Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia... marca 2007 r. M. S. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o umorzenie zaległych składek ubezpieczeniowych wobec ZUS za okres od...02.2001r. do...04.2002r. Powstanie zadłużenia uzasadniła koniecznością zakończenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej z uwagi na swoją sytuację zdrowotną i rodzinną. Podkreśliła, iż obecnie jest osoba bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, a choroba S., na którą cierpi wymaga długotrwałego leczenia.
Wskazała ponadto, że samotnie wychowuje córkę, która wraz z nią jest na utrzymaniu rodziców, a wyliczona przez ZUS kwota zadłużenia jest dla niej kwotą nieosiągalną.
Decyzją z dnia... kwietnia 2007 r. o Nr... wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3, w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 11, poz. 74.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od...2001r. –....2002r. w łącznej kwocie... zł.
W treści uzasadnienia decyzji wskazano, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy ZUS ustalił, że w stosunku do M. S. nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia określone w w/w rozporządzeniu, bowiem jest właścicielem nieruchomości, a stan zdrowia wnioskodawczyni nie pozbawia jej możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Dokumentacja medyczna nie potwierdza również, że obecny stan zdrowia córki M. S. powoduje konieczność sprawowania nad nią opieki, w sposób uniemożliwiający podjęcie pracy.
Zdaniem Zakładu podnoszone przez stronę argumenty pozostawania w trudnej sytuacji materialnej, przy jednoczesnym braku dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że taka sytuacja ma charakter trwały i nie ulegnie zmianie nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia powstałego długu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia... czerwca 2007r. o nr... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, (w imieniu którego działa Prezes), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji.
Wskazał dodatkowo, iż organ egzekucyjny nie potwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych do... Urzędu Skarbowego w L. Ponownie odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) stwierdził, iż z dokumentacji medycznej nie wynika aby stan zdrowia wnioskodawczyni nie rokował poprawy, a brak możliwości podjęcia pracy miał charakter trwały. Niezdolność do pracy zdaniem organu nie została stwierdzona również orzeczeniem lekarza orzecznika, a przedłożone dokumenty, dotyczące niepełnosprawności jej córki nie wskazują na to, że na trwałe zachodzi konieczność sprawowania nad nią stałej opieki w sposób uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia... kwietnia 2007r. oraz wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in. naruszenie:
- - przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 k.p.a polegające na nie wyjaśnieniu, niedokładnym rozpatrzeniu stanu faktycznego będącego podstawą decyzji i ustalenie w sposób dowolny przez Prezesa ZUS, iż pomimo przedłożenia dokumentów potwierdzających występowanie problemów zdrowotnych, w tym zaświadczenia lekarskiego z....05.2007r. zawierającego informację o braku możliwości podjęcia pracy, nie można stwierdzić, iż brak możliwości podjęcia pracy ma charakter trwały, przy czym Prezes ZUS nie podjął własnej inicjatywy dowodowej w tej kwestii;
- - art. 84 k.p.a. przez stwierdzenie, że dokonanie oceny dowodów na podstawie zaświadczeń lekarskich jest niewystarczające do oceny stanu zdrowia skarżącej przy jednoczesnym zaniechaniu powołania biegłego z zakresu medycyny bowiem w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.
W dalszej części uzasadnienia skargi M. S. przedstawiła ponownie okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała dodatkowo, że Prezes ZUS powinien udowodnić, a nie dowolnie uznawać, że wbrew zaświadczeniu może ona wrócić do zdrowia i podjąć pracę. Wyjaśniła również, że ubiegała się o pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. oraz z Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta L. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia... czerwca 2007r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Stwierdzić należy, że powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Dokonując oceny należy ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania, nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (dowodowego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do powyższego Sąd miał na uwadze okoliczność, iż w niniejszej sprawie organ nie ustalił źródeł uzyskiwanego przez skarżącą dochodu i w tym kontekście nie uwzględnił również wydatków M. S. jakie zobowiązana jest ponosić z uwagi na swój stan zdrowia oraz stan zdrowia swojej niepełnosprawnej córki P. S., potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia....06.2003r. (dowód: k-... akt administracyjnych sprawy). Z Karty informacyjnej Kliniki... w L. z dnia...03.2005r. wynika, że skarżąca jest osobą, u której stwierdzono Zespół S., a zaświadczenie lekarskie z dnia....05.2007r. (dowód: k-... akt adm. sprawy) potwierdza, że wymaga ona stałego leczenia i okresowej hospitalizacji.
W tym kontekście Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) rozpoznając przedmiotową sprawę winien zbadać możliwości podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej z uwzględnieniem stwierdzonego u niej okresowego (tj. do dnia....10.2010r.) stopnia niepełnosprawności potwierdzonego Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności znajdującym się w aktach sądowych sprawy.
Ponadto jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia... czerwca 2007r. organ odwoławczy stwierdził, że cyt: "ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że obecnie korzysta Pani z jakiejkolwiek formy pomocy udzielonej przez ośrodki pomocy społecznej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej". W tym miejscu wyjaśnić należy, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę orzekł na podstawie niepełnego materiału dowodowego, ponieważ dysponując kolejnymi zaświadczeniami Urzędu Pracy w L. dotyczącymi tego, że skarżąca jest bezrobotna i mając wątpliwości z tym związane tj. przyczyn niepodejmowania pracy, powinien zażądać wyjaśnienia tej kwestii przez skarżącą. Pozwoliłoby to na zgromadzenie wszelkich dowodów będących w posiadaniu strony od 2006r., a które złożone zostały przez nią dopiero w toku postępowania sądowego.
Analizując ponadto zaskarżoną decyzję Sąd dodatkowo wyjaśnia, że organ odwoławczy musi ocenić, czy w danym stanie faktycznym organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. W ocenie Sądu jednakże niedopuszczalne jest wydawanie rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez samą stronę. Powyższy obowiązek nie spoczywa tylko na stronie postępowania.
Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji (2006.01.12 wyrok WSA w Warszawie V SA/Wa 2351/05 LEX nr 196302). Dodać też należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę.
Koniecznym zatem jest przeprowadzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i ustalenie rzeczywistej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącej z uwzględnieniem przedłożonych do akt sprawy nowych istotnych dowodów.
Analizując ponownie sprawę organ odwoławczy winien zwrócić również uwagę na to, w jaki sposób odmowa umorzenia w całości lub w częścią nałożonych na M. S. zobowiązań wobec ZUS mogłaby wpłynąć na jej możliwości finansowe w kontekście konieczności zaspokajania potrzeb skarżącej i jej rodziny.
Dopiero wyjaśnienie wyżej wskazanych okoliczności może zobrazować rzeczywisty dochód skarżącej, stanowiący podstawę do oceny, czy w niniejszej sprawie wypełniona została dyspozycja art. 28 (w szczególności jego § 3a) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umożliwiająca umorzenie w całości lub w części zadłużenia wobec ZUS.
Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z dnia 29 czerwca 2007r. naruszała przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy procesowej.
- - ---------------------- 1