Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 marca 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. E. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2011r.
Wnioskiem z 27 kwietnia 2012r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 26 maja 2012r. uczestnik postępowania L. E. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części oraz ustanowienie radcy prawnego, adwokata i doradcy podatkowego.
Wnioskodawca wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 5250 złotych. Oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości 24500 złotych z przeznaczeniem na "wkład własny do kredytu mieszkaniowego. Podał, że nie posiada nieruchomości, innych zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
W przedmiotowej sprawie uczestnik postępowania wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego i doradcy podatkowego.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Przedmiotem skargi M. E. i uczestnika postępowania L. E. była decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, zatem uczestnik postępowania jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy.
W związku z tym, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie.
Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
Zasadność wniosku uczestnika postępowania rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się w przedmiotowej sprawie koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem uczestnik postępowania nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez wnioskodawcę stałego źródła dochodów oraz oszczędności w wysokości 24.500 złotych. Wysokość tych oszczędności nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie jest możliwe.
Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie pełnych kosztów postępowanie nie jest możliwe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie co najmniej 24.500 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na marginesie należy również wskazać, że powyższej oceny w żaden sposób nie mogły zmienić twierdzenia wnioskodawcy, wskazujące na to, że powyższe oszczędności mają zostać przeznaczone na tzw. wkład własny do kredytu mieszkaniowego. Wskazywany cel, na który mają zostać przeznaczone środki finansowe nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika), gdyż zobowiązania prywato - prawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do kosztów sądowych.
Dodatkowo należy podkreślić, iż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów w wysokości 5.250 złotych miesięcznie i również z tego powodu uznanie uczestnika postępoania za osobę o ograniczonych możliwościach finansowych jest niemożliwe. W związku z tym skoro uzyskiwane dochody i posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Reasumując wysokość oszczędności oraz uzyskiwane stałe dochody, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Na koniec należy również wskazać, iż wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego nie mógł również zostać pozytywnie rozstrzygnięty ponieważ zgodnie z przepisem art. 35 p.p.s.a. w związku z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 86 ze zm.) doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień administracyjnych wyłącznie w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego nie jest sprawa dotycząca powyższych obowiązków. Dlatego też, pełnomocnikiem wnioskodawcy w przedmiotowym postępowaniu sądowym nie mógł być doradca podatkowy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.