Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest skarga A. J. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] sierpnia 2011r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2011 r. nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:
A. J. (dalej: skarżący), obywatel G., deklarujący narodowość [...], pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył w dniu 6 kwietnia 2009 r. Jako motywy wyjazdu z kraju pochodzenia podał trudności finansowe, w jakie popadł po konflikcie [...] oraz utrudnianie mu przez władze g. prowadzenia interesów. Jednocześnie zadeklarował, że nie może pogodzić się z sytuacją polityczną w G. i z tego powodu ma trudności z prowadzeniem interesów w G. Ponadto w toku przesłuchania zeznał, że prowadził w C. firmę zajmującą się kupnem i sprzedażą pszenicy oraz, że pożyczył od mafii pieniądze na rozwinięcie działalności. W wyniku działań wojennych skarżący stracił firmę i wszystkie pieniądze a gdy zaczęto domagać się zwrotu pożyczki, zdecydował się wyjechać z kraju pochodzenia.
Decyzją z [...] października 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.
Rada do Spraw Uchodźców, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2009 r. Decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji.
Skarżący w dniu 19 kwietnia 2010 r. złożył drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP.
Decyzją z [...] lipca 2010r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Organ zwrócił uwagę, że jest to kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, złożony po otrzymaniu decyzji ostatecznej Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2010 r. Dokonując analizy sprawy organ stwierdził, że okoliczności na które powołał się skarżący są tożsame z okolicznościami powołanymi we wcześniejszym wniosku. Dane zawarte w niniejszym wniosku wskazują, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni w związku z czym uznać go należy za niedopuszczalny.
Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] stycznia 2011 r. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2010 r.
Następnie w dniu 28 lutego 2011 r. skarżący złożył po raz trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy, w którym oświadczył, że prowadząc biznes w kraju pochodzenia zapożyczył się u ludzi ze świata przestępczego a później nie miał jak zapłacić tych długów i dlatego postanowił przyjechać do Polski. Równocześnie skarżący stwierdził, że w kraju pochodzenia nie był prześladowany, poddawany przemocy, zatrzymany, aresztowany lub skazany wyrokiem sądu. Nie brał udziału w działaniach wojennych i nie należał do żadnych organizacji politycznych, społecznych lub etnicznych.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2011 r. umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Organ uznał, że wszystkie okoliczności, przedstawione przez skarżącego w nowym wniosku, są tożsame z okolicznościami, które były już przedmiotem rozstrzygnięcia organów orzekających. Wnioskodawca powołał się na problemy z mafią, która żądała od niego spłaty pożyczki. W związku z powyższym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że niniejsza sprawa jest tożsama ze sprawą rozpatrywaną wcześnie, zakończoną decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy dotyczy zarówno podmiotu postępowania, jak i przedmiotu – tej samej podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania.
Zaskarżoną decyzją Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji i wskazała powołując się na art. 40 ustawy z 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.), zwanej dalej ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, że wniosek skarżącego jest niedopuszczalny. Organ omówił przebieg postępowań (ich wyniki) zainicjowanych dwoma wcześniej złożonymi wnioskami skarżącego o nadanie statusu uchodźcy. Wyjaśnił, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku wnioskodawca złożył kolejny wniosek oparty na tych samych podstawach. Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżący nie podał żadnych nowych okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek do nadania statusu uchodźcy. W istocie skarżący powołał się na te same okoliczności, które były już przedmiotem oceny organów orzekających.
Pismem z 5 października 2011 r. (data osobistego złożenia w organie) Skarżący złożył skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] sierpnia 2011r. i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- - naruszenie prawa materialnego: art. 13 ust. 1, art. 15, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony;
- - istotne naruszenie przepisów postępowania, zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), mające wpływ na wynik sprawy tzn. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji.
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy stosują środki określone w ustawie.
Regulacje te określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 28 lutego 2011 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Należy wyjaśnić, że skarżący był już uprzednio objęty wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, który to wniosek złożono w dniu 6 kwietnia 2009 r. W postępowaniu zainicjowanym wczesniejszym wnioskiem wydana została decyzja odmawiająca skarżącemu nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekająca o wydaleniu wobec stwierdzenia, że brak jest okoliczności uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany.
Wobec powyższego kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie, czy w związku z nowym, kolejnym wnioskiem skarżącego o udzielenie mu statusu uchodźcy, tj. wnioskiem z 28 lutego 2011 r. organ wydający zaskarżoną decyzję miał prawo uznać, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a więc, że wniosek ten oparty jest na tych samych podstawach, a zatem że jest on niedopuszczalny, co nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku.
