Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia decyzją z dnia [...] października 2006 r. decyzji pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy w łącznej kwocie, wraz z odsetkami i kosztami upomnień, 20.215,02 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawczyni na emeryturę w wysokości 690 zł netto miesięcznie, mąż otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 670 zł netto miesięcznie, małżonkowie są współwłaścicielami nieruchomości składającej się z trzech działek, z których tylko jedna jest zabudowana, oraz dwóch samochodów osobowych. Na chorującą przewlekle córkę, która ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, państwo S. otrzymują zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie i ma ona możliwość korzystania ze środowiskowego systemu wsparcia.
Pomocy rodzinie udziela także matka wnioskodawczyni. Wysokie koszty leczenia całej rodziny /wnioskodawczyni jest po udarze, mąż ma rozedmę płuc/, na co powoływała się wnioskodawczyni - nie zostały, poza jednostkowymi rachunkami, udokumentowane. W ocenie organu w powyższej sytuacji nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ani też strona nie wykazała, iż pomimo braku całkowitej nieściągalności szczególna sytuacja uzasadnia umorzenie należności.
Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając w imieniu Zakładu, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2007 r. wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż organy obu instancji nie znalazły podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o przepisy art. 28 ust. 1 - 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak też przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przede wszystkim podkreślił, iż prawidłowa jest ocena sytuacji majątkowej strony dokonana przez organ I instancji. Posiadanie przez małżonków nieruchomości, dwóch samochodów i pobieranie przez nich świadczeń emerytalnych uniemożliwia przyjęcia istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia. Organ II instancji uwzględniając sytuację zdrowotną w rodzinie a zwłaszcza chorobę córki wnioskodawczyni uznał wprawdzie, odmiennie niż w I instancji, iż spełniony został warunek umożliwiający na gruncie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. umorzenie zadłużenia mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, to jednak w całokształcie sprawy, za zasadne przyjął stanowisko organu I instancji w kwestii odmowa umorzenia długu.
Organ uwzględnił przy podejmowaniu decyzji fakt, iż małżonkowie pomimo powoływania się na bardzo trudną sytuację finansową rodziny regulują swoje zobowiązania kredytowe, dokonali wielu ratalnych spłat zadłużenia wobec ZUS-u, także przedterminowej wpłaty na łączną kwotę 15.767,69 zł opłacając z góry należne raty obejmujące składki za okres uprawniający męża wnioskodawczyni do uzyskania świadczenia emerytalnego. Korzystają także w toku postępowania administracyjnego z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, co musi wiązać się z ponoszeniem kosztów. Wobec powyższego, mając na uwadze wyjątkowość instytucji umorzenia, uznaniowość decyzji w tym przedmiocie, rozważenie konkretnej sytuacji wnioskodawczyni i możliwość rozłożenia zadłużenia na raty organ II instancji utrzymał decyzję odmawiającą umorzenia należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2007 r. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosiła o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji, uznanie skarżącej za spełniającą warunki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy pod nieobecność uczestnika postępowania tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż wykazywany w toku postępowania administracyjnego stan majątkowy skarżącej i jej sytuacja rodzinna nie pozwalają na opłacenie zadłużenia bez spowodowania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej rodziny. Ponownie powołano się na trwałą chorobę córki, schorzenia skarżącej i jej męża, konieczność zaciągania kredytów na bieżące potrzeby życiowe rodziny. Podkreślono, iż posiadany przez stronę dom jest dorobkiem całego życia małżonków i stanowi zabezpieczenie bytu rodziny a posiadane samochody, ze względu na wiek, mają wyłącznie wartość użyteczną.
W odpowiedzi na skargę Prezes działając w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Wobec wniesienia skargi przez pełnomocnika będącego radcą prawnym Sąd zwraca uwagę, iż zawarte w niej wnioski dotyczące zmiany zaskarżonej decyzji i dokonania przez Sąd merytorycznego ustalenia, iż skarżąca spełnia warunki do umorzenia obciążającej ją należności wykraczają poza uprawnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przewidziane w art. 58, 145 czy też 151 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych prawem Sąd podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 kpa. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 kpa, w sposób wyczerpujący a strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu i powiadomiona prawidłowo, w trybie art. 10 § 1 kpa, mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz swych żądań.
Organ szczegółowo zebrał, opisał i przeanalizował zebrany w sprawie materiał czemu dał wyraz w obszernych uzasadnieniach decyzji zarówno I jak i II instancji, spełniających wymogi art. 107 § 3 kpa. Pozwala to Sądowi na merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia i stwierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 kpa. Podkreślania wymaga fakt, iż strona nie kwestionuje ustalonego przez organ jej stanu majątkowego, na który składają się zabudowana domem nieruchomość, użytkowane przez rodzinę samochody osobowe oraz stałe świadczenia emerytalne przyznane obojgu małżonkom. W tej sytuacji prawidłowe jest ustalenie organu, iż w sprawie nie występuje całkowita nieściągalności, która zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest niezbędną przesłanką do umorzenia należności z tytułu składek.
Zasadna jest także ocena organu II instancji, iż sprawowanie przez zobowiązaną opieki nad przewlekle chorą córką, w całokształcie okoliczności tej sprawy, nie może stanowić podstawy do umorzenie należności w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Jak wynika bowiem z niepodważalnego dowodu, jakim są dokonane wpłaty, małżonkowie - wbrew twierdzeniom, iż spłata zadłużenia narazi ich i ich rodzinę na zbyt ciężkie skutki - dokonywali spłat w kwotach miesięcznie bardzo znacznych. Pieniądze, w łącznej kwocie ponad 15.000 zł, wpływały na konto ZUS-u także w okresie po złożeniu wniosku z dnia 20 grudnia 2004 r. o umorzenie pozostałej części zadłużenia, wyprzedzając przyjęty w układzie ratalnym harmonogram wpłat.. Organ, w oparciu o art. 80 kpa, uprawniony był do rozważenia i uwzględnienia tych okoliczności oraz przyjęcia, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego spłata należności w ratach zgodnie z przyjętym układem nie spowoduje dla strony i jej rodziny zbyt ciężkich skutków w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W przytoczonych okolicznościach sprawy ustalenie to nie ma cech dowolności.
W ocenie Sądu w toku rozpoznawania sprawy organ właściwie wyważył słuszny interes strony i interes społeczny dając w decyzji pierwszeństwo temu drugiemu. Bezspornie, pomimo trudnej sytuacji finansowej, skarżąca dysponuje środkami na ratalne dokonywanie spłat bez narażenia siebie i rodziny na zbyt ciężkie następstwa, czemu dała wyraz dokonując spłat przedterminowo. Zgodnie z przepisami nie trudna sytuacja ale dopiero sytuacja narażająca na brak zaspokojenia podstawowych potrzeb może być podstawą umorzenia zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, instytucji powołanej do gromadzenia środków na ubezpieczenie społeczne w interesie wszystkich uprawnionych do świadczeń obywateli, w tym strony, która ze świadczenia emerytalnego także korzysta.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.