Uzasadnienie
E. L. wystąpił z wnioskiem – uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 9 stycznia 2012 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, korzysta ze służebności dożywotniej mieszkania, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.045 zł brutto z tytułu emerytury, zaś jego żona w wysokości 1.900 zł z tytułu renty.
W dodatkowym oświadczeniu z dnia 9 lutego 2012 r. wskazał, iż miesięczne wydatki jego i żony wynoszą: 800 zł na wyżywienie, 600 zł na ubranie oraz 650 zł na leczenie. Oświadczył nadto, iż ani on, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych czy środków pieniężnych zgromadzonych w inny sposób.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.
Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
Zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie zobowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 200 zł), z drugiej zaś strony jego możliwości majątkowe i finansowe.
Oceniając złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jego rodziny uznano, iż nie wykazał tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że małżonkowie posiadają stałe źródła dochodów w łącznej wysokości 2.945 zł, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Biorąc pod uwagę przedstawione wydatki – w oświadczonej wysokości 2.050 zł miesięcznie – przyjąć należy, iż rodzinie wnioskodawcy pozostaje kwota przekraczająca wysokość należnego w sprawie wpisu sądowego, tj. 200 zł, co powoduje, że nie można uwzględnić jego wniosku. Nie bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia pozostaje ta okoliczność, iż małżonkowie korzystają z dożywotniej służebności mieszkania i nie ponoszą związanych z tym wydatków.
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08 podkreślono, iż wysokość wpisu należnego w rozpatrywanej sprawie nie może być obojętna dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych (orzeczenie dostępne na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.