesowym charakterze terminu do złożenia oświadczenia o realizacji przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego z następujących przyczyn:
Z istoty rzeczy czynności procesowe są podejmowane w ramach postępowania administracyjnego. Pod pojęciem postępowania administracyjnego na ogół rozumie się regulowany przez prawo procesowe ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej.
W przypadku pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych rozstrzygnięcia w formie decyzji wymaga: przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (§ 6 rozporządzenia), wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty (§ 9 w związku z § 13 rozporządzenia) oraz wstrzymanie i zwracanie tej płatności (§ 10 w związku z § 13 rozporządzenia). O ile przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego następuje w drodze decyzji, kończącej postępowanie administracyjne w tej sprawie, to wypłata płatności w kolejnych latach jest czynnością organu podejmowaną poza sformalizowanym postępowaniem administracyjnym. Do czynności związanych z wypłatą poszczególnych transzy płatności, podejmowanych przez organ i beneficjenta płatności nie mają więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny nie można zgodzić się z poglądem wyrażanym w powołanych orzeczeniach, że oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego jest czynnością procesową inicjującą postępowanie dotyczące wypłaty przyznanej wcześniej płatności, do którego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Złożenie wspomnianego oświadczenia stanowi jeden z warunków wypłaty płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty, lecz nie wszczyna ono postępowania administracyjnego w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji. W wiążącym w rozpoznawanej sprawie stanie prawnym nie przewidziano bowiem możliwości rozstrzygania o omawianej wypłacie w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w przypadku, gdy wymagane oświadczenie nie zostanie złożone organ z urzędu wszczyna postępowanie, lecz nie dotyczy ono wypłaty płatności, lecz wstrzymania wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że złożenie oświadczenia, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie jest czynnością procesową, albowiem co do zasady jest składane w chwili, gdy nie toczy się postępowanie administracyjne, ani takiego postępowania nie inicjuje.
W związku z tym NSA przyjął, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia, określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia nie ma charakteru terminu procesowego, gdyż nie wyznacza on terminu do dokonania czynności procesowej.
Zdaniem NSA, analizowany termin to termin szczególny przewidziany w rozporządzeniu, który ze względu na skutki jakie wywołuje charakterem najbardziej jest zbliżony do terminu porządkowego. Do istoty terminu porządkowego należy to, że nie powoduje on utraty prawa lub możności dokonania czynności przed właściwym organem.
Jak już wspomniano, zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia "Płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2." W ocenie NSA, nie powinno budzić wątpliwości, że sformułowanie "z zastrzeżeniem ust. 2" dotyczy ust. 2 § 9 rozporządzenia. W związku z tym naruszenie terminu do złożenia oświadczenia, określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia, nie może stanowić podstawy wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty.
W ocenie NSA, analiza powołanych przepisów rozporządzenia prowadzi do wniosku, że prawodawca w ogóle nie określił skutków niezachowania 7 dniowego terminu do złożenia przez producenta rolnego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wobec braku podstaw do przyjęcia, że niezachowanie wspomnianego terminu wywołuje jakiekolwiek skutki, należało uznać, że wolą prawodawcy było nadanie temu terminowi charakteru zbliżonego do terminu porządkowego.
Jeżeli zatem beneficjent zrealizował przedsięwzięcie zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w terminie określonym w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, to złożenie oświadczenia w tym przedmiocie z naruszeniem 7 dniowego terminu nie stanowi przesłanki wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty. Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego może być skutecznie złożone także po upływie terminu wskazanego w § 8 ust. 2 rozporządzenia, o ile nastąpi to przed wydaniem przez organ decyzji o jakiej mowa w § 9 ust. 1 rozporządzenia.
W związku z powyższym NSA nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji o potrzebie ponownego rozważenia spełnienia przez skarżącą warunków uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia wymienionego w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Konsekwencją przyjęcia, że wspomniany termin jest terminem zbliżonym do terminu o charakterze porządkowym, a nie procesowym wyłącza jego przywrócenie. Jednak mimo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu, gdyż postanowienie odmawiające przywrócenia terminu narusza art. 58 § 1 k.p.a. Postępowanie wszczęte wnioskiem o przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia powinno bowiem zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
W tzw. "międzyczasie" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. wstrzymał płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w odniesieniu do A. W. W efekcie wniesionego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (stosowny akt administracyjny wydano [...] kwietnia 2010 r.)
W motywach wskazano, że "w przedmiotowej sprawie rozstrzygające znaczenie miała kwestia przywrócenia terminu na złożenie przedmiotowego oświadczenia, które A. W. dostarczyła do Powiatowego Biura ARiMR po wymaganym terminie. Jak wynika z dokumentacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. (...) postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Ponadto w dniu [...] grudnia 2009 r. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Organu I instancji".
Dalej dodano, że "przyczyną wydania zaskarżonej decyzji było złożenie przez A. W. oświadczenia po terminie (...). Jeśli zostanie stwierdzone, że beneficjent uchybił terminowi na dokonanie określonej czynności (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie) to wówczas organy administracji publicznej nie przechodzą do rozpatrywania sprawy po względem merytorycznym".
Skargę na powyższą decyzję złożyła A. W. zarzucając rozstrzygnięciu Organu II instancji naruszenie treści art. 58 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie nagłej choroby od [...] lipca 2009 r. do [...] stycznia 2010 r., a także brak winy w uchybieniu terminu. W efekcie złożyła wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania akcentując swoją sytuację zdrowotną. W końcu podniesiono, iż w tej sytuacji brak jest podstaw do wstrzymania płatności do gospodarstwa niskotowarowego.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu.
Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
- III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a, lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchybienie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
IV. Mając na uwadze powyższe, a także fakt związania Sądu treścią uzasadnienia NSA wskazać trzeba, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyżej zamieszczone cytaty z treści uzasadnienia Organu II instancji jednoznacznie świadczą, iż rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2010 r., a także [...] kwietnia 2010 r. oparto na ostatecznym postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Jak wynika z wcześniej poczynionych rozważań to postanowienie zostało uchylone przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r.; zaaprobował to rozstrzygnięcie NSA wyrokiem z dnia 11 października 2011 r.
Zachodzi zatem potrzeba ponownego rozpatrzenia kwestii objętych zaskarżoną decyzją poprzez jej merytoryczne rozstrzygnięcie – z uwzględnieniem wskazań poczynionych przez Sądy obu instancji. Wskazać zatem należy na potrzebę rozważenia w pierwszym rzędzie kwestii uchybienia terminu – z uwzględnieniem zaleceń NSA.
Ocena merytoryczna wniesionego odwołania – w zakresie podniesionych zarzutów – a także ewentualne zastosowanie norm prawa materialnego – zależeć będzie od oceny kwestii proceduralnych.
- V. Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1a) i 1c) w zw. z art. 200 i 152 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.