W myśl art. 40 ust. 2 ww. ustawy wniosek jest niedopuszczalny, gdy:
- 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim;
- 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach;
- 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek.
Jednocześnie zauważyć należy, że rozstrzyganie w zakresie statusu uchodźcy odbywa się przede wszystkim na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również inne akty prawne, w tym, np. dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz Dyrektywy 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich.
Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający, ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianych jako wszelkie okoliczności dotyczące cudzoziemca), dotyczących go w indywidualny sposób i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę.
Oczywiście przedstawione twierdzenia, muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych rozumianych jako sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń. To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wskazania okoliczności dotyczących w jego ocenie prześladowania, których szczegółowe rozważenie może pozwolić na ocenę, czy możliwe jest udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej.
Należy uznać, że skoro okoliczności podane w pierwszym wniosku o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacją osobistą wnioskodawcy, nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie takich samych okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania.
W Dyrektywie Rady z dnia 1 grudnia 2005 r., nr 2005/85/WE, która wskazuje na zasady procedowania (co do minimalnych norm) w sprawach uchodźczych określono procedury rozpatrywania wniosku (art.
23) jak również postępowania w przypadku złożenia kolejnych wniosków (art. 32). W art. tym w ustępie 3 w sposób wyraźny mowa jest o tym, że kolejny wniosek poddawany jest wstępnej ocenie, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje pozwalające na rozpatrzenie możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Co do zasady należy stwierdzić, że w motywie 15 wspomnianej dyrektywy przewiduje się, że w przypadku gdy wnioskodawca składa kolejny wniosek, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie Państwa Członkowskiego do przeprowadzenia pełnej procedury ponownego rozpatrzenia byłoby niewspółmierne. W takich przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca. Takim wyjątkiem w prawodawstwie krajowym jest właśnie art. 40 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a więc rozumienie pojęcia definicji "oparty na takich samych podstawach" polega na uznaniu, że są to takie same jak dotychczas okoliczności faktyczne sprawy, takie same twierdzenia, a więc, że nie doszło do zgłoszenia przez wnioskodawcę we wniosku nowych (dodatkowych) informacji lub argumentów.
W odniesieniu do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że okoliczności zgłoszone przez cudzoziemca we wniosku z 28 lutego 2011 r. wyraźnie odwołują się jedynie do okoliczności, które były już przedmiotem rozważań związanych ze złożeniem pierwszego wniosku. Wskazać należy, iż w postępowaniu zainicjowanym pierwszym wnioskiem skarżący powoływał się m. in. na problemy finansowe związane z pożyczeniem pieniędzy od mafii na prowadzenie działalności gospodarczej a następnie upominaniem się o zwrot pieniędzy w sytuacji utraty majątku spowodowanej działaniami wojennymi pomiędzy R. i G. w [...] r. Okoliczności te zbadane zostały wnikliwie w toku postępowania z pierwszego wniosku. Organy obu instancji zasadnie doszły tutaj do wniosku, że deklarowane przez stronę zagrożenia nie są tożsame z przesłankami konwencyjnymi. W kolejnym wniosku skarżący jako podstawę swojego działania powoływał wyłącznie te same okoliczności, które były już badane w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2010 r. Słusznie organy uznały tutaj, iż oba wniosku są identyczne pod względem stanu faktycznego ustalonego w sprawie (brak możliwości zwrotu pieniędzy pożyczonych przez skarżącego od mafii).
Podkreślić tutaj należy, iż organy administracyjne badającej sprawę skarżącego z kolejnego wniosku, dokonały również ponownej oceny sytuacji w kraju jego pochodzenia uznając, że nie uległa ona zmianie w zakresie wskazującym na konieczność objęcia go ochroną międzynarodowa na terytorium RP.
W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ po zbadaniu wniosku i porównaniu zawartych w nim okoliczności z poprzednimi ustaleniami miał prawo do przyjęcia, że istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny, i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Słusznie zatem zastosował się do regulacji określonej w art. 40 ust. 1 ww. ustawy tzn. wydał decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W takiej sytuacji nie rozważa się przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej (art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) ani zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Z tego też powodu Sąd uznaje za bezzasadne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.
Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ poinformował skarżącego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym wyczerpał dyspozycję art. 10 § 1 k.p.a.
Reasumując zatem, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że wniosek z 28 lutego 2011 r. był wnioskiem opartym na tych samych podstawach co wniosek z 6 kwietnia 2009 r. i w związku z treścią art. 40 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony umorzyły postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a oddalił skargę. Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z §18 ust. 1 pkt 1 lit "c" i §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).