Uzasadnienie
T. S. (dalej: skarżąca lub strona) pismem z dnia 11 listopada 2011 r. wniosła za pośrednictwem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwanego dalej "Kierownikiem Urzędu" skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję ww. organu, nr [...], z dnia [...] października 2011 r. o odmowie przyznania świadczenia pienieżnego w wysokości 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć S. S. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
T. S. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie jednorazowego świadczenia pieniężnego po zmarłym mężu – S. S. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku kserokopie odpisów skróconych: aktu małżeństwa [...] oraz aktu zgonu [...].
Decyzją, nr [...], z dnia [...] października 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania świadczenia pienieżnego w wysokości 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć S. S. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podkreślił, iż S. S., pracownik niewykwalifikowany K. zmarł w [...] w dniu [...]r. Data ta zawiera się w przedziale czasowymi zawartym w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989, zgodnie z którym ww. ustawa określa zasady zadośćuczynienia członkom rodzin osób, które na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosły śmierć w związku z wystąpieniami wolnościowymi na rzecz odzyskania przez Państwo Polskie suwerenności, niepodległości oraz respektowania praw człowieka i obywatela w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, w październiku 1957 r. w Warszawie, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie), w czerwcu 1976 r. w Radomiu, w okresie stanu wojennego trwającego od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 22 lipca 1983 r. oraz w trakcie tłumienia manifestacji lub strajków w latach 1983-1989." Organ podkreślił, że w zgłoszeniu zgonu jako przyczynę podano między innymi [...].
Organ mając na uwadze art. 2 ww.ustawy, zgodnie z którym do członków rodzin osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, zalicza się ich: małżonka, dzieci własne oraz dzieci przysposobione, rodziców oraz osoby przysposabiające - zwanych dalej "członkami rodziny", potwierdził, iż strona jest uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowego świadczenia przewidzianego w ustawie o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych 1956 - 1989, ponieważ T. S. była w chwili śmierci żoną S. S. Zdaniem organu strona spełniła również pozostałe wymagania formalne wniosku określone w art. 4 ust. 2 ww. ustawy.
Dalej organ stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego nie znaleziono dokumentów mogących potwierdzić śmierć S. S. w okolicznościach, które uprawniałyby stronę postępowania do otrzymania jednorazowego świadczenia pieniężnego z ustawy z 7 maja 2009 roku.
Z informacji zebranych w czasie postępowania przez Kierownika Urzędu wynika, że mąż zainteresowanej pracował w [...]. Dokumenty przesłane przez Instytut Pamięci Narodowej w sprawie męża zainteresowanej ([...]) również nie zawierają żadnych informacji na temat ran S.S. odniesionych w dniu [...] grudnia 1981r. Z dokumentów wynika również, że mąż zainteresowanej pracował w [...] aż do chwili umieszczenia go w szpitalu, w którym zmarł. Dowodzi tego między innymi lista płac męża zainteresowanej dotycząca m.innymi trzech pierwszych miesięcy 1982 roku. Mając powyższe na uwadze, chociaż wyrażajac podziw wobec zmarłego S.S. za udział w [...] Kierownik Urzędu podkreślił, że zobowiązany jest działać na mocy obowiązującego prawa, a dokładniej cytowanej ustawy z dnia 7 maja 2009r., która przyznaje świadczenie przewidziane w ustawie wyłączenie członkom rodzin ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych z lat 1956-1989.
Z dokumentów uzyskanych przez Kierownika Urzędu nie wynika w żaden sposób związek między udziałem w [...], a śmiercią S. S. [...]. Instytut Pamięci Narodowej nie uznał również męża strony za ofiarę stanu wojennego w ramach wystawy związanej z obchodami 25 rocznicy jego wprowadzenia. W związku z tym Organ nie stwierdził, aby śmierć S. S. spełniała przesłanki z ustawy z dnia 7 maja 2009 o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. z 2009 r. Nr 91 poz. 741).
Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu stwierdził, że istnieją pełne podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia w wysokości 50 000 zł.
