Uzasadnienie
B. sp. z o.o. w Ś., dalej: "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż posiada środki trwałe o wartości 4.777,02 zł, a jej kapitał zakładowy wynosi 159.123,09 zł. W ostatnim roku obrotowym Spółka uzyskała zysk w wysokości 67.641,89 zł. W oświadczeniu wskazała jeden rachunek bankowy ze stanem konta: (+) 179 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skierowane do Skarżącej na podstawie art. 255 p.p.s.a. Spółka przedstawiła zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2013 - 2014, deklaracje podatkowe VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych, rachunki zysków i strat oraz bilanse za lata 2014-2015 oraz ewidencję środków trwałych.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem.
Przypomnieć trzeba, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.
Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Następnie podnieść należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W niniejszej sprawie Skarżąca zobowiązana była do uiszczenia stałego wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę od wpisu, a więc w niniejszej sprawie 100 zł. Wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika zależy natomiast od ustaleń stron, ale wskazać należy, że Skarżąca nie wykazała, że próbowała uzyskać pomoc profesjonalnego pełnomocnika, ale proponowane stawki przekraczały jej możliwości finansowe.
Analiza oświadczeń zawartych w urzędowym formularzu PPPr oraz złożonych dokumentów prowadzi do stwierdzenia, że przyznanie prawa pomocy Spółce nie jest zasadne, ponieważ Spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z przedstawionego zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. wynika, że Spółka w 2013 roku uzyskała przychody w wysokości 799.570,12 zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie 714.552,41 zł oraz wykazała dochód w kwocie 85.017,71 zł. W 2014 r. przychody wyniosły 804.813,14 zł, koszty uzyskania przychodów – 701.926,09 zł i Skarżąca uzyskała dochód w wysokości 102.887,05 zł.
Wysokość obrotu wskazuje, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach. Na powyższe wskazują również przedstawione deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 za okresy od stycznia do kwietnia 2015 r. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w tych miesiącach, Spółka dokonywała transakcji handlowych (np. w kwietniu 2015 r. Skarżąca wykazała sprzedaż w kwocie 72.462 zł oraz zakupy w wysokości 36.004 zł).
Ze sprawozdania finansowego sporządzonego za 2014 r. wynika, że Spółka uzyskała zysk netto w wysokości 26.466,87 zł. W 2015 r. Skarżąca wykazuje stratę netto w wysokości 8.236,33 zł uzyskując przychody netto ze sprzedaży w wysokości 117.926,14 zł i ponosząc koszty działalności operacyjnej w wysokości 126.162,48 zł. W bilansie sporządzonym na dzień 28 lutego 2015 r. Skarżąca wykazała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 429.505,87 zł. Z przedstawionych wyciągów z jednego rachunku bankowego wynika saldo dodatnie w wysokości 631,53 zł.
Mając na uwadze wysokość przychodów, jakie uzyskuje Spółka, fakt, że Spółka prowadzi działalność i posiada majątek niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności, z której uzyskiwane są przychody.
Pamiętać należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt I FZ 467/05), a w świetle utrwalonej linii orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca uzyskuje dochód z działalności gospodarczej i posiada majątek. Dysponuje więc możliwościami zgromadzenia środków finansowych w drodze gospodarowania posiadanymi dobrami.
Zasadne jest spostrzeżenie, że osoby prawne jak również organizacje nieposiadające osobowości prawnej nie mogą powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponują środkami na poniesienie kosztów sądowych. Podmioty takie muszą także wykazać, że brak środków występuje, mimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi Skarżącą, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, uznać należy, że przyznanie Skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Warszawa, dnia 19 czerwca 2015 r.
Zarządzenie
Odpis postanowienia doręczyć wnioskodawcy z pouczeniem o sprzeciwie.