Pismem z dnia 11 listopada 2011 r. T. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na decyzję ww. organu, nr [...], z dnia [...] października 2011 r. o odmowie przyznania świadczenia pienieżnego w wysokości 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć S. S. W skardze T. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadniniu skarżąca przypisując [...] zatajenie zwolnień lekarskich męża w 1982 r. stwierdziła, że mógł on mieć lekkie obrażenia, które nie wymagały bezpośredniej pomocy a rozwijały się powoli prowadząc do śmierci.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
W trosce o zachowanie i utrwalenie w pamięci obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989, które doprowadziły do odzyskania w 1989 r. suwerennego i demokratycznego bytu przez Państwo Polskie, oraz mając na względzie:
- - czyny obywateli podejmowane w trakcie zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 w obronie wolności, godności człowieka oraz praw obywatela przed komunistycznym ustrojem totalitarnym,
- - oddanie należnej sprawiedliwości obywatelom Państwa Polskiego, którzy w walce z komunistycznym ustrojem totalitarnym łamiącym prawa człowieka i obywatela ponieśli śmierć podczas tych wystąpień wskutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa, a także biorąc pod uwagę powinność wynagrodzenia rodzinom ofiar wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 krzywd doznanych w związku ze śmiercią ich bliskich, ustawodawca uchwalił ustawę z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. nr 91 poz. 741 ze zm.).
Ustawa ta określa zasady zadośćuczynienia członkom rodzin osób, które na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosły śmierć w związku z wystąpieniami wolnościowymi na rzecz odzyskania przez Państwo Polskie suwerenności, niepodległości oraz respektowania praw człowieka i obywatela w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, w październiku 1957 r. w Warszawie, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie), w czerwcu 1976 r. w Radomiu, w okresie stanu wojennego trwającego od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 22 lipca 1983 r. oraz w trakcie tłumienia manifestacji lub strajków w latach 1983-1989. Wyżej wskazane zadośćuczynienie polega na przyznaniu jednorazowego świadczenia pieniężnego.
Do członków rodzin ww. osób zalicza się ich:
- 1) małżonka,
- 2) dzieci własne oraz dzieci przysposobione,
- 3) rodziców oraz osoby przysposabiające.
Z art. 3 ustawy o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar wynika, że każdemu członkowi rodziny przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości 50.000 zł.
Prawo do świadczenia pieniężnego przysługujące członkowi rodziny jest ściśle związane z jego osobą i niezbywalne. W przypadku śmierci członka rodziny po złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1, prawo do świadczenia pieniężnego należy do spadku po tej osobie.
Stosownie do art. 4 ww. ustawy przyznanie świadczenia pieniężnego następuje na wniosek członka rodziny, złożony organowi właściwemu w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w terminie 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
Przedmiotowy wniosek powinien zawierać:
- 1) imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL oraz miejsce zamieszkania wnioskodawcy;
- 2) wskazanie okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia pieniężnego;
- 3) informację o przyznaniu, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.1)), przez Prezesa Rady Ministrów płatnej jednorazowo renty specjalnej z tytułu śmierci osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie);
- 4) wskazanie formy wypłaty świadczenia pieniężnego;
- 5) podpis wnioskodawcy.
Do wniosku członek rodziny dołącza kopię odpisu skróconego aktu zgonu osoby, która na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosła śmierć (...), oraz kopię odpisu skróconego aktu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie małżeństwa albo stopień pokrewieństwa z tą osobą.
Roszczenie o przyznanie świadczenia pieniężnego wygasa w razie niezłożenia przez członka rodziny wniosku w terminie.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że organ na podstawie możliwych do zdobycia dokumentów ustalił prawidłowo stan faktyczny. W niniejszej sprawie ustalone zostało, iż mąż skarżącej niewątpliwie:
← pracował w [...];
← brał udział w [...] co zostało ustalone na podstawie wypowiedzi kolegów;
← przebywał w szpitalu [...]r.
← zmarł z powodu [...].
W tym stanie faktycznym przeciwko tezie, że śmierć męża skarżącej nastąpiła w związku z urazami odniesionymi w czasie [...] świadczy fakt, że:
← mąż skarżącej nie mówił żonie o odniesionych urazach;
← koledzy męża skarżącej również mówili tylko o udziale w [...] poprzez przebywanie w [...], nie mówili nic o odniesionych urazach;
← mąż skarżącej pracował do chwili znalezienia się w szpitalu;
← z listy płac za okres [...] r. nie wynika, aby stan zdrowia męża skarżącej nie pozwalał mu [...];
← przyczyny śmierci męża skarżącej nie są związane wyłącznie z urazami np. [...].
Zdaniem Sądu z dokumentów uzyskanych przez Kierownika Urzędu nie wynika w żaden sposób związek między udziałem w [...], a śmiercią S. S. [...]. Instytut Pamięci Narodowej nie uznał również męża strony jako ofiary stanu wojennego w związku z wystawą związaną z obchodami 25 rocznicy jego wprowadzenia. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że śmierć S. S. spełnia przesłanki z ustawy z dnia 7 maja 2009 o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. z 2009 r. Nr 91 poz. 741).
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.